A Fuzzy Soft Set Approach to Personnel Selection in the Aviation Sector: A Dual-Decision-Maker Application

Abstract

This study investigates the applicability of the fuzzy soft set approach in personnel selection for critical positions such as flight operations specialists in the aviation sector. As the personnel selection process involves the evaluation of multiple subjective and conflicting criteria, decision support systems become essential. In this context, a dual-decision-maker structure involving the HR and operations managers of an airline company in Turkey was examined. Candidates were assessed based on four core criteria, and evaluations were conducted using both AND-product and OR-product fuzzy soft set algorithms. The results indicate that the AND-product method provides more consistent and distinct rankings. Furthermore, the application of fuzzy soft sets to this field for the first time is considered a significant contribution to the literature. This study is also notable for demonstrating the effectiveness of alternative approaches in multi-criteria decision-making processes.

Keywords

• Fuzzy soft sets
• personnel selection
• aviation industry
• multi-criteria decision-making
• decision support systems

Havacılık sektöründe personel seçimi için bulanık esnek kümeler yaklaşımı: iki karar vericili uygulama

Öz

Bu çalışma, havacılık sektöründe uçuş operasyon uzmanı gibi kritik bir pozisyon için personel seçiminde bulanık esnek kümeler yaklaşımının uygulanabilirliğini incelemektedir. Personel seçimi süreci, çok sayıda öznel ve çelişen kriterin değerlendirilmesini gerektirdiğinden, karar destek sistemlerine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu doğrultuda, Türkiye’de faaliyet gösteren bir havayolu şirketinde insan kaynakları ve operasyon müdürlerinin birlikte yer aldığı iki karar vericili bir yapı ele alınmıştır. Adaylar, dört temel kriter çerçevesinde değerlendirilmiş ve kararlar hem ve-çarpım hem de veya-çarpım algoritmaları ile analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, ve-çarpım yönteminin daha net ve tutarlı sıralamalar sağladığını göstermektedir. Ayrıca, çalışmada kullanılan bulanık esnek kümeler yönteminin, sektöre ilk defa uygulanması nedeniyle literatüre önemli katkı sunduğu düşünülmektedir. Çalışma, çok kriterli karar verme süreçlerinde alternatif yöntemlerin etkinliğini göstermesi bakımından da önem arz etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Bulanık esnek kümeler
• personel seçimi
• havacılık sektörü
• çok kriterli karar verme
• karar destek sistemleri

Kaynakça

1. Flight Attendants Using MCDM-AHP and ELECTRE Method. Sinkron: Jurnal Dan Penelitian Teknik Informatika, 4(1), 25-31. https://doi.org/10.33395/sinkron.v4i1.10130
2. Aksakal, E. & Dağdeviren, M. (2010). ANP ve DEMATEL Yöntemleri İle Personel Seçimi Problemine Bütünleşik Bir Yaklaşım. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 25(4). 905-9013.
3. Bilkay, S. (2020). Havacılıkta Yolcu Hizmetleri Yönetiminin Uluslararası Boyutu. İksad Yayınları.
4. Çağman, N. & Enginoğlu, S. (2012). Fuzzy Soft Matrix Theory and Its Application in Decision Making. Iranian Journal of Fuzzy Systems, 9(1), 109-119.
5. Çeken, S., & Acar, A. B. (2025). Evaluating Non-Technical Skills Of Airline Pilot Candidates Using An Analytic Hierarchy Process (AHP) Approach. Journal of Aviation, 9(1), 207-215. https://doi.org/10.30518/jav.1600583
6. Dağdeviren, M. (2007). Bulanık Analitik Hiyerarşi Prosesi İle Personel Seçimi Ve Bir Uygulama. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 22(4). 791-799.
7. Demir, A. Z. (2016). Hava Taşımacılık Sektörü, İstanbul Yeni Havalimanı ve İnsan Kaynağı Planlama İhtiyacı. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, (25). 79-94. https://doi.org/10.16992/ASOS.1099
8. ICAO, 2025. https://www.icao.int/about-icao/Pages/default.aspx Erişim Tarihi: 31 Mayıs 2025.

