Özel Hukuk Tüzel Kişilerinin Bilirkişilik Hizmeti Vermesine İlişkin Hukuki Sorunlar Üzerine Bir Değerlendirme

Abstract

Gerek adli gerek idari yargıda önemli bir fonksiyon ifa eden “bilirkişilik” müessesesi, esas itibarıyla, 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu ile “özel hukuk tüzel kişileri”ne de açılmış bulunmaktadır. Adı geçen Kanun’un, aslen “gerçek kişi” odaklı bilirkişilik sistemi kurgusuna rağmen, “özel hukuk tüzel kişileri”ne de “bilirkişilik” hizmeti sunma olanağı tanıması; bilirkişilik faaliyetinin hukuki niteliği ile bilirkişinin hukuki statüsü ve sorumluluk rejimi bakımından ciddi “hukukilik” ve “yerindelik” sorunlarını beraberinde getirmektedir. 

Dahası, bilirkişilik müessesesinin karakteriyle bağdaştırılması güç biçimde, “özel hukuk tüzel kişileri”ne de bilirkişilik imkânı veren Bilirkişilik Kanunu; bu hususta asgari düzeyde dahi çerçeve çizmeksizin, Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü bünyesinde yer alan Bilirkişilik Daire Başkanlığı’nca belirleme yapılmasını öngörmekle yetinmektedir. Bir tür “yetki devri” anlamına gelen bu kanuni dayanak doğrultusunda, Bilirkişilik Daire Başkanlığı, “Özel Hukuk Tüzel Kişilerinin Bilirkişilik Hizmeti Vermesine İlişkin Usul ve Esaslar”ı, 23.08.2024 tarihinde resmî internet sitesinde duyurmak suretiyle yürürlüğe koymuş bulunmaktadır. 

Böylece, “özel hukuk tüzel kişileri”nin bilirkişilik faaliyeti sunmasının hukuki rejimi, esasen, Resmî Gazete’de yayımlanmayan bir “adsız düzenleyici idari işlem” vasıtasıyla ihdas edilmiş olmaktadır. Normlar hiyerarşisi açısından “yönetmelik altı” seviyedeki bir düzenleme tarzı ile hukuki rejim ihdası ise; esasen, “idarenin kanuniliği ilkesi”, “idarenin düzenleme yetkisinin tali niteliği” ile “temel hak ve hürriyetlerin güvence rejimi” ekseninde tartışılmayı hak eden ve Anayasallığa varan bir dizi sorun yaratmaktadır. 

İşte, “özel hukuk tüzel kişileri”ne bilirkişilik hizmeti verme yetkisi tanınmasının yol açabileceği muhtelif sorunlara projeksiyon tutulmak suretiyle, “özel hukuk tüzel kişileri”nin bilirkişi olarak görevlendirilmesinin hukuken isabetli olup olmadığı temel sorusundan hareketle hazırlanan bu çalışmada; mezkûr “Usul ve Esaslar” vasıtasıyla ihdas edilen hukuki rejim, eleştirel bir perspektifle irdelenmektedir. Neticede, “özel hukuk tüzel kişileri”ne bilirkişilik imkânı tanıyan düzenlemelerin tamamen kaldırılması ya da en azından bilirkişilik müessesesinin mahiyetine uygun, öngörülebilir bir kanuni çerçeveye kavuşturulması gerektiğine kanaat getirilmektedir.

Keywords

• Bilirkişi
• Bilirkişilik
• Bilirkişilik Şirketleri
• Bilirkişilik Daire Başkanlığı
• Özel Hukuk Tüzel Kişileri
• Özel Hukuk Tüzel Kişilerinin Bilirkişilik Hizmeti Vermesine İlişkin Usul ve Esaslar
• Adsız Düzenleyici İdari İşlem
• İdarenin Kanuniliği İlkesi
• İdarenin Düzenleme Yetkisi
• Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanması

An Assessment on the Legal Issues Concerning the Provision of Expert Witnessing Services by Private Law Legal Entities

Abstract

The institution of “expert witnessing”, which performs a significant function in both ordinary and administrative jurisdictions, has essentially been opened to “private law legal entities” under the Expert Witnessing Law No.6754. Despite the fact that the aforementioned Law essentially constructs the expert witnessing system based on “natural persons”, granting “private law legal entities” the opportunity to provide expertise services brings about serious issues of “legality” and “expediency” regarding the legal nature of expert activity, as well as the legal status and liability regime of the expert. 

