Araştırma Makalesi

Örgütsel adalet ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişki: mini bir meta analiz

Cilt: 19 Sayı: 1 30 Nisan 2026
PDF İndir
EN TR

Örgütsel adalet ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişki: mini bir meta analiz

Öz

Bu çalışmada, örgütsel adalet ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişkiyi tespit etmek için meta-analiz yöntemi kullanılmıştır. Örgütsel adalet, çalışanların iş yerindeki adalet algılarını ifade ederken; örgütsel bağlılık, çalışanların kurumlarına olan duygusal, normatif ve devam bağlılıklarını içermektedir. Örgütsel bağlılık ise çalışanların iş yerinde kalma eğilimleri ve işlerine karşı gösterdikleri özveri açısından önemli bir değişkendir. Meta-analiz yöntemi, bir konu hakkında yapılan farklı çalışmaların sonuçlarını sistematik bir şekilde bir araya getirerek genel bir eğilim belirlemeye yardımcı olan güçlü bir istatistiksel tekniktir. Bu yöntemin kullanılması, örgütsel adalet ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişkinin daha kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesine ve genel bir çıkarım yapılmasına olanak tanımaktadır. Araştırmanın amacı kapsamında, 104 ampirik çalışma içerisinde kriterleri karşılayan 10 çalışma belirlenerek meta-analize dahil edilmiştir. Çalışmanın analizleri, CMA 13 yazılımı (Comprehensive Meta Analysis 13.0) ile gerçekleştirilmiştir. Örgütsel adalet ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla sabit etkili model ve rassal (random) etkili model ile gerçekleştirilen meta-analiz sonucunda örgütsel adalet ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişkinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Heterojenlik nedeniyle geçerli olan rassal (random) etkili modelde edilen korelasyon ortalaması ve Fisher’s Z dönüşümü testi istatistiklerine göre örgütsel adaletin örgütsel bağlılık üzerindeki etkisi büyük etki düzeyinde tespit edilmiş olup %95 güven aralığında korelasyon büyüklüğünün en düşük 0,217 ve en yüksek 0,416 düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Örgütsel adalet ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişkide yayın yanlılığına yönelik bir etkinin olmadığı tespit edilmiştir. Kendall’ın Tau b testi sonuçları, çalışma büyüklüğü ile etki büyüklüğü arasındaki ilişkiyi belirlemeye yönelik olarak yapılan analizde, araştırmaya dahil edilen çalışma sayısının etki büyüklüğü üzerinde herhangi bir etkisi olmadığını göstermiştir. Meta-analiz sonuçları doğrultusunda, örgütsel adaletin çalışan bağlılığı üzerindeki etkisini artırmak için işletmelerin adil ücretlendirme, terfi süreçleri ve karar alma mekanizmalarında şeffaf politikalar geliştirmesi önerilmektedir. İnsan kaynakları yönetimi kapsamında, adil bir çalışma ortamının sağlanması, çalışanların kuruma olan duygusal ve normatif bağlılıklarını güçlendirebilir. Ayrıca, örgütsel adaletin bağlılık üzerindeki etkisi sektörel ve kültürel farklılıklar açısından incelenmeli, özellikle farklı sektörlerde ve uluslararası düzeyde nasıl değiştiği araştırılmalıdır. Uzaktan ve esnek çalışma modellerinin yaygınlaşmasıyla birlikte adalet algısının çalışan bağlılığı üzerindeki etkisinin nasıl değiştiği gelecekteki araştırmalarla ele alınmalıdır. Bu kapsamda, işletmelerin yeni çalışma modellerine uyum sağlayacak adil uygulamalar geliştirmesi, çalışan motivasyonunu ve iş yerinde kalıcılığı artırabilir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adams, J. S. (1965). Inequity in social exchange. Advances in Experimental Social Psychology, 2, 267-299. https://doi.org/10.1016/S0065-2601(08)60108-2
  2. Aguiar-Quintana, T., Araujo-Cabrera, Y. & Park, S. (2020). The sequential relationships of hotel employees' perceived justice, commitment, and organizational citizenship behaviour in a high unemployment context. Tourism Management Perspectives, 35, 100676. https://doi.org/10.1016/j.tmp.2020.100676
  3. Ahmad, R., Nawaz, M. R., Ishaq, M. I., Khan, M. M. & Ashraf, H. A. (2023). Social exchange theory: Systematic review and future directions. Frontiers in Psychology, 13, 1015921. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.1015921
  4. Akmaz, A. & Erbaşı, A. (2017). Psikolojik kontrat ile örgütsel bağlılık ve örgütsel güven ilişkisi: mersin ilindeki 4 ve 5 yıldızlı otel işletmelerinde bir uygulama. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(4), 125-154. https://dergipark.org.tr/tr/pub/basbed/issue/38799/459042
  5. Allen, N. J. & Meyer, J. P. (1990). The measurement and antecedents of affective, continuance and normative commitment to the organization. Journal of Occupational Psychology, 63(1), 1-18. https://psycnet.apa.org/doi/10.1111/j.2044-8325.1990.tb00506.x
  6. Boateng, F. D. & Hsieh, M. L. (2019). Explaining job satisfaction and commitment among prison officers: the role of organizational justice. The Prison Journal, 99(2), 172-193. https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0032885519825491
  7. Borenstein, M., Cooper, H., Hedges, L. & Valentine, J. (2009). Effect sizes for continuous data. The handbook of research synthesis and meta-analysis, 2, 221-235.
  8. Casimir, G., Ngee Keith Ng, Y., Yuan Wang, K. & Ooi, G. (2014). The relationships amongst leader-member exchange, perceived organizational support, affective commitment, and in-role performance: A social-exchange perspective. Leadership & Organization Development Journal, 35(5), 366-385. https://doi.org/10.1108/LODJ-04-2012-0054

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Örgütsel Davranış

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

31 Ocak 2025

Kabul Tarihi

25 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 19 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Çiçeklioğlu, H., Özkan, A., & Yazıcı, A. M. (2026). Örgütsel adalet ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişki: mini bir meta analiz. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, 19(1), 451-470. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1630717
  Hitit Sosyal Bilimler Dergisi  Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır.