Freedom, Power, People, and Territory: Nâzım Hikmet from the Perspective of a Jurist

Abstract

Nâzım Hikmet Ran (1902-1963) is one of Turkey’s most influential names in the world of literature and politics. The article examines how the basic concepts of constitutional law took place in the poems of this great poet. For this purpose, the concepts of freedom, which is the most used concept in his poems, and power, people and territory, which Jellinekian doctrine considers state elements. According to the findings in the study, Nâzım Hikmet used the word freedom in a Republican sense, not a liberalist sense. Understanding the concept of power in the light of Marxist-Leninist doctrine, the poet implicitly supported Kemalism to the extent that it was anti-imperialist and anti-feudalist. In this context, his approach to military intervention on 27 May 1960 was positive. He understood the concept of nation in a subjective sense and did not ignore the Kurdish question. However, he either did not include ethnic identities other than Turks in his poems or included them as secondary. On the other hand, the territory element of the state has been the subject of the concepts of longing and patriotism in the poems. The conclusion reached in the study is that Nâzım Hikmet’s poems reflect the thesis of the international communist movement about Turkey precisely.

Keywords

• Nâzım Hikmet
• Adnan Menderes
• the Turkish Reform Movement of May 27
• Republicanism
• Turkish Nationalism
• Law and Literature
• Military coup
• Democratic Coup d’état
• Communism
• Kemalism
• Constitution
• Socialist Legality

Hürriyet, Hükûmet, Millet ve Memleket: Hukukçu Gözüyle Nâzım Hikmet

Abstract

Nâzım Hikmet Ran (1902-1963) Türkiye’de edebiyat ve siyaset dünyasının en önemli isimlerinden biridir. Makale, bu büyük şairin şiirlerinde anayasa hukukunun temel kavramlarının nasıl yer bulduğu incelemektedir. Bu amaçla, şairin şiirlerinde en çok işlediği kavram olan “hürriyet” ile Jellinekyen öğretinin devletin ögeleri saydığı “halk” (millet) “iktidar” (hükûmet) ve “ülke” (memleket) kavramlarıdır. İncelemedeki bulgulara göre Nâzım Hikmet, hürriyet sözcüğünü, liberal değil genellikle Cumhuriyetçi anlamda kullanmaktadır. İktidar kavramını Marksist-Leninist doktrin ışığında kavrayan şair, Kemalizme anti emperyalist ve feodalizm karşıtı olduğu denli zımnen destek vermiştir. Bu çerçevede 27 Mayıs 1960’daki askeri müdahaleye de olumlu yaklaşmıştır. Büyük şair, millet kavramını sübjektif anlamda kavramış ve Kürt sorununu reddetmemiştir. Fakat şiirlerinde Türklerin dışındaki etnik kimliklere pek yer vermemiş veya tali olarak yer vermiştir. Devletin ülke ögesi ise özellikle hasretlik ve yurtseverlik kavramlarıyla ilgili olarak şiirlere konu olmuştur. İncelemede ulaşılan nihai sonuç, Nâzım Hikmet’in, şiirlerinde, uluslararası komünist hareketin Türkiye hakkındaki tezlerini birebir yansıttığıdır.

