The Concept of Autonomy, Operatıon of Autonomous Vessels and the IMO’s Degrees of Autonomy

Abstract

Contemporary developments indicate that the advent of autonomous vessels in shipping operations is near. Considering the slow progress in drafting regulations specifically applicable to these new types of vessels, it appears highly likely that they will be subject to the application of the existing regulations for quite some time. Consequently, the past decade has seen countless studies concentrating on reviewing the applicability of the existing regulations to autonomous vessels. Arguably, the most noteworthy of these studies is the IMO’s scoping exercise and its degrees of autonomy designed for this inquiry have been rather influential in shaping the understanding of the subject, which led many similar studies centring their analysis on these four specific categories. However, the categorisation adopted by the IMO is open to criticism. Indeed, not only are the four degrees of autonomy inconsistent with the technical concepts widely used in autonomous vessel design but they are also unsuitable for evaluating the application of the existing legal rules to autonomous vessels as they are of a highly static character. The latter is especially problematic as all prevailing technical designs for realising autonomous vessels expect the ship rotating freely between different degrees of autonomy. This means that, despite not being a fully autonomous vessel, in the course of a single voyage the vessel might be operated at times without any human intervention in higher degrees of autonomy as well as being manually controlled by the crew or the remote control centre personnel when the need arises. In view of such a dynamic mode of operation, it is submitted that the usefulness of the static categories is markedly limited in analysing the applicability of the current regulations to autonomous vessels and regard must be had for certain parameters to be determined in light of the central differences between the conventional vessels and the autonomous vessel prototypes currently being tested for operation.

Keywords

• Shipping Law
• Autonomous Vessels
• Autonomy
• Dynamic Autonomy
• IMO’s Degrees of Autonomy

Yeni Tip Gemilerin İşleyiş Esasları Bakımından Otonomi Kavramı ve IMO’nun Otonom Gemi Kategorileri Üzerine Düşünceler

Abstract

Konuyla ilgili güncel gelişmeler ışığında otonom gemilerin yakın bir gelecekte yaygınlaşacağı tahmin edilmektedir. Yeni tip gemilere mahsus kuralların kaleme alınması hususundaki çalışmaların yavaş ilerlediği dikkate alınırsa otonom gemilere bir süre daha mevcut hükümlerin uygulanması olası görünmektedir. Bu bağlamda yakın geçmişte, başta IMO’nun çalışmaları olmak üzere, mevcut hükümlerin yeni tip gemilere uygulanmasını inceleyen çok sayıda değerlendirme kaleme alınmıştır. Bu çalışmaların önemli bir kısmında mevcut hükümlerin uygulanması bakımından IMO tarafından belirlenen dört otonom gemi kategorisinin esas alındığı görülmektedir. Ancak, ilgili kategorilerin çeşitli açılardan eleştiriye açık olduğu görüşündeyiz. Zira ilgili kategoriler yeni tip gemiler ile ilgili olarak yaygın şekilde kullanılan teknik kavramlar ile uyumsuzluk gösterdiği gibi, esnekliğe kapalı şekilde tasarlanmaları sebebiyle mevcut hukuki düzenlemelerin yeni tip gemilere uygulanmasını ölçecek değerlendirmeler bakımından da yetersizdir. Gerçekten de yeni tip gemilerin işleyişine ilişkin asli unsurlardan biri olarak kabul edilebilecek otonomi seviyeleri bakımından IMO kategorilerindeki gemiler durağan otonomi prensibi ile işletilecekleri izlenimi uyandırmaktadır. Halbuki uygulamaya geçmesi için hazırlık yapılan prototipler de dâhil olmak üzere tüm otonom gemi dizaynlarında geminin sefer sırasında farklı otonomi seviyeleri arasında serbestçe geçiş yapabileceği öngörülmektedir. Böylece, yeni tip gemiler tam otonom gemi sınıfında olmasa dahi, rutin şekilde nihai olarak sevk ve idarenin makine tarafından gerçekleştirildiği yüksek otonomi seviyelerinde işletilebileceği gibi, ihtiyaçlara ve teknik kabiliyete bağlı olarak zaman zaman mürettebat veya uzaktan kumanda merkezi personeli eliyle manuel şekilde de kontrol edilebilir. Dolayısıyla mevcut hükümlerin uygulanmasını inceleyen değerlendirmeler bakımından esneklikten uzak şekilde tasarlanmış kategorilerin faydasının kısıtlı olacağı düşünülmektedir. Bunun yerine yeni tip gemi prototipleri ışığında konvansiyonel gemiler ile yeni tip gemiler arasındaki temel farklardan yola çıkarak belirlenecek parametrelerin esas alınmasının bu tür çalışmalar bakımından daha isabetli olacağı değerlendirilmektedir.

