Sistematik riskler açısından yükselen ekonomilerde doğrudan yabancı yatırımların değerlendirilmesi

Öz

Finansal serbestleşmenin yaygınlaşması ve küresel sermaye hareketlerinin artması, özellikle gelişmekte olan ekonomiler açısından doğrudan yabancı yatırımları (DYY) sürdürülebilir büyümenin temel belirleyicilerinden biri hâline getirmiştir. Bununla birlikte yatırım kararları, çeşitlendirme yoluyla ortadan kaldırılamayan politik risk, faiz oranı, enflasyon ve döviz kuru gibi sistematik risk unsurlarına duyarlılık göstermektedir. Literatürde söz konusu makroekonomik risk göstergeleri ile DYY arasındaki ilişki kapsamlı biçimde incelenmiş olsa da, ampirik bulgular arasında belirgin bir görüş birliği bulunmamaktadır. Ayrıca mevcut çalışmaların önemli bir kısmı değişkenleri ayrı ayrı ele almakta, sistematik risk unsurlarının eşanlı ve etkileşimli etkisini bütüncül bir çerçevede değerlendirmemektedir. Bu çalışmanın amacı, temel sistematik risk göstergelerinin DYY girişleri üzerindeki ortak etkisini ampirik olarak analiz etmektir. Araştırma, 2007–2022 döneminde BRICS (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin, Güney Afrika) ve MIST (Meksika, Endonezya, Güney Kore, Türkiye) ülkelerini kapsamakta ve panel veri yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmektedir. Elde edilen bulgular, politik risk düzeyindeki azalışın ve faiz oranındaki artışın DYY girişlerini istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde etkilediğini; enflasyon ve döviz kuru değişkenlerinin ise anlamlı bir etki göstermediğini ortaya koymaktadır. Faiz oranına ilişkin bulgu, sermaye maliyeti yaklaşımını vurgulayan bazı çalışmalardan ayrışmakta ve yabancı yatırımcıların dış finansman avantajı sayesinde yüksek faiz ortamını rekabet üstünlüğüne dönüştürebileceğine işaret etmektedir. Politik risk bulgusu ise kurumsal istikrar ve öngörülebilirliğin yatırım çekiciliğindeki belirleyici rolünü teyit etmektedir. Çalışma, sistematik risk unsurlarını tek bir ampirik modelde birlikte değerlendirerek literatürdeki tartışmalara metodolojik ve kavramsal katkı sunmakta ve politika yapıcılar açısından önemli çıkarımlar geliştirmektedir.

Anahtar Kelimeler

• BRICS
• MIST
• enflasyon
• politik risk
• faiz oranı
• DYY

An evaluation of foreign direct ınvestments in emerging economies from the perspective of systematic risks

Abstract

The expansion of financial liberalization and the intensification of global capital mobility have enhanced the strategic role of foreign direct investment (FDI) as a fundamental driver of sustainable economic growth, particularly in emerging economies. Despite the recognized importance of FDI, investment decisions remain highly sensitive to systematic risk factors, such as political risk, interest rates, inflation, and exchange rates which cannot be eliminated through portfolio diversification. Although a substantial body of literature investigates the relationship between macroeconomic risk indicators and FDI inflows, empirical evidence remains fragmented and inconclusive, with most studies examining these determinants separately rather than within an integrated analytical framework. Addressing this gap, the present study aims to analyze the joint impact of key systematic risk elements on FDI inflows. The empirical analysis covers BRICS (Brazil, Russia, India, China, South Africa) and MIST (Mexico, Indonesia, South Korea, Türkiye) countries over the period 2007–2022 and employs a panel data methodology to account for both cross-sectional heterogeneity and time dynamics. The findings reveal that political risk (measured inversely) and interest rates exert a statistically significant and positive influence on FDI inflows, whereas inflation and exchange rate variables do not demonstrate statistically robust effects. The positive association between interest rates and FDI diverges from studies emphasizing the cost-of-capital channel, suggesting instead that foreign investors with access to external financing may benefit from high domestic interest environments by gaining competitive advantages over local firms. Furthermore, the significance of political risk underscores the importance of institutional credibility and policy predictability in attracting long-term capital. By incorporating multiple systematic risk indicators into a unified econometric specification, the study contributes to the ongoing debate and offers policy implications for emerging economies seeking to enhance their investment climate.

