Türkiye Cumhuriyeti Hukuk Sisteminde Resepsiyon ve Ernst E. Hirsch’in Bu Konudaki Bakış Açısı

Abstract

Bu çalışmada “Türkiye Cumhuriyeti Hukuk Sisteminde Resepsiyon ve Ernst E. Hirsch’in Bu Konudaki Bakış Açısı” incelenmiştir. Amaç bir hukuk devrimi niteliğinde olan Türkiye Cumhuriyeti hukuk sistemindeki resepsiyon / hukuk alımı hadisesine ilişkin Ernst E. Hirsch’in bakış açısının ortaya koyulmasıdır. Çünkü hukuk devrimini, hukuk alımı yoluyla gerçekleştirmiş olan Cumhuriyetin hukuk fakültelerinde hoca statüsünde ders vermiş olması Hirsch’i, Türk hukuk sistemindeki hukuk alımı ve alınan hukukun uygulanabilirliği konusunda dönemin tanığı haline getirmiştir. O yüzden konuya ilişkin şahitlik ettikleri ve değerlendirmeleri önemlidir. Bu bağlamda çalışmanın kapsam ve planı belirlenirken Hirsch’in konuya ilişkin yaklaşımına geçilmeden evvel, Türkiye Cumhuriyeti hukuk sistemindeki resepsiyon faaliyetinin genel olarak ifade edilmesi gerekli görülmüştür. Erken Cumhuriyet dönemi ve sonrasında Türkiye Cumhuriyeti hukuk sistemindeki resepsiyonun anlaşılabilmesi için ise Osmanlı Devleti hukuk sistemindeki resepsiyona hadisesine de bakılması gerekir ki bu itibarla Osmanlı Devleti’nin hukuk sistemindeki (1839 Gülhane Hatt-ı Hümayunu ile başlayan) resepsiyon faaliyeti de genel hatlarıyla ortaya koyulmuştur. Çünkü (sonu hukuk devrimine ve hukukun sekülerleşmesine varacak olan) bu iki resepsiyon hadisesinde devam eden bir süreç söz konusudur. Böylece konuya ilişkin Hirsch’in görüşlerine geçilmeden evvel konunun tarihi arka planı da dahil olmak üzere temeli belirtilmiştir. Temel ortaya koyulduktan sonra, Hirsch’in hukuk sistemlerindeki resepsiyon hadisesine ilişkin fikirleri dile getirilmiş, son başlıkta ise Türkiye Cumhuriyeti hukuk sistemindeki resepsiyona ilişkin bakış açısı anlatılmıştır. Hirsch’in Türkiye Cumhuriyeti hukuk sistemindeki resepsiyon faaliyetine ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesinde bilhassa Türk hukuk devriminin özel hukuk alanındaki kodifikasyon hareketinin en önemli yasası olan 1926 tarihli Türk Medeni Kanunu temel alınmıştır. Çalışmanın sonuç kısmında ise Hirsch’in bu konudaki çıkarımlarının değerlendirilmesi yapılmıştır.

Keywords

• Resepsiyon
• İktibas
• Ernst E. Hirsch
• 1926 Türk Medeni Kanunu
• Hukuk Devrimi
• Osmanlı Devleti

Reception in the Legal System of the Republic of Turkey and Ernst E. Hirsch’s Perspective on the Matter

Abstract

This study examines “Reception in the Legal System of the Republic of Turkey and Ernst E. Hirsch’s Perspective on the Matter.” The aim is to present Hirsch’s viewpoint on the legal reception—the process of adopting foreign laws—which was a fundamental part of the legal revolution in the Republic of Turkey. He served as a professor in law faculties in Republican Turkey during the period when this legal transformation was carried out through reception. Hirsch became a key witness to both the process and the practical implementation of the adopted laws. Therefore, his observations and evaluations hold significant importance. Before delving into Hirsch’s specific approach, the study outlines the general framework of legal reception in the Republic of Turkey. To understand the early Republican and later reception processes, it is also necessary to consider the reception activities during the Ottoman Empire, particularly those that began with the 1839 Imperial Edict of Gülhane. These two phases of legal reception, which ultimately led to a legal revolution and the secularization of law, are part of a continuous historical process. Thus,before presenting Hirsch’s views, the study lays the historical and theoretical groundwork. Following this, Hirsch’s general ideas on legal reception in various legal systems are explored, and his perspective on the reception process in the Turkish legal system is detailed. Special attention is given to the 1926 Turkish Civil Code, the cornerstone of the Turkish legal revolution in the field of private law. The conclusion evaluates Hirsch’s key inferences on this subject.