Keywords

• Deniz Ticaret Hukuku
• Otonom Gemiler
• Otonomi
• Değişken Otonomi
• IMO’nun Otonom Gemi Seviyeleri

References

1. AAWA, ‘Position Paper: Remote and Autonomous Ships - Next Steps’, Erişim tarihi 17 Haziran 2024 google scholar
2. Aytekin MU, ‘Donatanın Sınırlı Sorumluluk Rejiminin Bugünü ve Geleceği’ iç Sezer Ilgın ve Bülent Sözer (edr), 2020 Sonrasında Deniz Ticareti ve Sigorta Hukuku: Olası Sorunlar (Vedat Yayıncılık 2021) 617. google scholar
3. Barber KS, Goel A & Martin CE, ‘Dynamic adaptive autonomy in multi-agent systems’ (2000) 12 Journal of Experimental & Theoretical Artificial Intelligence 129. google scholar
4. Baughen S ve Tettenborn A, ‘International Shipping and Unmanned Vessels’ iç Barış Soyer ve Andrew Tettenborn (edr) Artificial Intelligence and Autonomous Shipping: Developing the International Legal Framework (Bloomsbury 2021) 7. google scholar
5. Baughen S, ‘Who is the master now? - Regulatory and contractual challenges of unmanned vessels’ iç Barış Soyer ve Andrew Tettenborn (edr), New Technologies, Artificial Intelligence and Shipping Law in the 21st Century (Informa Law from Routledge 2020) 129 google scholar
6. Chopra N, ‘Human Error Remains Key Factor in Global Shipping Claims’ (Lloyd’s List 8 Ağustos 2018) Erişim 23 Ağustos 2024 google scholar
7. Ciğer S, ‘Mürettebatsız Gemiler ve Kaptan - TTK Hükümleri Bağlamında Bir İnceleme’ iç Sezer Ilgın ve Bülent Sözer (edr), 2020 Sonrasında Deniz Ticareti ve Sigorta Hukuku: Olası Sorunlar (Vedat Yayıncılık 2021), 467. google scholar
8. Ciğer S, ‘Rotterdam Kuralları ve Otonom Gemiler Üzerine Düşünceler’, (2023) 9 (2) Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi 219. google scholar

9. CMI, “Maritime Law for MASS”, Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
10. Çataklı H, ‘Sosyal Etik Bir Değerlendirme Olarak Cezai Sorumluluk ve Mevcut Hareket Teorileri Bakımından Ceza Hukukunda Yapay Zekânın Fail ve Sorumluluk Öznesi Olarak Değerlendirilmesi’ (2024) 28(2) AHBVÜ Hukuk Fakültesi Dergisi 507 google scholar
11. Dean P ve Clack H, ‘Autonomous shipping and maritime law’, iç Barış Soyer ve Andrew Tettenborn (edr), New Technologies, Artificial Intelligence and Shipping Law in the 21st Century (Informa Law from Routledge 2020) 67. google scholar
12. DNV/GL ‘DNV/GL Autonomy Levels ‘DSE, DNV: CLASS GUIDELINE: Autonomous and remotely operated ships’ (DNVGL-CG-0264) Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
13. Ecemiş Yılmaz K, ‘Otonom/İnsansız Gemilerin Hukuki Statüsü ve Türkiye Uygulamaları’, (2023) 31 (1) Selçük Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 429. google scholar
14. Ercan, C, ‘Robotların Fiillerinden Doğan Hukuki Sorumluluk: Sözleşme Dışı Sorumluluk Hallerinde Çözüm Önerileri’, (2019) 11 Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 19. google scholar
15. European Commission “A definition of AI: Main capabilities and scientific disciplines” 17 Haziran 2024, Erişim tarihi 17 Haziran 2024 google scholar
16. Feyzioğlu İ, ‘Otonom Ticaret Gemilerinin STCW Sözleşmesine Etkisi’, iç Sezer Ilgın ve Bülent Sözer (edr), 2020 Sonrasında Deniz Ticareti ve Sigorta Hukuku: Olası Sorunlar (Vedat Yayıncılık 2021) 437 google scholar
17. Fukuto J, ‘Automation Levels of Automated/Autonomous Ships’ (2021) 4 ClassNK Technical Journal 35 google scholar
18. Gözüyeşil FF, ‘Denizde Çatışmanın Önlenmesine Dair Uluslararası Kurallar Bağlamında İnsansız Ve Otonom Gemilerde İyi Gemicilik İlkesi Ve Gözcülük Görevi’ (2021) 66 (1) Adalet Dergisi 193. google scholar