Keywords

• Nâzım Hikmet
• Adnan Menderes
• 27 Mayıs
• Cumhuriyetçilik
• Türk Milliyetçiliği
• Hukuk ve Edebiyat
• Askeri Darbe
• Demokratik Darbe
• Komünizm
• Kemalizm
• Anayasa
• Sosyalist Yasallık

References

1. Akal CB ve Tosun Y (edr), Edebiyat, Hukuk ve Sair Tuhaflıklar (1. Baskı, Dost Kitabevi 2016). Akal E, Moskova-Ankara-Londra Üçgeninde İştirakiyuncular, Komünistler ve Paşa Hazretleri (1. Baskı, İletişim 2014). google scholar
2. Akbulut E ve Ülker E, Komintern, TKP ve Kürt İsyanları (1. Baskı, Yordam 2022). google scholar
3. Akbulut E, Komintern Belgelerinde Nâzım Hikmet (1. Baskı, TÜSTAV 2002). google scholar
4. Akgül H, Nâzım Hikmet: Siyasi Biyografi (1. Baskı, Çiviyazıları 2002). google scholar
5. Aksoy M, Partizan Radyo ve D.P. (1. Baskı, Ayyıldız Matbaası 1960). google scholar
6. Akşin S, 31 Mart Olayı (İmge Kitap 2015). google scholar
7. Amado J, Amerika’nın Türkler Tarafından Keşfi (Yaşar Avunç (çev), Kırmızı Kedi 2023). Anderson B, Hayali Cemaatler (İskender Savaşır (çev), Metis 2020). google scholar
8. Araştırma Grubu, Parti Tarihi: Türkiye Komünist Partisi’nin Kuruluş Dinamikleri - 1 (Yazılama 2021). google scholar

9. Ataöv T, Nazım’ın Hasreti (Literatür 2002). google scholar
10. Babayev E, Nâzım Hikmet: Yaşamı ve Yapıtları (Ataol Behramoğlu (çev), 4. Baskı Cumhuriyet Kitapları 2010). google scholar
11. Bardakçı M, Enver Paşa (1. Baskı, Türkiye İş Bankası Kültür 2019). google scholar
12. Bauer O, Die Nationalitatenfrage und die Sozialdemokratie (Verlag der Wiener Volksbuchhandlung Ignaz Brand 1907). google scholar
13. Bozbağ İ, Mustafa Suphi’yi Kim Öldürdü: Atatürk Mü? Lenin Mi? (Emre 1992). google scholar
14. Can H, Nazım Hikmet ve Kürtler: İttihatçı-Kemalist İdeolojiden Kurtulmamış Sosyal Şoven TKP’nin Üyesi Bir Şair (Peri 2010). google scholar
15. Cebesoy AF, Bilinmeyen Hatıralar: Kuva-yı Milliye ve Cumhuriyet Devrimleri (Temel 2001). Cilasun E, Mustafa Suphi ve Yoldaşlarını Kim Öldürttü? (Tekin 2021). google scholar
16. Çelenk H, Barış Savaşçıları: Anılar (Tekin 1996). google scholar
17. Dino A, Nâzım Üstüne (4. Baskı Sel 2018). google scholar
18. Draper H, Proletarya Diktatörlüğü Tartışması Marx ’tan Lenin’e (Osman Akınhay (çev), Belge 2013). google scholar
19. Erdem H, Mustafa Suphi (3. Baskı Sel 2010). google scholar
20. Erdost Mİ, Üç Şair: Nazım Hikmet, Cemal Süreya, Ahmet Arif (2. Baskı Onur 2004). google scholar
21. Eroğul C, Demokrat Parti: Tarihi ve İdeolojisi (Yordam 2013). google scholar
22. Fuat M, Nâzım Hikmet: Yaşamı Ruhsal Yapısı, Davaları, Tartışmaları, Dünya Görüşü, Şiirinin Gelişmeleri (3. Baskı, Adam 2001). google scholar
23. Göksu S ve Timms E, Romantik Komünist: Nâzım Hikmet’in Yaşamı ve Eseri (Barış Gümüşbaş (çev) 4. Baskı, Doğan Kitap 1999). google scholar
24. Göze E, Peyami Safa Nazım Hikmet Kavgası (3. Baskı, Yağmur 1975). google scholar
25. Gözler K, Türk Anayasa Hukuku (4. Baskı, Ekin 2021). google scholar
26. Gürbüz C, Mustafa Suphi Olayı ve Edebiyata Yansımaları (Berfin 2021). google scholar
27. Hikmet N, Benerci Kendini Niçin Öldürdü? (Adam 1992). google scholar
