Tip 2 Diyabetli Bireylerde Cinsel Fonksiyonların Değerlendirilmesi

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 3, 829 - 849, 31.12.2025

Kamile Topcu , Hicran Bektaş

Öz

Amaç: Cinsel işlev bozukluğu tip 2 diyabetli bireylerde en sık karşılaşılan komplikasyonlardan biridir. Bu çalışma tip 2 diyabetli bireylerde cinsel fonksiyonların değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Gereç ve Yöntem: Bu tanımlayıcı çalışma, Mayıs-Haziran 2014 tarihleri arasında diyabet polikliniğine başvuran 280 tip 2 diyabetli birey üzerinde gerçekleştirilmiştir. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Kadın Cinsel Fonksiyon İndeksi ve Ereksiyon İşlevi Uluslararası Değerlendirme Formu kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde, tanımlayıcı istatistikler, iç tutarlılık analizleri, t testi, Mann-Whitney U testi, Ki-kare testi ve Fisher' Exact testi kullanılmış; p<0.05 istatistiksel anlamlılık düzeyi olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmamızda, kadınların %84.4'ünde cinsel işlev bozukluğu olduğu; kadınlarda en çok etkilenen alt boyutların cinsel istek (%73.8) ve uyarılma (%48.9) olduğu belirlenmiştir. Erkeklerin %90.6'sında erektil disfonksiyon olduğu; erkeklerde en çok etkilenen alt boyutların ilişki tatmini (%76.3) ve orgazmik işlev (%25.2) olduğu saptanmıştır. Erektil disfonksiyonu olan erkeklerin büyük bir kısmında orta (%55.4) ve hafif (%33.8) düzeyde disfonksiyon tespit edilmiştir. Kadınlarda hipertansiyon (p=0.014) ve genital bölgede kaşıntı (p=0.023) ile cinsel disfonksiyon arasında; erkeklerde nörolojik problemler (p=0.007) ve kan şekeri düzeyi (p=0.026) ile erektil disfonksiyon arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur.
Sonuç: Tip 2 diyabetli erkeklerde ve kadınlarda cinsel işlev bozukluğu oranlarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Tip 2 diyabetli bireylerde cinsel fonksiyonların rutin olarak değerlendirilmesi, uygun hemşirelik girişimlerinin planlanması, eğitim programlarının düzenlenmesi ve bireylerin uygun birimlere yönlendirilmesi önerilmektedir. Ayrıca, cinsel disfonksiyona yönelik psikolojik danışmanlık hizmetlerinin sunulması gerekli görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

hemşirelik , tip 2 diyabet , kadın cinsel işlev bozukluğu , erektil disfonksiyon

Destekleyen Kurum

Akdeniz Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Yönetim Birimi

Proje Numarası

2014.02.0122.004

Evaluation of Sexual Functions in Individuals with Type 2 Diabetes

Öz

Objective: Sexual dysfunction is one of the most common complications observed in individuals with type 2 diabetes. This study aimed to evaluate sexual function in individuals with type 2 diabetes.
Materials and Methods: This descriptive study was conducted between May and June 2014 with 280 individuals with type 2 diabetes who visited a diabetes outpatient clinic. Data were collected using a Personal Information Form, the Female Sexual Function Index (FSFI), and the International Index of Erectile Function (IIEF). Data analysis included descriptive statistics, internal consistency analysis, t-tests, Mann-Whitney U tests, Chi-square tests, and Fisher's Exact tests, with a statistical significance level set at p<0.05.
Results: Among female participants, 84.4% were found to have sexual dysfunction, with the most affected domains being sexual desire (73.8%) and arousal (48.9%). Among male participants, 90.6% had erectile dysfunction (ED), with the most affected domains being relationship satisfaction (76.3%) and orgasmic function (25.2%). The majority of males with ED exhibited moderate (55.4%) and mild (33.8%) levels of dysfunction. A statistically significant association was found between sexual dysfunction and hypertension (p = 0.014) and genital itching (p = 0.023) in females. In males, neurological problems (p = 0.007) and blood glucose levels (p = 0.026) were significantly associated with ED.
Conclusion: High rates of sexual dysfunction were observed in both male and female individuals with type 2 diabetes. Routine assessment of sexual function, implementation of appropriate nursing interventions, organization of educational programs, and referrals to specialized healthcare units are recommended. Additionally, providing psychological counseling services targeting sexual dysfunction is deemed necessary.

