The Rule of ‘Being Elected as President of the Republic for Two Terms at Most’ in the Executive Presidential System - 2

Abstract

As a result of the constitutional amendment approved by Law No. 6771 in 2017, the parliamentary system of government was changed and the executive presidential system was put into effect in Türkiye. Within the scope of the amendments made by Law No. 6771, Article 101 of the Constitution regulating the election of the president of the Republic who assumed the function of the sole executive body in the new governmental system and the candidacy for the presidency was also redrafted. However, the rule that a person may only be elected as the President of the Republic for two terms at most as contained in Paragraph 2 of Article 101 has sparked various debates in the public within the context of the question of whether the presidential elections that had been held during the parliamentary system of government are to be taken into account when implementing this rule. Within this framework, the matter was analysed in the article titled “The Rule of ‘Being Elected as President of the Republic for Two Terms at Most’ in the Executive Presidential System” which was published on March 2022 in the Journal of Türkiye Adalet Akademisi and it has been put that the aforementioned question should be responded in a negative way, departing from the meaning given to Article 101 according to the interpretation methods and from principles concerning the application ratione temporis of statutes. On the other hand, the paper titled [On the Constitutional Rule of Being Elected as the President of the Republic for two terms at most ” which has been published in the 3rd volume of the 46th issue of the Mülkiye Journal ] criticized the assessments made in the previous article, arguing that presidential elections held during the term of the parliamentary system of government should be taken into account while implementing the said rule. The current study will examine the paper published in the Mülkiye Journal in this regard and seek an answer to the question of “whether or not the objections put forward in that paper legally invalidate the findings of the previous article on the meaning, the scope and the manner of the application ratione temporis of Article 101 of the Constitution.”

Keywords

• Presidential elections
• two-term limitation for presidency
• notion of law
• formalistic understanding of law
• interpretation methods
• parliamentary commission report
• application ratione temporis of statutes

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde İki Defadan Fazla Cumhurbaşkanı Seçilememe Kuralı – 2

Abstract

Türkiye’de, 2017 yılında 6771 sayılı Kanun’la gerçekleştirilen Anayasa değişikliği sonucunda parlamenter hükümet sistemi değiştirilmiş, cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi yürürlüğe konmuştur. 6771 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikler kapsamında, yeni hükümet sisteminde tek başına yürütme organı fonksiyonunu kazanan Cumhurbaşkanının seçimini ve Cumhurbaşkanlığına adaylığı düzenleyen Anayasa’nın 101’inci maddesi de yeniden kaleme alınmıştır. Bu kapsamda maddenin ikinci fıkrasında yer alan “Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir” hükmü kamuoyunda, “bu hükmün uygulanmasında parlamenter hükümet sistemi döneminde yapılan Cumhurbaşkanı seçimlerinin dikkate alınıp alınmayacağı” sorusu bağlamında çeşitli tartışmalara sebep olmuştur. Bu çerçevede 2022 yılının Mart ayında Türkiye Adalet Akademisi Dergisi’nde “Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde İki Defadan Fazla Cumhurbaşkanı Seçilememe Kuralı” başlığıyla yayımlanan makalede mesele incelenmiş; yorum yöntemlerinden hareketle hükme verilen anlam ve kanunların zaman bakımından uygulanmasına ilişkin prensipler doğrultusunda söz konusu soruya olumsuz yanıt verilmesi gerektiği ortaya konulmuştur. Diğer taraftan 2022 yılının sonunda Mülkiye Dergisi’nin 46’ncı sayısının 3’üncü cildinde “Anayasa’nın İki Defadan Fazla Cumhurbaşkanı Seçilememe Kuralı Üzerine” başlıklı bir yazı kaleme alınmış ve önceki makalede yer verilen değerlendirmeler eleştirilmiş; “Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir” hükmünün uygulanmasında parlamenter hükümet sistemi döneminde yapılan Cumhurbaşkanı seçimlerinin de dikkate alınması gerektiği savunulmuştur. Bu çalışmada ise konu hakkında Mülkiye Dergisi’ndeki yazıda yer verilen değerlendirmeler incelenecek ve “söz konusu yazıda öne sürülen itirazların, Anayasa’nın 101’inci maddesinin anlamı, kapsamı ve zaman bakımından uygulanma şekli açısından önceki makale ile ortaya konulan tespitleri hukuken geçersiz kılıp kılmadığı” sorusuna cevap aranacaktır.