Moreover, the Expert Witnessing Law, which grants expertise opportunities to “private law legal entities” in a manner difficult to reconcile with the nature of the expertise institution; without even establishing a minimum framework in this regard, merely provides for the determination to be made by the Directorate of Expert Witnessing within the General Directorate of Legal Affairs of the Ministry of Justice. Based on this legal basis, which implies a type of “delegation of authority”, the Directorate of Expert Witnessing enacted the “Procedures and Principles Regarding the Provision of Expert Witnessing Services by Private Law Legal Entities” by announcing it on its official website on August 23, 2024. 

Thus, the legal regime for the provision of expert witnessing activities by “private law legal entities” has essentially been established through an “unnamed regulatory administrative act” that was not published in the Official Gazette. From the perspective of the hierarchy of norms, the establishment of a legal regime through a regulatory instrument positioned “below the level of a bylaw” raises a series of issues reaching the level of Constitutionality that merit discussion within the axes of the “principle of the legality of the administration”, the “subsidiary nature of the administration’s regulatory power”, and the “guarantee regime of fundamental rights and freedoms”. 

In this study, prepared with the fundamental question of whether the appointment of “private law legal entities” as experts is legally appropriate, the legal regime established through the aforementioned “Procedures and Principles” is examined from a critical perspective by projecting the various problems that granting such authority may cause. Consequently, it is concluded that the provisions allowing “private law legal entities” to act as experts should be completely abolished or, at the very least, brought into a predictable statutory framework consistent with the nature of the institution of expert witnessing.

Keywords

• Expert Witness
• Expert Witnessing
• Expert Witness Companies
• Directorate of Expert Witnessing
• Private Law Legal Entities
• Procedures and Principles Regarding the Provision of Expert Witnessing Services by Private Law Legal Entities
• Unnamed Regulatory Administrative Act
• Principle of Legality of the Administration
• Regulatory Authority of the Administration
• Restriction of Fundamental Rights and Freedoms

References

1. Akbulut E, Türk İdare Hukukunda Kanuni İdare İlkesi (1. Baskı, Beta 2013). google scholar
2. Akyılmaz B, Sezginer M ve Kaya C, Türk İdare Hukuku (19. Baskı, Seçkin 2025). google scholar
3. Atalay O ve Bulut U, Pekcanıtez Usûl Medenî Usûl Hukuku, C.3 (16. Bası, On İki Levha 2025) s.3030-3092. google scholar
4. Atalı M, ‘6754 Sayılı Bilirkişilik Kanunu ve Hukuki Konularda Bilirkişilik’ (2016) 65(4) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 3271-3282. google scholar
5. Bell J ve Lichère F, Contemporary French Administrative Law (1. Edition, Cambridge University 2022). google scholar
6. Blomeyer J, Schadensersatzansprüche des im Prozess Unterlegenen wegen Fehlverhaltens Dritter (1. Auflage, Carl Heymanns 1972). google scholar
7. Bolayır N, ‘Fransız Hukukunda Amicus Curiae (Mahkeme Dostu) Kurumu’ (2021) 1 Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 803-833. google scholar
8. Bülbül E, İdari İşlemlerin Yürürlükten Kaldırılması (1. Baskı, Beta 2010). google scholar

9. Candan T, Açıklamalı İdari Yargılama Usulü Kanunu (10. Baskı, Yetkin 2023). google scholar
10. Cin Karagöz E, İdare Hukukunda Karine ve Varsayım (1. Baskı, Turhan Kitabevi 2017). google scholar
11. Çakır HM, 6754 Sayılı Bilirkişilik Kanunu Kapsamında Bilirkişinin Disiplin Sorumluluğu (1. Baskı, On İki Levha 2019). google scholar
12. Diel-Gligor K, Der Amicus Curiae im deutsch-französischen Vergleich – eine Untersuchung der Verwaltungsgerichtsbarkeit (1. Auflage, Universitätsverlag Potsdam 2022). google scholar
13. Erkut C, İptal Davasının Konusunu Oluşturma Bakımından İdari İşlemin Kimliği (Tıpkı Basım, Danıştay 2015). google scholar
14. Gözler K, İdare Hukuku, C.1 (3. Baskı, Ekin 2019). google scholar
15. Gözler K, İdare Hukuku, C.2 (3. Baskı, Ekin 2019). google scholar
16. Gözler K ve Kaplan G, İdare Hukuku Dersleri (27. Baskı, Ekin 2025). google scholar
17. Gözübüyük AŞ, Hukuka Giriş ve Hukukun Temel Kavramları (36. Bası, Turhan Kitabevi 2014). google scholar
18. Gülerci AF, ‘Bilirkişilik Şirketlerinin Ticaret Hukuku Açısından Değerlendirilmesi’ (2022) 2(69) Adalet Dergisi 405-428. google scholar
19. Gülgeç YB Normlar Hiyerarşisi (1. Baskı, On İki Levha 2016). google scholar
20. Günday M, ‘1982 Anayasasına Göre İdari Yargı Denetiminin Kapsamı ve Sınırları’ içinde I. Ulusal İdare Hukuku Kongresi, Birinci Kitap: İdari Yargı, 1-4 Mayıs 1990 (Danıştay 1991) 139-249. google scholar
21. Günday M, İdare Hukuku (10. Baskı, İmaj 2013). google scholar
22. Günday M, İdari Yargılama Hukuku (3. Baskı, Turhan Kitabevi 2024). google scholar
23. Güneş T, Türk Pozitif Hukukunda Yürütme Organının Düzenleyici İşlemleri (1. Baskı, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi 1965). google scholar
24. Güzel A, ‘Ekonomik ve Teknolojik Değişim Sürecinde İşçi Kavramı ve Yeni Bir Ölçüt Arayışı’ içinde İş ve Sosyal Güvenlik Hukukunda İşçi ve İşveren Kavramları ve Uygulamada Ortaya Çıkan Sorunlar ve Çözüm Önerileri Sempozyumu (Galatasaray Üniversitesi 1997) 15-46. google scholar
25. Karahanoğulları O, İdarenin Hukukla Kavranması: Yasallık ve İdari İşlemler (Yargı Kararlarına Dayalı Bir İnceleme) (4. Baskı, Turhan Kitabevi 2018). google scholar
26. Kelsen H, General Theory of Law and State, Translated by Anders Wedberg, (1. Edition, Harvard University 1945). google scholar
27. Kochevar S, ‘Amici Curiae in Civil Law Jurisdictions’ (2013) 122(6) The Yale Law Journal 1653-1669. google scholar
28. Kramarz H, ‘Der gerichtliche Sachverständige: Gehilfe oder Berater?’ 2014 (7-8) Die Sachverständigen Rn.170-176. google scholar
29. Krislov S, ‘The Amicus Curiae Brief: From Friendship to Advocacy’ (1963) 72(4) The Yale Law Journal 694-721. google scholar
30. Liakopoulos D, ‘The ‘Objective Friends’ of the CJEU: The Role and Practice of the Amicus Curiae in the Procedural Law of the European Union’ (2025) 60(1) Review of European and Comparative Law 151-168. google scholar
31. Musielak HJ ve Voit W, Zivilprozessordnung: ZPO (22. Auflage, Franz Vahlen 2025). google scholar
32. Onar SS, İdare Hukukunun Umumî Esasları, C.1 (3. Bası, İsmail Akgün 1966). google scholar
33. Öden M, Türk Anayasa Yargısında Norm Denetimi (1. Baskı, Yetkin 2023). google scholar
34. Öntan Y, Ceza Muhakemesi Hukukunda Bilirkişilik (1. Baskı, Yetkin 2014). google scholar
35. Özay İH, Günışığında Yönetim (1. Baskı, Filiz Kitabevi 2004). google scholar
36. Özbudun E, Türk Anayasa Hukuku (14. Baskı, Yetkin 2013). google scholar