Anahtar Kelimeler

nursing , type 2 diabetes , female sexual dysfunction , erectile dysfunction

Proje Numarası

2014.02.0122.004

Kaynakça

• American Diabetes Association. (2024). 2. Diagnosis and classification of diabetes. Diabetes Care, 47(Suppl. 1), S20–S29. https://doi.org/10.2337/dc24-S002
• Asefa, A., Nigussie, T., Henok, A., & Mamo, Y. (2019). Prevalence of sexual dysfunction and related factors among diabetes mellitus patients in Southwest Ethiopia. BMC Endocrine Disorders, 19, 1-8. https://doi.org/10.1186/s12902-019-0473-1
• Aygin, D., & Eti Aslan, F. (2005). Kadın Cinsel İşlev Ölçeği'nin Türkçeye Uyarlaması. Türkiye Klinikleri Journal of Medical Sciences, 25(3), 393-399.
• de Souza, I. L. L., Ferreira, E. D. S., Vasconcelos, L. H. C., Cavalcante, F. A., & da Silva, B. A. (2022). Erectile dysfunction: Key role of cavernous smooth muscle cells. Frontiers in Pharmacology, 13, 895044. https://doi.org/10.3389/fphar.2022.895044.
• Doruk, H., Akbay, E., Cayan, S., Akbay, E., Bozlu, M., & Acar, D. (2005). Effect of diabetes mellitus on female sexual function and risk factors. Archives of Andrology, 51(1), 1–6. https://doi.org/10.1080/014850190512798.
• Dökmeci, F. (2017). Kadınlarda İzlenen Üriner İnkontinans: Uluslararası Kılavuzlar Ișığında Güncel Yönetim. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası, 70(3), 187-193. https://doi.org/10.1501/Tipfak_0000000985.
• Elyasi, F., Kashi, Z., Tasfieh, B., Bahar, A., & Khademloo, M. (2015). Sexual dysfunction in female with type 2 diabetes mellitus. Iranian Journal of Medical Sciences, 40(3), 206–213.
• Erol, B., Tefekli, A., Özbey, I., Salman, F., Dinçağ, N., Kadıoğlu, A., & Tellaloğlu, S. (2002). Sexual dysfunction in Tip II diabetic females: A comparative study. Journal of Sex & Marital Therapy, 28(1): 55-62. https://doi.org/10.1080/00926230252851195.
• Ezhova, I., Savidge, L., Bonnett, C., Cassidy, J., Okwuokei, A., & Dickinson, T. (2020). Barriers to older adults seeking sexual health advice and treatment: a scoping review. International Journal of Nursing Studies, 107, 103566. https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2020.103566
• International Diabetes Federation. (2021). Diabetes Around The World in 2021. https://diabetesatlas.org/ (E.T: 20 Ekim 2024)
• Kamrul-Hasan, A. B. M., Alam, M. S., Zarin, N., Aalpona, F. T. Z., Mustari, M., Akter, F., Jannat, N., Azad, U., Chanda, P. K., Rafi, A., Hasan, M. J., & Selim, S. (2023). Sexual dysfunction in female with type 2 diabetes mellitus: A single-centre cross-sectional study from Bangladesh. Archives of Endocrinology and Metabolism, 67(5), e000635. https://doi.org/10.20945/2359-3997000000635.
• Karaca Sivrikaya, S., & Ergün, S. (2018). Diyabet eğitimi ve hemşirenin rolü. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(2), 25-36.
• Maiorino, M. I., Bellastella, G., & Esposito, K. (2014). Diabetes and sexual dysfunction: current perspectives. Diabetes, Metabolic Syndrome and Obesity: Targets and Therapy, 95-105. https://doi.org/10.2147/DMSO.S36455
• Martelli, V., Valisella, S., Moscatiello, S., Matteucci, C., Lantadilla, C., Costantino, A., Pelusi, G., Marchesini, G., & Meriggiola, M. C. (2012). Prevalence of sexual dysfunction among postmaleopausal female with and without metabolic syndrome. The Journal of Sexual Medicine, 9(2), 434–441. https://doi.org/10.1111/j.1743-6109.2011.02517.x.
