Hemşirelerin İntramüsküler Enjeksiyon Uygulamasında Z Tekniğini Kullanmalarına Yönelik Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi

Öz

Amaç: Bu araştırma bir devlet hastanesinde çalışan hemşirelerin intramüsküler enjeksiyon (IM) uygulamasında Z tekniğini kullanımına ilişkin bilgi düzeylerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki bu çalışmaya Ocak-Nisan 2019 tarihleri arasında Türkiye'deki bir devlet hastanesinde çalışan 130 hemşire katılmıştır. Veriler, “Kişisel bilgi formu” ve “İntramüsküler enjeksiyon uygulamasında Z tekniği kullanımına yönelik önermeler formu” ile toplanmıştır. İstatistiksel analizler arasında Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis testi ve Spearman korelasyonu yer aldı. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak alındı. Bulgular: Bu çalışmada hemşirelerin %71,5’i Z tekniği eğitimi almadığını, %78,5’i Z tekniğini kullanmadığını, %55,4’ü Z tekniğine yönelik yeterli bilgisinin olmadığını ifade etmiştir. Hemşirelerin IM enjeksiyon uygulamasında Z tekniği kullanımına yönelik bilgi önermelerinin doğru ortalaması 7,61±2,41 olarak bulunmuştur. Z tekniğine yönelik bilgi düzeyi 30 yaş altında olanlarda, bekârlarda ve IM enjeksiyon uygulayan kliniklerde görev yapanlarda istatistiksel olarak daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Araştırmamızda mesleki çalışma süresi 11- 15 yıl arası olanlar (Mean Rank=46,09) ile 5 yıl ve altı olanların (Mean Rank=77,46) (p= 0.031) bilgi düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu saptanmıştır. Aynı şekilde araştırmamızda şu anki iş yerinde çalışma süresi 10-12 yıl arası olanlar (Mean Rank=44,26) ile 4-6 yıl arası olanların (Mean Rank=78,04) (p=0,037) bilgi düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu saptanmıştır. Yaş (r=-0,324; p=0,000), mesleki çalışma süresi (r=-0,250; p=0,004) ve şu anki iş yerinde çalışma süresi (r=-0,217; p=0,013) ile bilgi düzeyi arasında zayıf düzeyde negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı doğrusal bir ilişki saptanmıştır. Sonuç: Bu araştırmada hemşirelerin Z tekniğine yönelik bilgi düzeylerinin yeterli olmadığı bulunmuştur. Hemşirelerin güncel bilgiye sahip olmaları için düzenli aralıklarla hizmet içi eğitim verilmesi ve sınavlarla eğitim çıktılarının ölçülmesi önerilmektedir. Ayrıca Z tekniği kullanımını artırmak için Z tekniği kullanımına yönelik standartların geliştirilmesi, uygulanması ve denetlenmesi yararlı olacaktır.

Anahtar Kelimeler

• İntramüsküler enjeksiyon
• hemşire
• Z tekniği

Determination of Nurses' Knowledge Levels on Using the Z-Track Technique in Intramuscular Injection Application

Öz

Aim: This study was conducted to determine the knowledge level of nurses working in a public hospital regarding the use of the Z-track technique in intramuscular injection application. Method: This descriptive and cross-sectional study involved 130 nurses working in a public hospital in Turkey between January and April 2019. "Personal information form" and the "Suggestions form for the use of Z-track technique in intramuscular injection application" were completed. Statistical analyses included the Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis test, Spearman correlation. The significance level was taken as p < 0.05. Results: In this study, 71.5% of the nurses stated that they did not receive Z-track technique training, 78.5% did not use the Z-track technique, and 55.4% stated that they did not have sufficient knowledge about the Z-track technique. The mean accuracy score of nurses' knowledge regarding the use of the Z-track technique in IM injection was 7.61±2.41. The level of knowledge about the Z-track technique was found to be statistically higher in those below 30 years of age, in single people, and in those working in clinics that perform IM injections (p<0.05). In the research, it was determined that there was a statistically significant difference between the knowledge levels of those whose professional working time was between 11 and 15 years (Mean Rank = 46.09) and those whose professional working time was 5 years or less (Mean Rank = 77.46) (p = 0.031). Likewise, in the study, there was a statistically significant difference between the knowledge levels of those who worked at their current workplace for 10 and 12 years (Mean Rank = 44.26) and those who worked for 4 and 6 years (Mean Rank = 78.04) (p = 0.037). A statistically significant, weak negative linear relationship was identified between age (r=-0.324, p=0.000), professional experience (r=-0.250, p=0.004), and tenure at the current workplace (r=-0.217, p=0.013) with knowledge levels. Conclusion: This study found that nurses' knowledge levels regarding the Z technique were insufficient. In order for nurses to have up-to-date information, it is recommended to provide in-service training at regular intervals and to measure training outcomes through exams. In addition, in order to increase the use of Z-track technique, it would be useful to develop, implement and supervise standards for the use of Z-track technique.