Keywords

• Reception
• Legal Transplantation
• Ernst E. Hirsch
• 1926 Turkish Civil Code
• Legal Revolution
• Ottoman Empire

References

1. Alkış A, ‘İslam Miras Hukuku İle Türk Miras Hukukunun Varisler Yönüyle Karşılaştırılması’ (2019) 19 (1) Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 60-78. google scholar
2. Arslan A, ‘Ernst Eduard Hirsch und Eugen Ehrlichs Konzepte des ‘lebenden Rechts’ im Lichte der Rezeption westeuropaeischen Rechts in der Türkei,’ (2023) 45 (3/4) Zeitschrift für Neuere Rechtsgeschichte 234-258. google scholar
3. Atatürk M. K., Medeni Bilgiler Türk Milletinin El Kitabı, yazan: Afet İnan (2th edn, Toplumsal Dönüşüm Yayınları 2010). google scholar
4. (Atatürk) M. K, Nutuk, Ed. Nejat Bayramoğlu, Kurtuluş Güran, Çeviri yazı: Ercüment Hüsnü Baki vd. (Kaynak Yayınları 2015). google scholar
5. Aydın M. A, İslam-Osmanlı Aile Hukuk (Marmara Üniversitesi İlahiyat Vakfı Yayınları 1985). google scholar
6. Bandak H, Die Rezeption des schweizerischen Zivilgesetzbuches in der Türkei (Verlag Ernst und Werner Gieseking 2008). google scholar
7. Bilen H, Moda’nın Mülteci Alman Profesörleri (2th edn Kadıköy Belediyesi Kültür Yayınları 2022). google scholar
8. Bozkurt G, Batı Hukukunun Türkiye’de Benimsenmesi Osmanlı Devleti’nden Türkiye Cumhuriyeti’ne Resepsiyon Süreci (1839- 1939) (3th edn, Türk Tarih Kurumu 2020). google scholar