28. -Kemal Tahir’e Mapusaneden Mektuplar (Milliyet Yayınları 1996). google scholar
29. -Sanat, Edebiyat, Kültür, Dil, Yazılar - 1 (7. Baskı, Adam 1996). google scholar
30. -Yaşamak Güzel Şey Be Kardeşim (Adam 1992). google scholar
31. Hikmet VT, Bahtiyar Ol Nâzım (Hülya Arslan (çev), Anna Stepanova (haz), YKY 2008). google scholar
32. İnalcık H, Kuruluş: Osmanlı Tarihini Yeniden Yazmak (Hayy Kitap 2010). google scholar
33. İnan AA, Medenî Bilgiler ve M. Kemal Atatürk’ün El Yazmaları (Türk Tarih Kurumu 1969). google scholar
34. Kadir A, 1938 Harp Okulu Olayı ve Nâzım Hikmet (İstanbul Matbaası 1967). google scholar
35. Karaca E, İnancın ve Direncin Adı: Hikmet Kıvılcımlı (Destek 2011). google scholar
36. Karaosmanoğlu YK, Yaban (82. Baskı, İletişim 2018). google scholar
37. Kardam A, Mustafa Suphi: Karanlıktan Aydınlığa (İletişim 2020). google scholar
38. Lenin, Vİ, Emperyalizm - Kapitalizmin En Yüksek Aşaması (Cemal Süreya (çev), Sol 2009). google scholar
39. -Ulusların Kederlerini Tayin Hakkı (Muzaffer İlhan Erdost (çev), Sol 1998). google scholar
40. -Yenilgicilik ve Enternasyonalizm (Ferit Burak Aydar (çev), Agora 2009). google scholar
41. Lewis B, Modern Türkiye’nin Doğuşu (Metin Kıratlı (çev), 5. Baskı, Türk Tarih Kurumu 1993). Marx K, Kapital (Mehmet Selik ve Nail Satlıgan (çevr), Yordam 2021). google scholar
42. Mevlana, Mesnevi - III (Doğan Kitap 2015). google scholar
43. Mumcu U, 40’ların Cadı Kazanı (20. Baskı, um:ag Vakfı 1990). google scholar
44. -Aybar ile Söyleşi Sosyalizm ve Bağımsızlık (8. Baskı, Tekin 1993). google scholar
45. Nabi Y (ed), Yeni Çağ Türküleri: 28 Nisan - 27Mayıs Şiirleri (Varlık 1960). google scholar
46. Nureddin, V, Bu Dünyadan Nazım Geçti (Cem 1975). google scholar
47. -Bu Dünyadan Nâzım Geçti (Cem 1988). google scholar
48. Oran B, Türkiye’de Azınlıklar: Kavramlar, Teori, Lozan, İç Mevzuat, İçtihat, Uygulama (İletişim 2018). google scholar
49. Özbudun E, Türk Anayasa Hukuku (Yetkin 2021). google scholar
50. Perinçek M, Sovyet Devlet Kaynaklarında Kürt İsyanları (5. Baskı, Kaynak 2014). google scholar
51. Pettit P, Cumhuriyetçilik (Abdullah Yılmaz (çev), Ayrıntı 1998). google scholar
52. Sağlam F, Anayasa Hukuku Ders Notları (YDÜHF 2013). google scholar
53. Sarıyüce HL (ed), 28 Nisan - 27Mayıs Hürriyet Şiirleri Antolojisi (Ekin 1960). google scholar
54. Sebük MA, Nâzım’ın Özgürlük Savaşı (Cem 1990). google scholar
55. Sertel Z, Mavi Gözlü Dev: Nazım Hikmet ve Sanatı (Cem 1977). google scholar
56. -Nâzım Hikmet’in Son Yılları (Remzi 2001). google scholar
57. Sertel Z, Sertel S ve Sertel Y, Sertel’lerin Anılarında Nâzım Hikmet ve Babıâli (Adam 1993). google scholar
58. Skinner Q, Liberalizmden Önce Özgürlük (Kemal Özdil (çev), Islık 2018). google scholar
59. Sülker K, Bilinmeyen Mektuplarıyla Nâzım Hikmet Orhan Kemal Dostluğu (Amaç 1988). google scholar
60. -Nâzım Hikmet Dosyası (3. Baskı, May 1967). google scholar
61. -Nâzım Hikmet’in Polemikleri (Ant 1968). google scholar
62. Sverçevskaya, A ve Uturgauri S, Kardeşim Nâzım: Çağdaşlarının Anıları (Mehmet Özgül (çev), Cem 2002). google scholar