9. Iradukunda, J. (2024). A Hybrid Multi-Criteria Decision-Making Model For Air Traffic Controller Recruitment, Case Study: Rwanda. Yüksek Lisans Tezi, Türk Hava Kurumu Üniversitesi.
10. Karanfil, S. M. (2023). Havacılıkta İnsan Kaynakları. H. Güngör (Ed.), Sivil Havacılık Yönetiminin Temelleri içinde (s. 285-317). Akademi Titiz Yayınları.
11. Korkmaz, S. (2020). Havacılık Sektöründe İnsan Kaynakları Yönetim Fonksiyonları İle Örgütsel Bağlılık İlişkisi Üzerine Bir Araştırma: TGS Yer Hizmetleri İşletmesi Örneği. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Gelişim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
12. Kuşakcı, A. O., Ayvaz, B., Öztürk, F. & Sofu, F. (2019). Bulanık MULTIMOORA İle Personel Seçimi: Havacılık Sektöründe Bir Uygulama. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 8(1), 96-110. https://doi.org/10.28948/ngumuh.516835
13. Küçükönal, H. & Korul, V. (2002). Havayolu İşletmelerinde İnsan Kaynakları Yönetimi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(2) 67-90.
14. Maji, P.K, Kumar, B., Ranjit. R. & Akhil R. (2001). Fuzzy Soft Sets. Journal of Fuzzy Mathematics, 9(3), 589-602.
15. Mercan, T. & Can, A. (2023). İşgören Seçiminde Etkili Olan Faktörlerin Fucom Yöntemi İle Değerlendirilmesi: Bir Havayolu İşletmesinde Uygulama. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 14(40), 1311-1329. https://doi.org/10.21076/vizyoner.1271318
16. Oktal, H., & Onrat, A. (2020). Analytic Hierarchy Process–Based Selection Method for Airline Pilot Candidates. The International Journal of Aerospace Psychology, 30(3–4), 268–281. https://doi.org/10.1080/24721840.2020.1816469
17. Özdağoğlu, A., Keleş, M. K. & Işıldak, B. (2021). Bulanık SWARA ve Bulanık MARCOS Yöntemleriyle Sivil Havacılıkta Kabin Memuru Seçimi. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(2), 284-302. https://doi.org/10.36362/gumus.842121
18. Özdemir, M. & Sağır, M. (2021). Application of The ANP in The Interview Phase of Air Traffic Controller Candidate Selection Process. Aircraft Engineering and Aerospace Technology, 93(10), 1616-1623. https://doi.org/10.1108/AEAT-08-2020-0166
19. Roy, A.R. & Maji, P.K. (2007). A Fuzzy Soft Set Theoretic Approach to Decision Making Problems, Journal of Computational and Applied Mathematics, 203(2), 412-418.
20. Şimşek, H., Özaslan, İ. H. & Eryılmaz, İ. (2022). Pilot Selection In Airline Organizations With The Analytical Hierarchy Process. Journal of Aviation, 6(2), 218-227. https://doi.org/10.30518/jav.1111580
21. Taylan, O., Güloğlu, B., Alkabaa, A. S., Sarp, S., Alidrisi, H. M., Milyani, A. H., ... & Balubaid, M. (2024). AI Based Fuzzy MCDM Models: Comparison And Evaluation Of Dissimilar Outcomes, An Application To Enhance Pilot Recruitment Process. Expert Systems, 41(9), e13590. https://doi.org/10.1111/exsy.13590
22. Yazgan, E., & Erol, D. (2016). Sivil Pilot Adayları İçin Seçim Kriterlerinin Belirlenmesi. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 5(2), 97-104. https://doi.org/10.28948/ngumuh.294659
23. Yazgan, E. & Üstün, A. K. (2011). Application of Analytic Network Process: Weighting of Selection Criteria For Civil Pilots. Journal of Aeronautics And Space Technologies, 5(2), 1-12.
24. Yıldırım, B. I., Uysal, F. & Ilgaz, A. (2019). Havayolu İşletmelerinde Personel Seçimi: ARAS Yöntemi İle Bir Uygulama. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (33), 219-231.