37. Özgen S, ‘İdarenin Düzenleme Yetkisi ve Sınırı, Anayasa Mahkemesi Tarafından Belirlenen Ölçütler ve Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri’ (2022) 154 Danıştay Dergisi 197-251. google scholar
38. Öztürk B, İşçinin Talimatlara Uyma Borcu (1. Baskı, On İki Levha 2021). google scholar
39. Öztürk KB, Fransız ve Türk Hukukunda İdarenin Düzenleme Yetkisinin Kapsamı (1. Baskı, Yetkin 2009). google scholar
40. Özyörük M, İdare Hukuku Ders Notları (Teksir, 1977). google scholar
41. Özyörük M, İdare Hukuku – İdari Yargı Ders Notları (Teksir 1977). google scholar
42. Pekcanıtez H, Atalay O ve Özekes M, Medenî Usûl Hukuku Ders Kitabı (11. Baskı, On İki Levha 2023). google scholar
43. Sendler H, ‘Richter und Sachverständige’ 1986 (47) Neue Juristische Wochenschrift Rn.2907-2915. google scholar
44. Serozan R, Medeni Hukuk (Genel Bölüm / Kişiler Hukuku) (8. Bası, Vedat Kitapçılık 2018). google scholar
45. Sever DÇ, Anayasa Mahkemesi Kararları Işığında İdare Hukukunda Kanuna Dayanma İlkesi (1. Baskı, Turhan Kitabevi 2021). google scholar
46. Sevgili Gençay FD, ‘Adsız Düzenleyici İşlemlerin Normlar Hiyerarşisindeki Yeri’ (2014) 63(2) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 397-417. google scholar
47. Süzek S ve Başterzi S, İş Hukuku (25. Baskı, Beta 2025). google scholar
48. Şanlı Atay Y, Türk İdare Hukukunda Adsız Düzenleyici İşlemler (1. Baskı, Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü 2011). google scholar
49. Tan T, İdari İşlemin Geri Alınması (1. Baskı, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi 1970). google scholar
50. Tanrıver S, ‘Hukuk Yargısı Bağlamında Bilirkişilik Kanunu Tasarısının Değerlendirilmesi’ (2015) 119 Türkiye Barolar Birliği Dergisi 227-240. google scholar
51. Tanrıver S, Hukukumuzda Bilirkişilik (2. Bası, Yetkin 2024). google scholar
52. Tanrıver S, Medenî Usûl Hukuku, C.1 (5. Bası, Yetkin 2024). google scholar
53. Tanrıver S, ‘Yasal Düzenleme ve Teorik Boyutuyla Medeni Yargı Bağlamında Bilirkişilik’ içinde Murat Atalı ve Mert Namlı (edr), İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medenî Usul ve İcra-İflâs Hukuku Günleri Sempozyumu - I (1. Baskı, On İki Levha, 2024) 95-155. google scholar
54. Toraman B, ‘İtibar Bilirkişiliği ve Yargısal Lobicilik Arasında Bir Müessese Olarak ‘Amicus Curiae’ (Mahkeme Dostu)’ (2012) 8(22) Medenî Usûl ve İcra-İflâs Hukuku Dergisi (MİHDER) 164-201. google scholar
55. Toraman B, Medenî Usûl Hukukunda Bilirkişi İncelemesi (1. Baskı, Yetkin 2017). google scholar
56. Ulusoy AD, Türk İdare Hukuku (8. Baskı, Yetkin 2025). google scholar
57. Yılmaz D, İdari İşlemin İcrailik Özelliği (1. Baskı, Astana 2014). google scholar
58. Yılmaz S, ‘Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Örneğinde ‘Bağımsız İdari Otorite’ ve ‘Regülasyon’ Üzerine Kavramsal, Kurumsal ve İşlevsel Bir Deneme -Telekomünikasyon (Elektronik Haberleşme) Hukukunda Regülasyon-’ içinde Burak Öztürk, Çiğdem Sever, google scholar
59. Ilgın Özkaya Özlüer, Pınar Yaşar Şatıroğlu, Serdar Yılmaz ve Betül Damar Çıtak (edr), Prof. Dr. Metin Günday Armağanı, C.2 (1. Baskı, Atılım Üniversitesi 2020) 1605-1678. google scholar
60. Yılmaz S, ‘İdari Yargıda ‘Parasal Sınırlar’ın Konu ve Zaman Bakımından Uygulanması Sorunu’ (2023) 72(4), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1905-2006. google scholar