Anahtar Kelimeler

• Intramuscular injection
• nurse
• Z-track technique

Kaynakça

1. 1. Akbıyık A. Parenteral Drug Applications. Kara Kaşıkçı M, Akın E. editors. Basic Nursing Fundamentals, Concepts, Principles, Practices. 1st Edition. Istanbul: Istanbul Medical Bookstores. 2021;543-553.
2. 2. Göçmen Baykara Z, Çalışkan N, Öztürk D, Karadağ A. Basic Nursing Skills. Ankara: Ankara Nobel Medical Bookstore. 2019.
3. 3. İnce M, Tuncer M, Khorshid L. Theses on site and methods to reduce intramuscular injection pain: A systematic review. Ordu University Journal of Nursing Studies. 2023;6(1):182-192.
4. 4. Kara D, Yapucu Güneş Ü. The effect on pain of three different methods of intramuscular injection: A randomized controlled trial. Int J Nurs Pract. 2016;22(2):152-159. doi: 10.1111/ijn.12358.
5. 5. Berman A, Snyder SJ, Kozier B, Erb G. Kozier & Erb’s Fundamentals of Nursing Conceps, Process, and Practice. 8th ed., Pearson Education Inc., Upper Saddle River, New Jersey. 2008;873-874.
6. 6. Potter PA, Perry AG, Hall A, Stockert PA. (Eds.). Fundamentals of Nursing (7th ed.). Elsevier Mosby. 2009.
7. 7. Taylor C, Lillis C, LeMone P, Lynn P. Fundamentals of Nursing the Art and Science of Nursing Care. 6th ed., Wolters Kluwer Lippincott Williams & Wilkins, Philadelphia. 2008.
8. 8. Alaşar B, Çevik K. The effect of different techniques used in intramuscular injection on pain and drug leakage. International Anatolia Academic Online Journal Health Sciences. 2021;7(2):79-92.

9. 9. Şanlıalp Zeyrek A, Kuzu Kurban N. The effect of education on knowledge and administration of intramuscular injection of nurses: Z technique and ventrogluteal site. Journal of Research and Development in Nursing. 2017;19(1):26-37.
10. 10. Yilmaz D, Khorshid L, Dedeoglu Y. The effect of the Z-track technique on pain and drug leakage in intramuscular injections. Clinical Nurse Specialist. 2016;30(6):E7-E12. doi: 10.1097/NUR.0000000000000245.
11. 11. Gülnar E, Çalışkan N. Determination of knowledge level of nurses regarding intramuscular injection administration to ventrogluteal site. E-Journal of Dokuz Eylul University Nursing Faculty. 2014;7(2):70-77.
12. 12. Legrand G, Guiguet-Auclair C, Viennet H, et al. A. Nurses' practices in the preparation and administration of intramuscular injections in mental health: A cross-sectional study. J Clin Nurs. 2019;28(17-18):3310-3317. doi: 10.1111/jocn.14909.
13. 13. Yüksel Baş D, Kececi A. Barriers of nurses’ about “Z-Track Method” which is used in intramuscular injections applications. Akdeniz Nursing Journal. 2023;2(1):1-9.
14. 14. Schober P, Boer C, Schwarte LA. Correlation coefficients: appropriate use and interpretation. Anesthesia & Analgesia. 2018;126(5):1763-1768.
15. 15. Arslan GG, Özden D. Creating a change in the use of ventrogluteal site for intramuscular injection. Patient Prefer Adherence. 2018;12:1749-1756.
16. 16. Sarı D, Şahin M, Yaşar E, et al. Investigation of Turkish nurses frequency and knowledge of administration of intramusculer injections to the ventrogluteal site: Results from questionnaires. Nurse Education Today. 2017;56:47-51.
17. 17. Kara D, Uzelli D, Karaman D. Using ventrogluteal site in intramuscular injections is a priority or an alternative? International Journal of Caring Sciences. 2015;8(2):507-513.
18. 18. Su S, Bekmezci E. The reasons for the nurses not to use ventrogluteal region in intramuscular injection administration. Journal of Education And Research in Nursing. 2020;17(1):46-50.
19. 19. Gülnar E, Özveren H. An evaluation of the effectiveness of a planned training program for nurses on administering intramusculer injections into the ventrogluteal site. Nurse Education Today. 2016;36:360-363.
20. 20. Pullen RL Jr. Administering medication by the Z-track method. Nursing. 2005;35(7):24. doi: 10.1097/00152193-200507000-00018.