Keywords

• BRICS
• MIST
• inflation
• political risk
• interest rate
• FDI

Kaynakça

1. Alshamsi, K. H., Rasid B. H. M., & Azam, M. (2015). The impact of inflation and GDP per capita on foreign direct investment: The case of United Arab Emirates. Investment Management and Financial Innovations, 12(3),132-141.
2. Amuedo-Dorantes, C., & Susan, P. (2001). Foreign exchange rates and foreign direct investment in the United States. The International Trade Journal, 15(3), 323-343. https://doi.org/10.1080/088539001753228018
3. Asaad, Z. (2014). The economic determinants of foreign direct investment inward to Iraq for period (2004-2011). Journal of University of Duhok, 17(1),192-207. Retrieved from: https://mpra.ub.uni-muenchen.de/id/eprint/103523
4. Bakkal, H. (2023). Döviz kuru, petrol fiyatları ve doğrudan yabancı sermaye yatırımları arasındaki ilişki: G7 ülkeleri üzerine bir analiz. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 65, 23-29. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.1209724
5. Bilawal, M., et al. (2014). Impact of exchange rate on foreign direct investment in Pakistan. Advances in Economics and Business, 2(6), 223-231. https://doi.org/10.13189/aeb.2014.020602
6. Boburmirzo, K., & Turanboyev, B. (2022). Exchange rate influence on foreign direct investment: Empirical evidence from CIS countries. International Journal of Management and Economics Fundamental, 2(4),19-28.
7. Brzozowski, M. (2006). Exchange rate variability & foreign direct investment: consequences of EMU enlargement. Eastern European Economics, 44(1), 5-24. https://doi.org/10.2753/EEE0012-8755440101
8. Canh, N. P., Binh, N. T., Thanh, S. D., & Schinckus, C. (2020). Determinants of foreign direct investment inflows: The role of economic policy uncertainty. International Economics, 161, 159–172. https://doi.org/10.1016/j.inteco.2019.11.012