63. Şen B, Cumhuriyetin İlk Yıllarında TKP ve Komintern İlişkileri (Küyerel 1998). google scholar
64. Tahir K, Yol Ayrımı (14. Baskı, İthaki 2020). google scholar
65. Tanör B, Anayasal Gelişme Tezleri (3. Baskı, YKY 2013). google scholar
66. Tanyu H, Türkçülük Davası ve Türkiye’de İşkenceler (Kayseri Erciyes Matbaası 1950). google scholar
67. Timur T, Türkiye’de Çok Partili Hayata Geçiş (İletişim 1991). google scholar
68. Tolstoy L, Harp ve Sulh (Zeki Bastimar ve Nâzım Hikmet (çev), Maarif Vekaleti 1945). google scholar
69. Topuz H, Hava Kurşun Gibi Ağır: Nâzım Hikmet’in Romanı (6. Baskı, Remzi Kitabevi 2011). Tunçay M, Türkiye’de Sol Akımlar (1908-1925) (2. Baskı, Bilgi 1967). google scholar
70. -Türkiye’de SolAkımlar-II(BDS 1992). google scholar
71. Türk Dil Kurumu, İkinci Türk Dil Kurultayı: Müzakere Zabıtları, Tezler, 18-23 Ağustos 1934 (TDK 1934). google scholar
72. -Türkçeden Osmanlıcaya Cep Kılavuzu (Devlet Basımevi 1935). google scholar
73. Türkiye Yazarlar Sendikası, Nazım Hikmet’e Armağan (Tekin 1977). google scholar
74. TÜSTAV, 1920-21’ler Türkiyesi ve Mustafa Suphi’lerin Dönüşü (TÜSTAV 2005). google scholar
75. Uluç F, Nâzım Hikmet ve 1938 Harbokulu Olayının Gerçek Yönü (1. Baskı, Ayyıldız 1967). google scholar
76. Varol O, The Democratic Coup d’Etat (Oxford University Press 2017). google scholar
77. White JB, The Legal Imagination: Studies in the Nature of Legal Thought and Expression (Little, Brown & Co 1973). google scholar
78. Yüzbaşıoğlu N ve Tanör B, 1982 Anayasasına Göre Türk Anayasa Hukuku (21. Baskı, Beta 2023). google scholar
79. Akbulut E, “Türkiye Komünist Partisi ve Darbeler”, Mehmet Ö. Alkan (ed), Osmanlıdan Günümüze Darbeler (Tarih Vakfı Yurt 2016). google scholar
80. Çetin Ş, “Kore Savaşı’nın Türk Edebiyatında Uyandırdığı Akisler” (2018) 58(1) Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi. google scholar
81. Gariper C, “Nâzım Hikmet’in Bakışıyla Nâmık Kemal” (2013) (10) Yeni Türk Edebiyatı Araştırmaları 79-98. google scholar
82. Gencer Aİ, “İlk Osmanlı Anayasasında Türkçenin Resmî Dil olarak Kabûlü Meselesi,” iç Armağan: Kanun-u Esasî’nin Yüzüncü Yılı (Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi, 1978). google scholar
83. Gökçe E, “Turan Emeksiz,” Bütün Şiirleri (Evrensel 2012) 83-84. google scholar
84. Gönenç L ve Esen S, “Religious Information on Identity Cards: A Turkish Debate” (2007) (23) Journal of Law andReligion 579-603. google scholar
85. Gözler K, “Devletin Bir Unsuru Olarak ‘Millet’ Kavramı” (2001) (64) Türkiye Günlüğü 108-123. google scholar
86. Hikmet N, “Öz Türkçe Düşünceler”, Metin İlkin (ed), Nâzım Hikmet: Aydınlıkçı Şair, Aydınlıkçı Yazar (Oda 1976). google scholar
87. -“Hazırlanan Anayasa Üzerine Birkaç Düşünce” iç Anjel Açıkgöz (ed), Bizim Radyo’da Nâzım google scholar
88. Hikmet, (2. Baskı, TÜSTAV 2004). google scholar
89. -“Türk Subayının Faciası: Dalından Kopup Çürüyen Elma” iç Anjel Açıkgöz (ed), Bizim google scholar
90. Radyo’da Nâzım Hikmet, (2. Baskı, TÜSTAV 2004). google scholar
91. -“Yeni Ana Kanun Dolayısıyla: Sovyet Demokrasisi” (2016) (132) Gelenek. google scholar