19. Gözüyeşil FF, ‘İnsansız Deniz Araçları Bağlamında Kaptanlık ve Kılavuz Kaptanlığın Hukuki Geleceği’, iç Sezer Ilgın ve Bülent Sözer (edr), 2020 Sonrasında Deniz Ticareti ve Sigorta Hukuku: Olası Sorunlar (Vedat Yayıncılık 2021) 503 google scholar
20. Helvacı S ve Muran H, ‘Mürettebatsız Gemilerin Elverişliliği’, (2022) 1 Pîrî Reis Üniversitesi Deniz Hukuku Dergisi 31 google scholar
21. Höyhtya M vd, ‘Connectivity for autonomous ships: Architecture, use cases, and research challenges’ (2017) International Conference on Information and Communication Technology Convergence (ICTC), Jeju, Korea (South) 345, Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
22. IBM, ‘AI vs. Machine Learning vs. Deep Learning vs. Neural Networks: What’s the Difference?’ (27 May 2020) Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
23. Ilgın S ve Sözer B (edr), 2020 Sonrasında Deniz Ticareti ve Sigorta Hukuku: Olası Sorunlar (Vedat Yayıncılık 2021) google scholar
24. IMO ‘Development Of A Goal-Based Instrument For Marıtıme Autonomous Surface Shıps (Mass) Report Of The Intersessional Mass Working Group’ (MSC 108/4/1) Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
25. IMO ‘Proposal for a classification scheme for degrees of autonomy - Submitted by ISO’ (MSC 100/5/1), Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
26. IMO “Autonomous Shipping”, Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
27. IMO “Development OfA Goal-Based Instrument For Marıtıme Autonomous Surface Ships (Mass): Overview of new industry specification for MASS vocabulary - Submitted by ISO” (MSC 107/5/3) Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
28. IMO, ‘Autonomous ships: regulatory scoping exercise completed’ Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
29. IMO, ‘Consideration of common issues, taking into account those identified in the RSE and by FAL 47, LEG 110 and MSC 107 Network governance Submitted by Liberia, Republic of Korea and United Arab Emirates’ (MASS-JWG 3/3/3) Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
30. IMO, ‘Considerations on and proposals for the methodology to use within the framework of the regulatory scoping exercise - Submitted by France’ (MSC 99/5/4), Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
31. IMO, ‘Considerations on definitions for levels and concepts of autonomy - Submitted by Finland’ (MSC 99/5/6), Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
32. IMO, ‘Development of a Goal-Based Instrument for Marıtıme Autonomous Surface Ships (MASS): Report of the MSC-LEG-FAL Joint Working Group On Maritime Autonomous Surface Ships (MASS) on its Second Session’ (MSC 107/5/1) Erişim tarihi 17 Haziran 2024 google scholar
33. IMO, ‘Development Of A Goal-Based Instrument For Maritıme Autonomous Surface Ships (MASS) - Terminology, definitions, and levels of automation for Maritime Autonomous Surface Ships (MASS)’ (MSC 105/INF.2) Erişim tarihi 17 Haziran 2024 google scholar
34. IMO, ‘Development of a Goal-Based Instrument for Maritıme Autonomous Surface Ships (MASS) Report of the Correspondence Group Submitted by the Marshall Islands’ (MSC 107/5) Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
35. IMO, ‘Development of a Goal-Based Instrument for Maritıme Autonomous Surface Ships: Report on experiments of MASS operations - Submitted by the Russian Federation’ (MSC 108/4/3) Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