Keywords

• Cumhurbaşkanı seçimleri
• en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilme kuralı
• kanun kavramı
• şekli anlamda kanun anlayışı
• yorum yöntemleri
• komisyon raporu
• kanunların zaman bakımından uygulanması

References

1. Aktaş S, ‘Hukukta Yorum Çabaları’ (2011) 15(3-4) EÜHFD 1-33. google scholar
2. Antalya G, Hukuk Metodolojisi, cilt 2 (1. Bası, Seçkin 2021). google scholar
3. Arslan U, ‘Vatana İhanet Kavramı ve Suçu’ (2021) 4(1) Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 47-84. google scholar
4. Atar Y, Türk Anayasa Hukuku (14. Bası Seçkin 2021). google scholar
5. Aybay A ve Aybay R, Hukuka Giriş (3. Bası, İstanbul Bilgi Üniversitesi 2006). google scholar
6. Başak K, ‘Anayasa’nın İki Defadan Fazla Cumhurbaşkanı Seçilememe Kuralı Üzerine’ (2022) 46(3) Mülkiye Dergisi 898-930. google scholar
7. Batum S, Yılmaz D ve Köybaşı S, Anayasa Hukuku Temel Kavramlar ve Genel Esaslar (1. Bası, On İki Levha 2021). google scholar
8. Bilge N, Hukuk Başlangıcı - Hukukun Temel Kavram ve Kurumlan (34. Bası, Turhan 2016). google scholar