92. Perinçek, Mehmet. “Gizli Belgeler ve Bilinmeyen Yazıları: Nâzım Hikmet ve 27 Mayıs” (2023) (36) Bilim ve Ütopya. google scholar
93. - “Ölümünün 65. Yılı: Stalin’in Cenaze Töreninde DP Hükümeti Heyeti” (2018) (291) Toplumsal Tarih. google scholar
94. Rüya A, “Bu Memleket Bizim” (2017) (30) Karabatak. google scholar
95. Safa P, “Bu Ne Patavastsızlık” (1950) 104447 (1)Ulus. google scholar
96. Savran S, “Tutsak Bolşevik: Nâzım Hikmet ve Stalinizm” (2016) (26) Devrimci Marksizm. google scholar
97. Tahir K, “Nâzım Hikmet”, Namık Kemal İçin Diyorlar Ki (Şirketi Mürettibiye 1936). google scholar
98. Hikmet N, “1 Mayıs”, Son Şiirleri (20. Baskı, Adam 1999). google scholar
99. -“1 Mayıs’ta Kızıl Meydan”, Son Şiirleri (20. Baskı, Adam 1999). google scholar
100. -“6 Aralık 1945”, Kuvâyı Milliye (6. Baskı, Adam 1992). google scholar
101. -“23 Sentlik Askere Dair”, Yeni Şiirler (20. Baskı, Adam 2000). google scholar
102. -“26 Ağustos Gecesinde Saatlar İki Otuzdan Beş Otuza Kadar ve İzmir Rıhtımından Akdeniz’e google scholar
103. Bakan Nefer”, Kuvâyı Milliye, (6. Baskı, Adam 1992). google scholar
104. -“’28 Kânunisani,” Bütün Şiirleri (17. Baskı, YKY 2019). google scholar
105. -“Açlık Ordusu Yürüyor”, Son Şiirleri (20. Baskı, Adam 1999). google scholar
106. -“Asya Afrika Yazarlarına”, Son Şiirleri (20. Baskı, Adam 1999). google scholar
107. -“Avni’nin Atları”, Yeni Şiirler (20. Baskı, Adam 2000). google scholar
108. -“Bazı Anlar”, Yeni Şiirler (20. Baskı, Adam 2000). google scholar
109. -“Beşinci Kitap”, Son Şiirleri (20. Baskı, Adam 1999). google scholar
110. -“Beyazıt Meydanı’ndaki Bir Ölü”, Son Şiirleri (20. Baskı, Adam 1999). google scholar
111. -“Beyazıt Meydanı’ndaki Ölü”, Bütün Şiirleri (17. Baskı, YKY 2019). google scholar
112. -“Bir Cezaevinde, Tecritteki Adamın Mektupları”, Kuvâyı Milliye (6. Baskı, Adam 1992). google scholar
113. -“Bir Hazin Hürriyet”, Yatar Bursa Kalesinde (10. Baskı, Adam 1996). google scholar
114. -“Bir Şehir Rehberi”, Bütün Şiirleri (17. Baskı, YKY 2019). google scholar
115. -“Birinci Kitap”, Son Şiirleri (20. Baskı, Adam 1999). google scholar
116. -“Bu Vatana Nasıl Kıydılar”, Bütün Şiirleri (17. Baskı, YKY 2019). google scholar
117. - “Bu Yazı Uzun Seneler Dünya Emperyalizminin Şarkta Kanlı Bekçiliğini Yapan Çarlık google scholar
118. Rusyasının Ne Suretle Öldüğüne Dairdir”, Son Şiirleri (20. Baskı, Adam 1999). google scholar
119. -Cezaevinden Memet Fuat’a Mektuplar (Mektuplar -2) (Adam, 1990). google scholar
120. -‘Deniz Üstüne”, Yeni Şiirler (20. Baskı, Adam 2000). google scholar
121. — “Destan”, Bütün Şiirleri (17. Baskı, YKY 2019). google scholar
122. — “Dördüncü Kitap”, Son Şiirleri (20. Baskı, Adam 1999). google scholar
123. — “Dörtlük”, Son Şiirleri (20. Baskı, Adam 1999). google scholar
124. — “Feryat-ı Vatan”, Bütün Şiirleri (17. Baskı, YKY 2019). google scholar
125. — “Gazete Fotoğrafları Üzerine”, Bütün Şiirleri (17. Baskı, YKY 2019). google scholar
126. — “Gazete Fotoğrafları Üzerine: Adnan Bey”, Bütün Şiirleri (17. Baskı, YKY 2019). google scholar