36. IMO, ‘Development of a Goal-Based Instrument for Maritıme Autonomous Surface Ships (MASS): Results of a transoceanic voyage test with autonomous navigation system -Submitted by the Republic of Korea’ (MSC 107/INF.18) Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
37. IMO, ‘Development of a Goal-Based Instrument for Maritıme Autonomous Surface Ships (MASS):Results of demonstration tests of fully autonomous ship navigation on “MEGURI 2040” Submitted by Japan’ (MSC 106/INF.4) Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
38. IMO, ‘Draft Internatıonal Code of Safety for Marıtıme Autonomous Surface google scholar
39. IMO, ‘Final Report: Analysis of Regulatory Barriers to the use of Autonomous Ships - Submitted by Denmark’ (MSC 99/INF.3), Erişim tarihi 17 Haziran 2024 google scholar
40. IMO, ‘IMO takes first steps to address autonomous ships’, , Erişim tarihi 17 Haziran 2024 google scholar
41. IMO, ‘Outcome Of The Regulatory Scoping Exercise For The Use Of Maritime Autonomous Surface’, (MSC.1/Circ.1638) Erişim tarihi 17 Haziran 2024; ayrıca bkz. IMO, ‘Report of the Maritime Safety Committee on its 103rd Session’ (MSC 103/21/ Add.1), Annex 8 Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
42. IMO, ‘Proposal on the key elements of MASS common issues - Submitted by Japan’, (MASS-JWG 2/2/2) Erişim tarihi 17 Haziran 2024 google scholar
43. IMO, ‘Recommendations on categorization and regulatory scoping exercise of MASS - Submitted by China and Liberia’, (MSC 99/5/8), Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
44. IMO, ‘Regulatory Scoping Exercise For The Use Of Maritıme Autonomous Surface Ships (MASS) : Summary of results of the second step and conclusion of the RSE for the International Regulations for Preventing Collisions at Sea 1972 (COLREG) Submitted by the Marshall Islands’ (MSC 102/5/3) Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
45. IMO, ‘Regulatory Scoping Exercise For The Use Of Maritime Autonomous Surface Ships (MASS): Proposal for a classification scheme for degrees of autonomy - Submitted by ISO’ MSC 100/5/1, Erişim tarihi 17 Haziran 2024 google scholar
46. IMO, ‘Report of 99th Session of the Maritime Safety Committee’ (MSC 99/WP.9) annex I, sf.1; IMO, ‘Report of the Maritime Safety Committee on its Ninety-Ninth Session’ (MSC 99/22) google scholar
47. IMO, ‘Report of the Maritıme Safety Committee on its 107th session’ (MSC 107/20), Erişim tarihi 17 Haziran 2024 google scholar
48. IMO, “Autonomous Shipping”, Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
49. IMO, “Development Of A Goal-Based Instrument For Marıtıme Autonomous Surface Shıps (Mass) Study on the definition and organization of a Remote Control Centre (RCC) with a view to its certification - Submitted by Belgium” MSC 107/INF.14, Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
50. Johansson TM vd. (edr) Autonomous Vessels in Maritime Affairs: Law and Governance Implications (Palgrave Macmillan, 2022) google scholar
51. Kara H, ‘Gemilerde Yapay Zeka Kullanımı ve Buna Dair Hukuki Sorunlar’ (2020) 10 (1) Süleyman Demirel Hukuk Fakültesi Dergisi 17 google scholar
52. Karabulut K ve Yorulmaz M, ‘Deniz Ulaştırmasında Akıllı Gemi Kavramı’, iç Sezer Ilgın ve Bülent Sözer (edr), 2020 Sonrasında Deniz Ticareti ve Sigorta Hukuku: Olası Sorunlar (Vedat Yayıncılık 2021) 431. google scholar
