Research Article

Türk Ticaret Kanunu’nun 1498. Maddesi Bağlamında Hayat Sigortalarında İtiraz Edilemezlik Hükümleri

Volume: 83 Number: 1 May 6, 2025
EN TR

Türk Ticaret Kanunu’nun 1498. Maddesi Bağlamında Hayat Sigortalarında İtiraz Edilemezlik Hükümleri

Abstract

İtiraz edilemezlik hükümleri, Türk Ticaret Kanunu’nun 1498. maddesinde olduğu gibi, bugün neredeyse tüm çağdaş ülkelerin sigorta kanunlarında yer verdiği düzenlemelerden birisidir. Bu hükümler, sigortalı ölüp sigorta bedelinin ödenmesi talep edildiğinde, sigortacının yıllar evvel sözleşmenin yapıldığı sırada gerçekleşen beyan yükümlülüğü ihlalleri nedeniyle sözleşmeden cayıp, sigorta bedelini ödemeyi reddedeceği düşüncesiyle hayat sigortası yaptırmaktan kaçınan topluma güven vermek üzere 19. yüzyılda İngiltere’de bizzat sigortacılar tarafından düzenlenmişti. Zira bu hükümlerle sigortacının sözleşmenin yapıldığı sırada gerçekleşen beyan yükümlülüğü ihlalleri nedeniyle sözleşmeyi geçersiz kılarak sigorta bedelini ödemekten kurtulma olanağı sözleşmenin yapıldığı andan itibaren başlayan ve adına itiraz süresi denilen bir süre için sınırlanır. Bu hükümlerin ikinci önemli işlevi ise sigortacıları, sigorta ettirenlerin beyanlarını itiraz süresi içinde kontrol etmeye teşvik etmesidir. Bu yönüyle, itiraz edilemezlik hükümleri, doktrinde hayat sigortaları alanındaki en temel düzenlemelerden birisi olarak görülürler. Bununla birlikte Türk kanun koyucusunun 1498. maddedeki düzenleme tarzı, itiraz edilemezlik hükümlerinin bahsi edilen iki işlevinin de zedelenmesine yol açmıştır. Çalışmada çağdaş ülkelerde, hayat sigortalarının temel kurumlardan birisi haline gelen ancak Türk sigorta hukukunda üzerinde çok durulmayan bu hükümlerin temel özellikleri ortaya konulmaya çalışıldığı gibi, Türk kanun koyucusunun 1498. maddedeki düzenlemesi de aynı zamanda Amerikan hukuku ile karşılaştırmalı olarak irdelenmeye çalışılmıştır

Keywords

References

  1. - - ‘Burden of Proof of Excepted Causes in Insurance Policies’ (1946) 46 (5) Columbia Law Review 802 - 817. google scholar
  2. - - ‘Insurance - Incontestability Clause - Age Adjustment not a Contest within Statutory Incontestability Clause’ (1940) 8 (1) The University of Chicago Law Review 146 - 149. google scholar
  3. Ağsakal İ, Sigorta Sözleşmesinde Sözleşme Öncesi Beyan Yükümlülüğüne Aykırılık ve Sonuçları (Adalet 2015). google scholar
  4. Anderson ER, Tuttle RG ve Crego S, ‘Draconian Forefeitures of Insurance: Commonplace, Indefensible, and Unnecessary’ (1996) 65 (3) Fordham Law Review 825 - 869. google scholar
  5. Aral Eldeleklioğlu İ, ‘6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu Uyarınca Sigorta Ettirenin Sözleşme Yapılmasında Beyan Yükümlülüğü’ (2012) 18 (2) Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 725 - 732. google scholar
  6. Aydın S, Sigorta Ettirenin Sözleşme Öncesi Beyan Yükümlülüğünün İhlali ve İhlal Halinde Sigortacının Hakları (Seçkin 2018). google scholar
  7. Bisco J, ‘Denied and Resisted Life Insurance Claims: Recommended Changes to Schedule F’ (2017) 36 (10) Journal of Insurance Regulation 1 - 19. google scholar
  8. Cooper K, ‘Liar’s Poker: The Effect of Incontestability Clauses after Paul Revere Life Insurance Co. v. Haas’ (1995) 1 Connecticut Insurance Law Review 225 - 249. google scholar

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Public Law (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

May 6, 2025

Submission Date

May 26, 2024

Acceptance Date

February 24, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 83 Number: 1

APA
Küçük, D. (2025). Türk Ticaret Kanunu’nun 1498. Maddesi Bağlamında Hayat Sigortalarında İtiraz Edilemezlik Hükümleri. İstanbul Hukuk Mecmuası, 83(1), 55-96. https://doi.org/10.26650/mecmua.2025.83.1.0012
AMA
1.Küçük D. Türk Ticaret Kanunu’nun 1498. Maddesi Bağlamında Hayat Sigortalarında İtiraz Edilemezlik Hükümleri. İstanbul Hukuk Mecmuası. 2025;83(1):55-96. doi:10.26650/mecmua.2025.83.1.0012
Chicago
Küçük, Damla. 2025. “Türk Ticaret Kanunu’nun 1498. Maddesi Bağlamında Hayat Sigortalarında İtiraz Edilemezlik Hükümleri”. İstanbul Hukuk Mecmuası 83 (1): 55-96. https://doi.org/10.26650/mecmua.2025.83.1.0012.
EndNote
Küçük D (May 1, 2025) Türk Ticaret Kanunu’nun 1498. Maddesi Bağlamında Hayat Sigortalarında İtiraz Edilemezlik Hükümleri. İstanbul Hukuk Mecmuası 83 1 55–96.
IEEE
[1]D. Küçük, “Türk Ticaret Kanunu’nun 1498. Maddesi Bağlamında Hayat Sigortalarında İtiraz Edilemezlik Hükümleri”, İstanbul Hukuk Mecmuası, vol. 83, no. 1, pp. 55–96, May 2025, doi: 10.26650/mecmua.2025.83.1.0012.
ISNAD
Küçük, Damla. “Türk Ticaret Kanunu’nun 1498. Maddesi Bağlamında Hayat Sigortalarında İtiraz Edilemezlik Hükümleri”. İstanbul Hukuk Mecmuası 83/1 (May 1, 2025): 55-96. https://doi.org/10.26650/mecmua.2025.83.1.0012.
JAMA
1.Küçük D. Türk Ticaret Kanunu’nun 1498. Maddesi Bağlamında Hayat Sigortalarında İtiraz Edilemezlik Hükümleri. İstanbul Hukuk Mecmuası. 2025;83:55–96.
MLA
Küçük, Damla. “Türk Ticaret Kanunu’nun 1498. Maddesi Bağlamında Hayat Sigortalarında İtiraz Edilemezlik Hükümleri”. İstanbul Hukuk Mecmuası, vol. 83, no. 1, May 2025, pp. 55-96, doi:10.26650/mecmua.2025.83.1.0012.
Vancouver
1.Damla Küçük. Türk Ticaret Kanunu’nun 1498. Maddesi Bağlamında Hayat Sigortalarında İtiraz Edilemezlik Hükümleri. İstanbul Hukuk Mecmuası. 2025 May 1;83(1):55-96. doi:10.26650/mecmua.2025.83.1.0012