127. — “Gazete Fotoğrafları Üzerine: Korku”, Bütün Şiirleri (17. Baskı, YKY 2019). google scholar
128. — “Gazete Fotoğrafları Üzerine: Refik Koraltan”, Bütün Şiirleri (17. Baskı, YKY 2019). google scholar
129. — “Gece”, Yeni Şiirler (20. Baskı, Adam 2000). google scholar
130. — “Gençlik Marşı”, Yatar Bursa Kalesinde (10. Baskı, Adam 1996). google scholar
131. — “Gerileyen Türkiye Yahut Adnan Menderes’e Öğütler”, Yeni Şiirler (20. Baskı, Adam 2000). google scholar
132. — “Gömlek, Pantolon, Kasket ve Fötre Dair”, Benerci Kendini Niçin Öldürdü? (6. Baskı, Adam 1992). google scholar
133. — “Hacı Oğlu Salih”, Yeni Şiirler (20. Baskı, Adam 2000). google scholar
134. — “Hapisten Çıktıktan Sonra”, Kuvâyı Milliye (6. Baskı, Adam, 1992). google scholar
135. — “Hürriyet Kavgası”, Bütün Şiirleri (17. Baskı, YKY 2019). google scholar
136. — “Hürriyet Kavgası”, Son Şiirleri (20. Baskı, Adam 1999). google scholar
137. — “Irkıma”, Bütün Şiirleri (17. Baskı, YKY 2019). google scholar
138. — “İhtilâli Kebir”, 835 Satır (7. Baskı, Adam 1992). google scholar
139. — “İkinci Bölüm”, Kuvâyı Milliye (6. Baskı, Adam 1992). google scholar
140. — “İkinci Bölüm”, Memleketimden İnsan Manzaraları, (6. Baskı, Adam, 1992). google scholar
141. — “İkinci Kitap”, Son Şiirleri (20. Baskı, Adam 1999). google scholar
142. — “İstanbul”, Kuvâyı Milliye (6. Baskı, Adam 1992). google scholar
143. — “Kalbim”, Bütün Şiirleri (17. Baskı, YKY 2019). google scholar
144. — “Karanlıkta Kar Yağıyor”, Yatar Bursa Kalesinde (10. Baskı, Adam 1996). google scholar
145. — “Karayılan Hikâyesi”, Bütün Şiirleri (17. Baskı, YKY 2019). google scholar
146. — “Karlı Kayın Ormanında” Yeni Şiirler (20. Baskı, Adam 2000). google scholar
147. — “Kavak”, Yeni Şiirler (20. Baskı, Adam 2000). google scholar
148. — “Komsomol” Bütün Şiirleri (17. Baskı, YKY 2019). google scholar
149. — “Komünistlere Bir Çift Söz”, Yeni Şiirler (20. Baskı, Adam 2000). google scholar
150. — “Kore Türküsü”, Yeni Şiirler (20. Baskı, Adam 2000). google scholar
151. — “Kore’de Ölen Bir Yedek Subayımızın Adnan Beye Söyledikleri”, Bütün Şiirleri (17. Baskı, YKY 2019). google scholar
152. — “Lehistan Mektubu”, Yeni Şiirler (20. Baskı, Adam 2000). google scholar
153. — “Lenin Üstüne Vıladimir İliç’le Konuşuyorum”, Son Şiirleri (20. Baskı, Adam 1999). google scholar
154. — “Leninle”, Son Şiirleri (20. Baskı, Adam 1999). google scholar
155. — “Lidi Vanna”, Yeni Şiirler (20. Baskı, Adam 2000). google scholar
156. — “Mektup”, Bütün Şiirleri (17. Baskı, YKY 2019). google scholar
157. — “Memed’e Son Mektubumdur”, Yeni Şiirler (20. Baskı, Adam 2000). google scholar
158. — “Memet”, Yeni Şiirler (20. Baskı, Adam 2000). google scholar
159. — “Meşhur Adamlar Ansiklopedisi”, Bütün Şiirleri (17. Baskı, YKY 2019). google scholar
160. — “Münevver’e Mektup Yazdım, Dedim Ki”, Bütün Şiirleri (17. Baskı, YKY 2019). google scholar
161. — “Nereden Gelip Nereye Gidiyoruz?”, Son Şiirleri (20. Baskı, Adam 1999). google scholar
162. — “Niyazalant Sömürgesi”, Son Şiirleri (20. Baskı, Adam 1999). google scholar