53. Karadana İ, ‘Deniz Taşımacılığında Otonom Gemilerin Kullanılması Sebebiyle Ortaya Çıkabilecek Bazı Sorunların TTK Bağlamında Değerlendirilmesi’ iç Uluslararası Taşıma Hukuku Konferansları Serisi -II Uluslararası Deniz Taşımacılığında Güncel Gelişmeler Konferansı Tam Metin Bildiri Kitabı, İlyas Gölcüklü (ed) (Onikilevha Yayıncılık 2022) 239 google scholar
54. Kongsberg Maritime, ‘YARA and KONGSBERG enter into partnership to build world’s first autonomous and zero emissions ship’ (9 Mayıs 2017) Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
55. Konsberg, ‘Autonomous Ship Project, Key Facts About Yara Birkeland’ Erişim tarihi 17 Haziran 2024 google scholar
56. Konsberg, “Autonomous Ship Project, Key Facts About Yara Birkeland” Erişim tarihi 17 Haziran 2024 google scholar
57. Kubilay H, ‘Su Yüzeyi ve/veya Sualtı Otonom ve/veya Uzaktan Kumandalı Su Araçları Sorumluluk Sigortası’, iç Sezer Ilgın ve Bülent Sözer (edr), 2020 Sonrasında Deniz Ticareti ve Sigorta Hukuku: Olası Sorunlar (Vedat Yayıncılık 2021) 529 google scholar
58. Lloyds Register ‘Automation Levels of Lloyd’s Register AL’ (seviye) 3, Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
59. Lützhöft M ve Earthy J, Human-Centred Autonomous Shipping, (CRC Press, 2024). google scholar
60. Man Y vd. ‘From desk to field-Human factor issues in remote monitoring and controlling of autonomous unmanned vessels’ (2015) 3 Procedia Manufacturing 2674. google scholar
61. Maritime Executive, “China Launches its First Autonomous Container Ship Service”, 22 Nisan 2022, Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
62. Maritime Executive, “Japan Claims Record for Longest and Furthest Autonomous Navigation”, 7 Şubat 2022 Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
63. Maritime Executive, “Japan Runs First Test of Fully Autonomous Navigation on a Large Ferry”, 18 Ocak 2022, Erişim tarihi 17 Haziran 2024 google scholar
64. Maritime Executive, “Yara Birkeland Begins Further Testing for Autonomous Operations”, 29 Nisan 2022, Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
65. Maritime UK, ‘MASS UK Industry Conduct Principles and Code of Practice 2021 (Version 5)’ Erişim tarihi 17 Haziran 2024 google scholar
66. MUNIN (Maritime Unmanned Navigation through Intelligence in Networks) Project, ‘Final Report Summary - MUNIN (Maritime Unmanned Navigation through Intelligence in Networks), Erişim tarihi 17 Ağustos 2024. google scholar
67. Nalbant MB ‘Uluslararası Taşımacılık Sözleşmeleri Açısından İnsansız Gemilerde Denize Elverişliliğe Genel Bir Bakış’ (2021) 66(1) Adalet Dergisi 417 google scholar
68. Nordahl H vd., ‘AUTOSHIP: [D8.2] Roadmap for Autonomous ship adoption and development’ Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
69. One Sea, ‘Autonomous Ships: Terms of Reference for Rule Development White Paper’ Erişim tarihi 17 Haziran 2024, 14 google scholar
70. Özdel M, ‘Reconceptualising the Nautical Fault Exception in the Fog of Emerging Technologies’ (2022) 51 (3) Industrial Law Journal 672. google scholar
71. Porathe, T, Hoem A, R0dseth 0, Fjortoft K, Johnsen S.O, ‘At least as safe as manned shipping? Autonomous shipping, safety and “human error”’, iç Stein Haugen, Anne Barros, Coen Gulijk, Trond Kongsvik, Jan Erik Vinnem (edr) Safety and Reliability - Safe Societies in a Changing World (CRC Press 2018) 417. google scholar
72. Ringbom H ve Collin F, ‘Terminology and Concepts’, iç Henrik Ringbom, Erik R0ssg ve Trond Solvang, (edr) Autonomous Ships and the Law (Routledge, 2021) 7 google scholar
