EN
TR
Mevsimsel Trendler ve Piyasa Volatilitesinin Entegrasyonu: Kripto Para Tahmini için Hibrit SARIMA-XGBoost Modeli
Abstract
Bu makale, finansal zaman serisi analizi bağlamında, kripto para birimlerinin fiyat tahmini için hibrit bir model olan SARIMA-XGBoost yöntemini ele almaktadır. Kripto para birimlerinin dinamik yapısı, yüksek volatilite, mevsimsel desenler ve asimetrik piyasa davranışları nedeniyle geleneksel yöntemlerle analiz edilmesi oldukça zordur. Makalede, SARIMA modelinin mevsimsel ve trend bileşenlerini ele almadaki gücü ile XGBoost algoritmasının doğrusal olmayan ilişkileri modelleme yeteneği birleştirilmiştir. Bu hibrit model, kripto para piyasasının karmaşık ve durağan olmayan yapısını daha iyi temsil ederek tahmin performansını artırmayı amaçlamaktadır. Kripto varlıklar, Bitcoin gibi önde gelen para birimlerinin dönemsel “yarılanma” etkileri ve volatilite kümeleşmesi gibi faktörler nedeniyle dalgalı fiyat hareketleri sergilemektedir. Aynı zamanda, yatırımcı davranışları, sürü psikolojisi ve sosyal medya etkisi gibi değişkenler de fiyat tahminlerini zorlaştırmaktadır. Bu çalışmada, SARIMA modelinin artık değerleri, doğrusal olmayan desenlerin modellenmesi için XGBoost’a girdi olarak verilmiştir. Böylece, hem doğrusal hem de doğrusal olmayan desenler aynı modelde bütünleştirilmiştir. Makale, BTC (Bitcoin), XRP (Ripple) ve ETH (Ethereum) fiyat verileri üzerinde modelin performansını analiz etmektedir. Model performansı, Akaike Bilgi Kriteri (AIC), Ortalama Kare Hata (MSE) ve Ortalama Mutlak Hata (MAE) ölçütleriyle değerlendirilmiştir. Sonuçlar, SARIMA-XGBoost modelinin bağımsız SARIMA ve XGBoost modellerine kıyasla daha yüksek doğruluk sağladığını göstermektedir. Özellikle volatil dönemlerde hibrit model, kripto para piyasasının dinamiklerini daha iyi yakalayarak daha küçük hata oranları üretmektedir. Bu çalışmanın bulguları, kripto para birimlerinin gelecekteki fiyatlarının tahmin edilmesi için hibrit modellemelerin etkili bir yaklaşım olduğunu kanıtlamaktadır. Aynı zamanda, optimize edilmiş hibrit modellerin yatırım kararları ve risk yönetimi süreçlerinde kullanılabilirliği vurgulanmaktadır. Ancak, kısa vadeli dalgalanmalar ve aşırı volatilite dönemlerinde modelin performansında iyileştirmeler yapılabileceği belirtilmektedir.