163. — “On Beşler İçin”, Bütün Şiirleri (17. Baskı, YKY 2019). google scholar
164. — “On Beşlerin Kitabesi”, Bütün Şiirleri (17. Baskı, YKY 2019). google scholar
165. — “Orası”, Yeni Şiirler (20. Baskı, Adam 2000). google scholar
166. — “Otobiyografi”, Son Şiirleri (20. Baskı, Adam 1999). google scholar
167. — “Öğle”, Yeni Şiirler (20. Baskı, Adam 2000). google scholar
168. — “Piraye İçin Yazılmış: Saat 21-22 Şiirleri”, Kuvâyı Milliye (6. Baskı, Adam 1992). google scholar
169. — “Raşel’in Rüyası”, Kuvâyı Milliye (6. Baskı, Adam 1992). google scholar
170. — “Rubailer”, Kuvâyı Milliye (6. Baskı, Adam 1992). google scholar
171. — “Saman Sarısı”, Son Şiirleri (20. Baskı, Adam 1999). google scholar
172. — “Sekiz Yüz Elli Yedi”, Bütün Şiirleri (17. Baskı, YKY 2019). google scholar
173. — “Seni Düşünüyorum”, Yeni Şiirler (20. Baskı, Adam 2000). google scholar
174. — “Severmişim Meğer”, Bütün Şiirleri (17. Baskı, YKY 2019). google scholar
175. — “Simavne Kadısı Oğlu Şeyh Bedreddin Destanı”, 835 Satır (7. Baskı, Adam 1992). google scholar
176. — “Simavne Kadısı Oğlu Şeyh Bedreddin Destanı’na Zeyl: Milli Gurur”, 835 Satır (7. Baskı, Adam 1992). google scholar
177. — “Sultan Hamit Devrinde”, Yatar Bursa Kalesinde (10. Baskı, Adam 1996). google scholar
178. — “Şair”, 835 Satır (7. Baskı, Adam 1992). google scholar
179. — “Şeytan’a Marsiye”, Yeni Şiirler (20. Baskı, Adam 2000). google scholar
180. — “Teftiş”, Bütün Şiirleri (17. Baskı YKY 2019). google scholar
181. — “Tuna Üstüne Söylenmiştir”, Yeni Şiirler (20. Baskı, Adam 2000). google scholar
182. — “Türk Köylüsü”, Kuvâyı Milliye (6. Baskı, Adam 1992). google scholar
183. — “Türkiye İşçi Sınıfına Selam”, Son Şiirleri (20. Baskı, Adam 1999). google scholar
184. — “Üçüncü Kitap”, Son Şiirleri (20. Baskı, Adam 1999). google scholar
185. — “Vasiyet”, Yeni Şiirler (20. Baskı, Adam 2000). google scholar
186. — “Vatan Haini”, Bütün Şiirleri (17. Baskı, YKY 2019). google scholar
187. — “Vatana!”, Bütün Şiirleri (17. Baskı, YKY 2019). google scholar
188. — “Yarabbi Bahtımız Ne Kadar Kara”, Bütün Şiirleri (17. Baskı, YKY 2019). google scholar
189. — “Yaşım Altmış”, Son Şiirleri (20. Baskı, Adam 1999). google scholar
190. — “Yeni Şiirler”, Yeni Şiirler (20. Baskı, Adam 2000). google scholar
191. — “Yıl 1920 ve Arhaveli İsmail’in Hikâyesi”, Kuvâyı Milliye (6. Baskı, Adam 1992). google scholar
192. — “Yıl Yine 1919 ve İstanbulûn Hâli ve Erzurum ve Sivas Kongreleri ve Kambur Kerim’in Hikayesi”, Kuvâyı Milliye (6. Baskı, Adam 1992). google scholar
193. — “Yine Memleketim Üstüne Söylenmiştir”, Yeni Şiirler (20. Baskı, Adam 2000). google scholar
194. — “Yirminci Kongre”, Yeni Şiirler (20. Baskı, Adam 2000). google scholar
195. — “Yoldaşım”, Bütün Şiirleri (17. Baskı, YKY 2019). google scholar
196. —”Memed’e Son Mektubumdur”, Yeni Şiirler (20. Baskı, Adam 2000). google scholar
197. Süreya C, “555 K”, Sevda Sözleri: Bütün Eserleri (YKY 2013). google scholar
198. -“Kısa Türkiye Tarihi II”, Sevda Sözleri: Bütün Eserleri (YKY 2013). google scholar
199. AYM, 1973-38, 1975-23, 11-14/02/1975. google scholar