73. Ringbom H, ‘Developments, Challenges and Prospects at the IMO’ iç Henrik Ringbom, Erik R0ssg ve Trond Solvang, (edr) Autonomous Ships and the Law (Routledge, 2021) 52. google scholar
74. Ringbom H, ‘Regulating Autonomous Ships - Concepts, Challenges and Precedents’ (2019) 50 Ocean Development & International Law 141. google scholar
75. Ringbom H, R0ssg E ve Solvang T, (edr) Autonomous Ships and the Law (Routledge, 2021) google scholar
76. R0dseth OJ ‘Constrained Autonomy for a Better Human-Automation Interface’ iç Stig Ole Johnsen ve Thomas Porathe (edr), Sensemaking in Safety Critical and Complex Situations (CRC Press 2021) 235 google scholar
77. R0dseth OJ ‘Assessing business cases for autonomous and unmanned ships’ iç Technology and Science for the Ships of the Future (IOS Press 2018) 1033. google scholar
78. R0dseth OJ, Andreas L, Wennersberg L ve Nordahl H, ‘Levels of autonomy for ships’ (2022) 2311 Journal of Physics Conference Series 012018, Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
79. Rodseth OJ ve Nordahl H, ‘Norwegian Forum For Autonomous Ships - Definition for autonomous merchant ships’ Erişim tarihi 18 Ağustos 2024. google scholar
80. Rolls Royce, ‘Autonomous Ships: The Next Steps’ Erişim tarihi 17 Haziran 2024 google scholar
81. Rosaeg E, ‘Diabolus ex machina: When an autonomous ship does the unexpected’ iç Henrik Ringbom, Erik R0ssg ve Trond Solvang, (edr) Autonomous Ships and the Law (Routledge, 2021) 125 google scholar
82. Schelling J, ‘Manning of unmanned ships’ iç Henrik Ringbom, Erik R0ssg ve Trond Solvang, (edr) Autonomous Ships and the Law (Routledge, 2021) 261. google scholar
83. Seafar, ‘The Company - Operations’, Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
84. Sheridan T Telerobotics, Automation, and Human Supervisory Control (MIT Press, 1992) google scholar
85. Ship technology, ‘YARA Birkeland Autonomous Container Vessel’ (5 Ekim 2017), Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
86. Ships (MASS CODE)’ (MSC 105/7/3) Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
87. Soyer B ve Tettenborn A (edr), Artificial intelligence and autonomous shipping: developing the international legal framework (Bloomsbury, 2021). google scholar
88. Soyer B, Tettenborn A ve Leloudas G, ‘Remote Controlled and Autonomous Shippıng: UK Based Case Study’ Erişim tarihi 17 Haziran 2024 google scholar
89. Soyer, B., ve Tettenborn, A. ‘Artificial Intelligence and Civil Liability—Do We Need a New Regime?’, (2022) 30(4) International Journal of Law and Information Technology, 385, 386. google scholar
90. Sözer B, ‘Mürettebatsız Gemiler’, (2022) 1 Pîrî Reis Üniversitesi Deniz Hukuku Dergisi 149 google scholar
91. Sözer B, Unmanned Ships and the Law, (Informa Law from Routledge 2023) google scholar
92. Stevens F, ‘Carrier liability for unmanned ships; Goodbye crew, hello liability?’ iç Barış Soyer ve Andrew Tettenborn (edr), New Technologies, Artificial Intelligence and Shipping Law in the 21st Century (Informa Law from Routledge 2020) 148. google scholar
93. Stevens F, ‘Seaworthiness and good seamanship in the age of autonomous vessels good seamanship’, iç Henrik Ringbom, Erik R0ssg ve Trond Solvang, (edr) Autonomous Ships and the Law (Routledge, 2021) 243. google scholar
94. Tettenborn A, ‘Shipping: Product Liability Goes High-Tech’ iç Barış Soyer ve Andrew Tettenborn (edr), New Technologies, Artificial Intelligence and Shipping Law in the 21st Century (Informa Law from Routledge 2020) 116. google scholar