9. Demir A, Hukuk Metodolojisi (1. Bası, Astana 2016). google scholar
10. Erdoğan M, Anayasa Hukukuna Giriş (1. Bası, Adres 2004). google scholar
11. Eren A, ‘Mevcut Cumhurbaşkanı kaç defa seçilebilir?’ (23 Temmuz 2018) Erişim Tarihi 02 Ocak 2023. google scholar
12. Fendoğlu HT, ‘Cumhurbaşkanının Dönem Sınırı’, (2022) 2(69) Adalet Dergisi 15-44. google scholar
13. Gören Z, Anayasa Hukuku (1. Bası, Seçkin 2006). google scholar
14. Gözler K, ‘Cumhurbaşkanı Kişisel Suçlarından Dolayı Yüce Divanda Yargılanabilir mi? Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğunun Kapsamı Konusunda Görüş Değişikliği’ (8 Temmuz 2020) Erişim Tarihi 23 Ocak 2023. google scholar
15. Gözler K, Hukuka Giriş (Genişletilmiş 8. Bası, Ekin 2011). google scholar
16. Gözler K, Türk Anayasa Hukuku (4. Bası, Ekin 2021). google scholar
17. Gözler K, Türk Anayasa Hukuku (1. Bası, Ekin 2000). google scholar
18. Gözübüyük Ş, Hukuka Giriş ve Hukukun Temel Kavramları (24. Bası, Turhan 2005). google scholar
19. Gözübüyük Ş, Anayasa Hukuku (14. Bası, Turhan 2006). google scholar
20. Gül C, ‘Türkiye’de Cumhurbaşkanlığı Dönem Sınırına İlişkin Hükümlerin Anayasal Yorumu (12. Cumhurbaşkanı İçin Dönem Sınırının Hukuki Analizi)’ (2022) 8(100) Social Sciences Studies Journal 2306-2317. google scholar
21. Güneş A, Hukuk Metodolojisi (3. Bası, Ekin 2020). google scholar
22. Işıktaç Y, Hukuk Metodolojisi (8. Bası, Filiz 2021). google scholar
23. Kaboğlu İÖ, ‘Bir Kimse En Fazla İki Defa Cumhurbaşkanı Seçilebilir Kuralı Üzerine...' (2021) (1) Ankara Barosu Dergisi 327-335. google scholar
24. Kanadoğlu OK ve Duygun A, Anayasa Hukukunun Genel Esasları (1. Bası, On İki Levha 2020). google scholar
25. Küçük A, ‘Recep Tayyip Erdoğan 2023 Seçimlerinde Cumhurbaşkanlığına Aday Olabilir Mi?’, (23 Eylül 2020) Erişim Tarihi 02 Ocak 2023. google scholar
26. Özbudun E, Türk Anayasa Hukuku (8. Bası, Yetkin 2005). google scholar
27. Özsoy Boyunsuz Ş, ‘Anayasamıza Göre Cumhurbaşkanının Dönem Sınırı' (2018) (14) Hukuk Defterleri Erişim Tarihi 02 Ocak 2023. google scholar
28. Ruthers, B, Fischer C ve Birk A, Hukuk Teorisi, Çev. Doğan İ, Aldudak R ve Eyman Aydın H, (1. Bası, Astana 2020). google scholar
29. Sevinç M, ‘Hayret verici bir ‘Anayasa’ yorumu!’ (11 Haziran 2018) Erişim Tarihi 02 Ocak 2023. google scholar
30. Şentop M, ‘Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde İki Defadan Fazla Cumhurbaşkanı Seçilememe Kuralı’ (2022) (50) Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 1-40. google scholar
31. Şentop M, ‘Bir Kanunun Tahlili: 7248 sayılı Kanun Nedir, Ne Değildir?’ (2020) (42) Yasama Dergisi 97-130. google scholar
32. Şirin T, ‘Recep Tayyip Erdoğan yeniden cumhurbaşkanı adayı olabilir mi?’ (08.04.2021) Erişim Tarihi 02 Ocak 2023. google scholar Tanör B ve Yüzbaşıoğlu N, Türk Anayasa Hukuku (7. Bası, Beta 2005). google scholar
33. Tanör B ve Yüzbaşıoğlu N, Türk Anayasa Hukuku (20. Bası, Beta 2020). google scholar
34. Taşdöğen S, ‘Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu’ (2019) 21(Özel Sayı) D.E.Ü. Hukuk Fakültesi Dergisi (Prof Dr. Durmuş TEZCAN’a Armağan) 1293-1324. google scholar
35. Teziç E, Anayasa Hukuku (24. Bası, Beta 2020). google scholar
36. Ulusoy AD, ‘Erdoğan’ın 3. Dönem adaylığı: Olan hukuk mu, olması gereken hukuk mu?’ ( 4 Ocak 2023) Erişim Tarihi 04 Ocak 2023. google scholar
37. Yenisey F ve Nuhoğlu A, Ceza Muhakemesi Hukuku Ders Kitabı (1. Bası, Bahçeşehir Üniversitesi 2014). google scholar
38. Yılmazoğlu YE ve Perdecioğlu İE, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (Gerekçeli) (Anayasa Mahkemesi 2018). google scholar
39. NTV, ‘CHP TBMM darbe komisyonu raporunun iadesini istedi’ (14.07.2017) google scholar
40. TBMM Tutanak Dergisi, D.22, Y.5, C.160, B.118, (31.05.2007) google scholar
41. TBMM Tutanak Dergisi, D.26, Y.2, C.31, B.53 (09.01.2017) google scholar
42. TBMM Tutanak Dergisi, D.26, Y.2, C.32, B.61, (18.01.2017) google scholar
43. TBMM, ‘2/1015 Esas Numaralı Kanun Teklifi’ google scholar
44. TBMM, ‘2/1504 Esas Numaralı Kanun Teklifi’ google scholar
45. TBMM, ‘2/1504 Numaralı Kanun Teklifi Bilgileri’ google scholar
46. TBMM, ‘D. 22 Y. 5 Sıra Sayısı: 1433, 10.5.2007 Tarihli ve 5660 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ve Anayasanın 89 uncu ve 104 üncü Maddeleri Gereğince Cumhurbaşkanınca Bir Daha Görüşülmek Üzere Geri Gönderme Tezkeresi ile Anayasa Komisyonu Raporu’ google scholar
47. TBMM, ‘D. 26 Y. 2 Sıra Sayısı: 447, Adalet ve Kalkınma Partisi Genel Başkanı İzmir Milletvekili Binali Yıldırım ve Grup Başkanvekilleri Kayseri Milletvekili Mustafa Elitaş, Amasya Milletvekili Mehmet Naci Bostancı, Aksaray Milletvekili İlknur İnceöz, Çanakkale Milletvekili Bülent Turan ve İstanbul Milletvekili Mehmet Muş ile 310 Milletvekilinin Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi (2/1504) ve Anayasa Komisyonu Raporu’ google scholar
48. TBMM, ‘TBMM Başkanlığı Basın Açıklaması’ (18.07.2022) google scholar
49. TDK, ‘Türk Dil Kurumu Sözlükleri’ Erişim Tarihi 31 Aralık 2022. google scholar
50. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, Kanun Numarası: 2709, Kabul Tarihi: 18.10.1982, RG 20.10.1982/17844 google scholar
51. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Kanun Numarası: 6771, Kabul Tarihi: 21.01.2017 google scholar
52. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Kanun Numarası: 6771, Kabul Tarihi: 21.01.2017, RG 11.02.2017/29976 . google scholar
53. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun, Kanun Numarası: 5678, Kabul Tarihi: 31.05.2007, google scholar
54. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun, Kanun Numarası: 5678, Kabul Tarihi: 31.05.2007, RG 16.06.2007/26554, . google scholar
55. Yüksek Seçim Kurulu, ‘Seçim Takvimi’ google scholar
56. Yüksek Seçim Kurulu, 663, 27.04.2017 . google scholar
57. Yüksek Seçim Kurulu, 873, 30.10.2007 google scholar