9. Mahmut Esat Bozkurt, ‘Türk Medeni Kanunu Nasıl Hazırlandı?’ (1944) Medeni Kanunun 15. Yıldönümü İçin (İstanbul Üniversitesi Yayını 1944) 7-20. google scholar
10. Dumanlı Ç, ‘Mahrem Alanda Sivil Hukuk İnşası: Mahmut Esat Bozkurt’un Medeni Kanun Gerekçesi ve Eugen Huber Kaynakçası’ (Yaz 2023) 2 Belgi Dergisi, 1-23. google scholar
11. Gökalp Z, Türkçülüğün Esasları (Anadolu Üniversitesi YaYınları 2019). google scholar
12. Hirş E, Hukuk Felsefesi ve Hukuk Sosyolojisi Dersleri, Güncel Dile UYarlaYan: Selçuk BaranVeziroğlu (2th edn, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü 1996). google scholar
13. Hirş E, Hukuk Bir Bilim Kolu mudur? (Başvekalet Matbaası 1944). google scholar
14. Hirsch E, Anılarım Kayzer Dönemi - Weimar Cumhuriyeti - Atatürk Ülkesi, Çev. Fatma Suphi (9th edn, Tübitak 2005). google scholar
15. Hirsch E, Dos Recht im sozlalen Ordnungsgefüge Beitraege zur Rechtssozlologle, Ed. Ernst E. Hirsch (Duncker - Humbiot 1966). google scholar
16. Hirsch E. E, ‘Vom schweizerischen Gesetz zum türkischen Recht, Fünfzig Jahre Türkisches Zivilgesetzbuch’ (1976) 95 Zeitschrift für Schweizerisches Recht 223-248. google scholar
17. Hirsch E. E., Rezeption aLs soziaLer ProzeB: Eriâutert am BeispieL der Türkei (Duncker-Humboldt 1981). google scholar
18. Hirsch E. E., Rechtssoziologie für Juristen (Duncker und Humblot 1984 / Schriftenreihe zur Rechtssoziologie und Rechtstatsachenforschung; Bd. 57). google scholar
19. İLeri C. N, Kodınlorımız (Matbaa-i İçtihad Hicri 1331) https://acikerisim.tbmm.gov.tr/server/api/core/bitstreams/e7a2e00a-cef7-4383-9076-fb9e3d65c9d9/content Erişim tarihi 08.05.2025. google scholar
20. İnan A, Atotürk ve Türk Kodın Hoklorının Kozonılmosı Torih Boyunco Türk Kodınının Hok ve Görevleri (Türk Tarih Kurumu 2022). google scholar
21. Kaşıkçı O, İslâm ve Osmonlı Hukukundo Mecelle (OsmanLı AraştırmaLarı Vakfı YaYınLarı 1997). google scholar
22. Llber Amlcorum Ernst E. Hlrsch : Eı'ne Blo- und Blbllographle anlassllch selnes 75. Geburtstages, (AmriswiLer Bücherei 1977). google scholar
23. MaLche A, İstonbul Üniversitesi Hokkındo Ropor (İstanbuL Maarif VekiLLiği 1939). google scholar
24. Mumcu A, Torlh Açısındon Türk Devrlmlnln Temellerl ve Gellşlml (11th edn, İnkıLap Kitabevi 1988). google scholar
25. Osmanağaoğlu C, Ziya Gökalp’te Türkçülük (On İki Levha Yayıncılık 2008). google scholar
26. Osmanağaoğlu C, Tanzimat Dönemi İtibarıyla Osmanlı Tabiiyyetinin (Vatandaşlığının) Gelişimi (Legal Yayıncılık 2004). google scholar
27. Osmanağaoğlu C, ‘Osmanlı Modernleşmesi Bağlamında Osmanlı Devleti’nin Eğitim ve Öğretim Sisteminde Yapılan Değişiklikler (Reformlar)’ (2007) 65 İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası 143-222. google scholar
28. Osmanağaoğlu Karahasanoğlu C, ‘Mecelle-i Ahkam-ı Adliyye’nin Yürürlüğe Girişi ve Türk Hukuk Tarihi Bakımından Önemi’ (2011) 29 OTAM 93-124. google scholar
29. Osmanağaoğlu Karahasanoğlu C, ‘Tarihi Kökeninden Hareketle Türkiye Cumhuriyeti Medeni Hukukunda Resepsiyon’ Sercan Gürler (ed.), Adalete Yönelmiş Bir Toplumsal Düzen Olarak Hukuk: Prof. Dr. Yasemin Işıktaç Armağanı, (Sümer Kitabevi 2020) 389-439. google scholar
30. Örsten Esirgen S, Hukuki Sonuçlarıyla Lozan (2th edn, Seçkin Yayıncılık 2025). google scholar
31. Pritsch E, ‘Das Schweizerische ZiviLgesetzbuch in der Türkischen Praxis’ (1957) 59 Zeitschrift für vergLeichende Rechtswissenschaft 123-180. google scholar
32. Prof Dr. Ernst E. Hirsch’in Hatırasına Armağan (1902 - 1985) / Gedaechtnlsschrlft für Herrrn Prof Dr. Ernst E. Hlrsch (1902 - 1985) (Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü 1986). google scholar
33. Türk Hukuk Lugati (Maarif Matbaası 1944). google scholar
34. Üçok C, Mumcu A, and Bozkurt G, Türk Hukuk Tarlhl (21th edn, Turhan Kitabevi 2019). ÜLken H. Z., Türklye’de Çağdaş Düşünce Tarlhl (3th edn, ÜLken YaYınLarı 1992).ÜnaL M, Türk Yurttaşlar Yasası Gerekçesl (Tokat 1994). google scholar