95. The Guardian, ‘Tesla Autopilot feature was involved in 13 fatal crashes, US regulator says’ (26 Nisan 2024) Erişim 23 Ağustos 2024 google scholar
96. The Maritime Executive, ‘Inland Waterway Cargo Vessel Remotely Controlled from German Trade Fair’, 6.10.2023, Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
97. The Nippon Foundation, “Verification Testing to Start on World’s First Unmanned Ship Navigation System” 6 Aralık 2020 Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
98. The Royal Society, ‘Machine Learning: The Power and Promise of Computers that Learn by Example’ (DES4702, 2017), 16. Erişim tarihi 17 Haziran 2024 google scholar
99. Tsimplis M ve Veal R, ‘The integration of unmanned ships into the lex maritima’ [2017] Lloyd’s Maritime and Commercial Law Quarterly 303. google scholar
100. Tunfors H, ‘Evolution of IMO’s MASS: Through the Prism of the Chair’, iç Tafsir Matin Johansson vd. (edr) Autonomous Vessels in Maritime Affairs: Law and Governance Implications (Palgrave Macmillan, 2022) 33. google scholar
101. Travis G, ‘How The Boeing-737 Max Disaster Looks to a Software Developer’ (IEEE Spectrum, 18 Nisan 2019) Erişim 23 Ağustos 2024 google scholar
102. Türkel DT, ‘Donatanın İnsansız Geminin İşletilmesinden Kaynaklanan Genel Tehlike Sorumluluğu (BK M.71)’, iç Sezer Ilgın ve Bülent Sözer (edr), 2020 Sonrasında Deniz Ticareti ve Sigorta Hukuku: Olası Sorunlar (Vedat Yayıncılık 2021) 587. google scholar
103. US National Transportation Safety Board, ‘Highway Accident Report: Collision Between Vehicle Controlled by Developmental Automated Driving System and Pedestrian Tempe, Arizona March 18, 2018’ (Washington 19 Kasım 2019) Erişim 23 Ağustos 2024 google scholar
104. Uzunmehmetoğlu B ve Elmacıoğlu B, ‘İnsansız Deniz Araçları ve Sigorta Hukuku’, iç Sezer Ilgın ve Bülent Sözer (edr), 2020 Sonrasında Deniz Ticareti ve Sigorta Hukuku: Olası Sorunlar (Vedat Yayıncılık 2021) 563. google scholar
105. van Hooydonk E, ‘The law of unmanned Merchant shipping - an exploration’ (2014) 20 (4) Journal of International Maritime Law 403. google scholar
106. Var Türk K, ‘Gemi Adamı ile Donatılmamış (İnsansız) Gemilerin Deniz Hukuku Boyutuyla Değerlendirilmesi’ (2021) 37 Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi 153 google scholar
107. Vartdal BJ, Skjong R ve St.Clair AL, ‘DNV GL - Maritime Position Paper: Remote-controlled and autonomous ships’, Erişim tarihi 17 Haziran 2024 google scholar
108. Veal R ve Ringbom H, ‘Unmanned Ships and the International Regulatory Framework’ (2017) 23 Journal of International Maritime Law 100 google scholar
109. Veal R, ‘Maritime Autonomous Surface Ships : autonomy, manning and the IMO’, (2018) 6 Shipping and Trade Law 1. google scholar
110. Veitch E ve Alsos OE, ‘A systematic review of human-AI interaction in autonomous ship systems’ (2022) 152 Safety Science 105778 google scholar
111. Wright R, Unmanned and autonomous ships: an overview of MASS (Routledge, 2020) google scholar
112. Yang X, Utne IB, Sand0y SS, Ramos MA, Rokseth B, ‘A systems-theoretic approach to hazard identification of marine systems with dynamic autonomy’ (2020) 217 Ocean Engineering 1 google scholar
113. Yara, ‘Yara Birkeland, two years on’ (28 Nisan 2024) Erişim tarihi 17 Haziran 2024. google scholar
114. Yılmaz M, Otonom Gemilerin Hukuki Boyutu (Yetkin Yayıncılık, 2022) google scholar
115. Youtube.com ‘Rolls Royce plans to deploy fully autonomous cargo ships by 2020’ Erişim tarihi 17 Haziran 2024 google scholar