Keywords
References
- Achmadi, G. R., Saikhu, A., & Amaliah, B. (2023). Cryptocurrency price movement prediction using the hybrid sarımax-lstm method. 2023 International Conference on Advanced Mechatronics, Intelligent Manufacture and Industrial Automation (ICAMIMIA), 711-716. https://doi.org/10.1109/ICAMIMIA60881.2023.10427973
- Alessandretti, L., ElBahrawy, A., Aiello, L. M., & Baronchelli, A. (2018). Machine learning the cryptocurrency market. SSRN Electronic Journal. https://doi.org/10.2139/ssrn.3183792
- Alhnaity, B., & Abbod, M. (2020). A new hybrid financial time series prediction model. Engineering Applications of Artificial Intelligence, 95, 103873. https://doi.org/10.1016/j.engappai.2020.103873
- Bitto, A. K., Mahmud, I., Bijoy, M. H. I., Jannat, F. T., Arman, M. S., Shohug, M. M. H., ... & Jahan, H. (2022). Cryptoar: Scrutinizing the trend and market of cryptocurrency using machine learning approach on time series data. Indonesian Journal of Electrical Engineering and Computer Science, 28(3), 1684. https://doi.org/10.11591/ijeecs.v28.i3.pp1684-1696
- Bouri, E., Gupta, R., & Roubaud, D. (2019). Herding behaviour in cryptocurrencies. Finance Research Letters, 29, 216-221. https://doi.org/10.1016/j.frl.2018.07.008
- Bülbül, M. A. (2024). Hybrid optimal time series modeling for cryptocurrency price prediction: feature selection, structure and hyperparameter optimization. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 13(3), 731-743. https://doi.org/10.17798/bitlisfen.1479725
- Box, G. E. P., Jenkins, G. M., Reinsel, G. C., & Ljung, G. M. (2015). Time series analysis: Forecasting and control (5th ed.). Wiley. https://doi.org/10.1002/9781118619193
- Caporale, G., Kang, W., Spagnolo, F., & Spagnolo, N. (2019). Non-linearities, cyber attacks and cryptocurrencies. SSRN Electronic Journal. https://doi.org/10.2139/ssrn.3409138
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Econometric and Statistical Methods, Financial Economy
Journal Section
Research Article
Early Pub Date
August 31, 2025
Publication Date
August 31, 2025
Submission Date
January 5, 2025
Acceptance Date
July 21, 2025
Published in Issue
Year 2025 Volume: 18 Number: 2
APA
Aydın, M., & Şahin, E. E. (2025). Mevsimsel Trendler ve Piyasa Volatilitesinin Entegrasyonu: Kripto Para Tahmini için Hibrit SARIMA-XGBoost Modeli. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, 18(2), 581-602. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1613531
AMA
1.Aydın M, Şahin EE. Mevsimsel Trendler ve Piyasa Volatilitesinin Entegrasyonu: Kripto Para Tahmini için Hibrit SARIMA-XGBoost Modeli. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;18(2):581-602. doi:10.17218/hititsbd.1613531
Chicago
Aydın, Melikşah, and Eyyüp Ensari Şahin. 2025. “Mevsimsel Trendler Ve Piyasa Volatilitesinin Entegrasyonu: Kripto Para Tahmini Için Hibrit SARIMA-XGBoost Modeli”. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi 18 (2): 581-602. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1613531.
EndNote
Aydın M, Şahin EE (August 1, 2025) Mevsimsel Trendler ve Piyasa Volatilitesinin Entegrasyonu: Kripto Para Tahmini için Hibrit SARIMA-XGBoost Modeli. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi 18 2 581–602.
IEEE
[1]M. Aydın and E. E. Şahin, “Mevsimsel Trendler ve Piyasa Volatilitesinin Entegrasyonu: Kripto Para Tahmini için Hibrit SARIMA-XGBoost Modeli”, Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 18, no. 2, pp. 581–602, Aug. 2025, doi: 10.17218/hititsbd.1613531.
ISNAD
Aydın, Melikşah - Şahin, Eyyüp Ensari. “Mevsimsel Trendler Ve Piyasa Volatilitesinin Entegrasyonu: Kripto Para Tahmini Için Hibrit SARIMA-XGBoost Modeli”. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi 18/2 (August 1, 2025): 581-602. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1613531.
JAMA
1.Aydın M, Şahin EE. Mevsimsel Trendler ve Piyasa Volatilitesinin Entegrasyonu: Kripto Para Tahmini için Hibrit SARIMA-XGBoost Modeli. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;18:581–602.
MLA
Aydın, Melikşah, and Eyyüp Ensari Şahin. “Mevsimsel Trendler Ve Piyasa Volatilitesinin Entegrasyonu: Kripto Para Tahmini Için Hibrit SARIMA-XGBoost Modeli”. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 18, no. 2, Aug. 2025, pp. 581-02, doi:10.17218/hititsbd.1613531.
Vancouver
1.Melikşah Aydın, Eyyüp Ensari Şahin. Mevsimsel Trendler ve Piyasa Volatilitesinin Entegrasyonu: Kripto Para Tahmini için Hibrit SARIMA-XGBoost Modeli. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi. 2025 Aug. 1;18(2):581-602. doi:10.17218/hititsbd.1613531