9. Çeviş, İ., & Camurdan, B. (2007). The economic determinants of foreign direct investment in developing countries and transition economies. The Pakistan Development Review, 46(3), 285-299. https://www.jstor.org/stable/41261160
10. Demir, A., Şahinoğlu, T., & Ersungur, Ş. M. (2021). Makroekonomik değişkenlerin doğrudan yabancı yatırımlar üzerine etkisi: Türkiye ekonomisi açısından değerlendirme. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(4), 1396-1419. https://doi.org/10.53487/ataunisosbil.992617
11. Doğanay, M. A., Recepoğlu, M., & Değer, M. K. (2021). Türkiye’de doğrudan yabancı yatırımlar ve döviz kuru oynaklıkları arasındaki ilişkiler: Simetrik ve asimetrik nedensellik analizi (2001:M1-2020:M2). Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 16(2), 535-554. https://doi.org/10.17153/oguiibf.887429
12. Fazira, D. R., & Cahyadin, M. (2018). The impact of interest rate, corruption perception index, and economic growth on foreign direct investment in ASEAN-6. Journal of Finance and Banking, 22(4),707-713. https://doi.org/10.26905/jkdp.v22i4.2123
13. Fornah, S., & Zuo, Y. (2017). Empirical analysis on the influence of interest rates on foreign direct investment in Sierra Leone. International Journal of Research in Business Studies and Management, 4(12), 28-35.
14. Gögül, K. P., & Aslan, E. (2022). Türkiye’de doğrudan yabancı yatırım döviz kuru ilişkisi üzerine bir uygulama. Bulletin of Economic Theory and Analysis, 7(2), 445-465. https://doi.org/10.25229/beta.1110529
15. Global Economy. Retrieved from: https://www.theglobaleconomy.com/rankings/wb_political_stability/
16. Globerman, S., & Shapiro, D. (2002). Global foreign direct investment flows: The role of governance infrastructure. World Development, 30(11), 1899–1919. https://doi.org/10.1016/S0305-750X(02)00110-9
17. Investing. Retrieved from: https://tr.investing.com/currencies/try-usd-converter
18. Karahan, Ö., & Bayır, M. (2022). Türkiye’ye yönelik doğrudan yabancı yatırımları etkileyen finansal faktörler. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(14), 165-181. https://doi.org/10.54831/vanyyuiibfd.1158476
19. Kardaşlar, A. (2022). Gelişmekte olan ülkeler için doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının belirleyicileri. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(4), 1023–1040. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1152283
20. Kim, H. (2010). Political stability and foreign direct investment. International Journal of Economics and Finance, 2(3), 59-71.
21. MacDermott, R. (2008). Linking exchange rates to foreign direct investment. The International Trade Journal, 22(1), 3-16. https://doi.org/10.1080/08853900701784045
22. Maddala G. S., & Wu, S. (1999). A comparative study of unit root tests with panel data and new simple test. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 61, 631-652. https://doi.org/10.1111/1468-0084.0610s1631
23. Mariel, P., & Václava, P. (2010). Exchange rate effects on foreign direct investment focusing on central european economies. Ekonomicky Casopis, 58(2), 176-187.
24. Okafor, H. O. (2012). Do domestic macroeconomic variables matter for foreign direct investment ınflow in Nigeria. Research Journal of Finance and Accounting, 3(9), 55-67.
25. Oloyede, J. A., & Funso, T. K. (2018). Sensitivity of foreign direct investment to macroeconomic variables in Nigeria. Advances in Social Sciences Research Journal, 5(7), 409-427.
26. Öztürk, Ö. F., & Bayar, Y. (2021). Doğrudan yabancı sermaye yatırımları, ekonomik büyüme, istihdam ve finansal gelişme arasındaki etkileşimin analizi: OECD ülkeleri örneği. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 10(3), 2582-2602. https://doi.org/10.15869/itobiad.932909
27. Prsgroup. Retrieved from: https://www.prsgroup.com/global-prs-risk-index-as-of-april-2011
28. Shahzad, A., & Abdullah K. A. (2013). Effect of macroeconomic variables on the fdı inflows: The moderating role of political stability: An evidence from Pakistan. Asian Social Science, 9(9), 270-279. http://dx.doi.org/10.5539/ass.v9n9p270
29. Schneider, F., & Frey, B. S. (1985). Economic and political determinants of foreign direct investment. World Development, 13(2), 161–175. https://doi.org/10.1016/0305-750X(85)90002-6
30. Singhania, M., & Akshay, G. (2011). Determinants of foreign direct ınvestment in India. Journal of International Trade Law and Policy, 10(1), 64-82. https://doi.org/10.1108/14770021111116142
31. Takagi, S., & Zongying, S. (2011). Exchange rate movements and foreign direct investment (FDI): Japanese investment in Asia, 1987–2008. Japan and the World Economy, 23(4), 265-272. https://doi.org/10.1016/j.japwor.2011.08.001
32. Taşcı, H. M., & Düzgün, R. (2017). Döviz kurundaki dalgalanmanın doğrudan yabancı sermaye yatırımları üzerindeki etkisi: Türkiye üzerine bir uygulama. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 16(60), 1-18. https://doi.org/10.17755/esosder.289647
33. Topaloğlu, E. E., & Korkmaz, T. (2021). Politik riskin doğrudan yabancı yatırımlar ve pay piyasası endeks getirilerine etkisi: G7 ülkeleri üzerine bir uygulama. Verimlilik Dergisi, 1, 97-115. https://doi.org/10.51551/verimlilik.654014
34. World Bank. Retrieved from: https://data.worldbank.org/indicator/BX.KLT.DINV.CD.WD
35. World Bank. Retrieved from: https://data.worldbank.org/indicator/FR.INR.RINR
36. World Bank. Retrieved from: https://databank.worldbank.org/indicator/FP.CPI.TOTL.ZG/1ff4a498/Popular-Indicators
37. World Population Review. Retrieved from: https://worldpopulationreview.com/country-rankings/political-risk-index-by-country
38. Worlddata. Retrieved from: https://www.worlddata.info/inflation.php
39. Yerdelen Tatoğlu, F. (2013). İleri Panel Veri Analizi, 2. Baskı, İstanbul: Beta Yayıncılık.
40. Yerdelen Tatoğlu, F. (2016). Panel Veri Ekonometrisi, 3. Baskı, İstanbul: Beta Yayıncılık.
41. Ziyaat, I. & Mansur, M. (2017). Testing the long-run relationship between exchange rate, oil price, fdı and gdp: An ARDL approach. Munich Personal RePEc Archive, MPRA. Retrieved from: https://mpra.ub.uni-muenchen.de/109279/