• Namlı, Z., Tamam, L., Demirkol, M. E., Karaytuğ, M. O., Uğur, K., & Eriş, Ö. (2021). Antidepresanların ilaç ilişkili hareket bozuklukları ve cinsel yan etkiler açısından karşılaştırılması. Cukurova Medical Journal, 46(2), 610-620. https://doi.org/10.17826/cumj.865933.
• Olgun, N., Aslan, E., Coşansu, G., & Çelik, S. (2020). Diabetes Mellitus. In A. Karadakovan ve F. Eti Aslan (Eds.), Dahili ve Cerrahi Hastalıklarda Bakım (pp. 787–824). Akademisyen Kitabevi.
• Özcan, L., & Polat, E. C. (2015). Diyabet ve cinsel yaşam. Okmeydanı Tıp Dergisi, 31(Ek sayı), 57–62. https://doi.org/10.5222/otd.2015.057
• Pontiroli, A. E., Cortelazzi, D., & Morabito, A. (2013). Female sexual dysfunction and diabetes: A systematic review and meta‐analysis. The Journal of Sexual Medicine, 10(4), 1044-1051. https://doi.org/10.1111/jsm.12065
• Rogoznica, M., Perica, D., Borovac, B., Belančić, A., & Matovinović, M. (2023). Tip 2 Diyabet Mellituslu Kadın Hastalarda Cinsel İşlev Bozukluğu-Yaşam Kalitesinin Önemli Bir Belirleyicisine Gizlice Bir Bakış. Diabetology, 4(4), 527-536. https://doi.org/10.3390/diabetology4040046.
• Rosen, R., Brown, C., Heiman, J., Leiblum, S., Meston, C., Shansigh, R., Ferguson, D., & D’agostino, R. (2000). The Female Sexual Function Index (FSFI): A multidimalesional self-report instrumalet for the assessmalet of female sexual function. Journal of Sex & Marital Therapy, 26, 191-208. https://doi.org/10.1080/009262300278597.
• Rosen, R., Wiegel, M., & Meston, C. (2005). The Female Sexual Function Index (FSFI): cross-validation and developmalet of clinical cutoff scores. Journal of Sex & Marital Therapy, 31(1), 1-20. https://doi.org/10.1080/00926230590475206.
• Rosen, R. C., Cappelleri, J. C., & Gendrano, N. (2002). The International Index of Erectile Dysfunction (IIEF): A state of the science review. International Journal of Impotence Research, 14(4), 226-244. https://doi.org/10.1038/sj.ijir.3900857.
• Scavello, I., Maseroli, E., Di Stasi, V., & Vignozzi, L. (2019). Sexual Health in Maleopause. Medicina (Kaunas), 55(9), 559. https://doi.org/10.3390/medicina55090559.
• Sulu, C. (2022). Pankreasın Endokrin Hastalıkları. İçinde G. Hammer & S. McPhee (Eds.), Hastalıkların Patofizyolojisi Klinik Tıbbın Temelleri (ss. 553–581). İstanbul Tıp Kitabevleri.
• Tekin Vatansever, B., Tekin, S., Karabayraktar, T., Çınkıt, B., Temizkan, Ş., Orbay, E., & Sargın, M. (2015). Diyabetik Erkeklerde Erektil Disfonksiyon Risk Faktörlerinin Değerlendirilmesi. Ankara Medical Journal, 15(2). https://doi.org/10.17098/amj.66012.
• Türkiye Endokrin ve Metabolizma Derneği (TEMD). (2024). Diabetes Mellitus ve Komplikasyonlarının Tanı, Tedavi ve İzlem Kılavuzu https://file.temd.org.tr/Uploads/publications/guides/documalets/diabetesmellitus2024.pdf
• Veyhe, A. S., Andreassen, J., Halling, J., Grandjean, P., Skaalum Petersen, M., & Weihe, P. (2019). Prevalence of prediabetes and type 2 diabetes in two non-random populations aged 44–77 years in the Faroe Islands. Journal of Clinical & Translational Endocrinology, 16, 100187. https://doi.org/10.1016/j.jcte.2019.100187
• Yıldız, H., & Pınar, R. (2008). Diyabetik hastalarda cinsel disfonksiyonun değerlendirilmesi. Yayınlanmamış doktora tezi, Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İç Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı, İstanbul.