61. Yılmaz S, İmar Planlarının Hukuki Rejimi (1. Baskı, Seçkin 2021). google scholar
62. Yılmaz S, ‘Yeni ‘Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin Öngördüğü Sistem ve Geçiş Esasları -Mevcut Lisansüstü Öğrenciler Yükseköğretim Kurulu’nun Yeni Yönetmeliği’ne Tabi mi?-’ (2016) 65(2) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 473-569. google scholar
63. Zimmermann W, Münchener Kommentar zur Zivilprozessordnung mit Gerichtsverfassungsgesetz und Nebengesetz (7. Auflage, C.H. Beck 2025). google scholar
64. Zora F, Anglo Amerikan Hukuku ile Karşılaştırmalı Olarak Medenî Usûl Hukukunda Bilirkişilik (1. Baskı, Adalet 2022). google scholar
65. Anayasa Mahkemesi, Ali Hıdır Akyol ve Diğerleri Başvurusu , 2015/17510, 18.10.2017 (RG 24.11.2017 / 30250). google scholar
66. Anayasa Mahkemesi, G.Ç. Başvurusu, 2021/64569, 14.10.2025 (RG 12.02.2026 / 33166). google scholar
67. Anayasa Mahkemesi, Gazanfer Gülen Başvurusu, 2019/4108, 28.11.2024 (AYM-KBB). google scholar
68. Anayasa Mahkemesi, Marka Madeni Yağ Sanayi Ticaret Ltd. Şti. Başvurusu, 2018/20215, 20.10.2020 (AYM-KBB). google scholar
69. Anayasa Mahkemesi, Necmiye Çiftçi ve Diğerleri Başvurusu, 2013/1301, 30.12.2014 (AYM-KBB). google scholar
70. Anayasa Mahkemesi, Sanasaryan Vakfı Başvurusu, 2019/6264, 03.11.2022 (RG 14.12.2022 / 32043). google scholar
71. Anayasa Mahkemesi, Türkiye Emekliler Derneği Başvurusu, 2012/1035, 17.07.2014 (RG 16.10.2014 / 29147). google scholar
72. Anayasa Mahkemesi, Türkiye İş Bankası A.Ş. Başvurusu , 2014/6192, 12.11.2014 (RG 21.02.2015 / 29274). google scholar
73. Anayasa Mahkemesi, E.1962/198, K.1962/111, 10.12.1962 (RG 24.01.1963 / 11316). google scholar
74. Anayasa Mahkemesi, E.1963/4, K.1963/71, 28.03.1963 (RG 18.10.1963 / 11534). google scholar
75. Anayasa Mahkemesi, E.2004/85, K.2009/69, 02.06.2009 (RG 10.12.2011 / 28138). google scholar
76. Anayasa Mahkemesi, E.2009/90, K.2011/47, 10.03.2011 (RG 14.05.2011 / 27934). google scholar
77. Anayasa Mahkemesi, E.2011/42, K.2013/60, 09.05.2013 (RG 25.07.2014 / 29071). google scholar
78. Anayasa Mahkemesi, E.2011/45, K.2013/24, 31.01.2013 (RG 13.01.2015 / 29235). google scholar
79. Anayasa Mahkemesi, E.2013/72, K.2013/126, 31.10.2013 (RG 24.01.2014 / 28892). google scholar
80. Anayasa Mahkemesi, E.2013/77, K.2014/4, 16.01.2014 (RG 04.03.2015 / 29285). google scholar
81. Anayasa Mahkemesi, E.2016/150, K.2017/179, 28.12.2017 (RG 15.02.2018 / 30333). google scholar
82. Anayasa Mahkemesi, E.2017/20, K.2018/75, 05.07.2018 (RG 30.11.2018 / 30611). google scholar
83. Anayasa Mahkemesi, E.2018/91, K.2020/10, 19.02.2020 (RG 30.04.2020 / 31114). google scholar
84. Anayasa Mahkemesi, E.2024/193, K.2025/136, 17.06.2025 (RG 15.10.2025 / 33048). google scholar
85. Anayasa Mahkemesi, E.2024/208, K.2025/122, 03.06.2025 (RG 08.08.2025 / 32980). google scholar
86. Anayasa Mahkemesi, E.2024/218, K.2025/202, 08.10.2025 (RG 20.01.2026 / 33143). google scholar
87. Danıştay 5. D, E.2002/1895, K.2003/1891, 06.05.2003 (KİBB). google scholar
88. Danıştay 6. D, E.1993/36, K.1993/4317, 18.10.1993 (DKA). google scholar
89. Danıştay 8. D, E.2023/3798, K.2025/4372, 07.05.2025 (DKA). google scholar
90. Danıştay 10. D, E.2020/3630, K.2025/1690, 19.03.2025 (DKA). google scholar
91. Danıştay 13. D, E.2018/401, K.2018/1694, 14.05.2018 (KİBB). google scholar
92. Danıştay 13. D, E.2020/1765, K.2022/1614, 13.04.2022 (DKA). google scholar
93. Danıştay 13. D, E.2021/4018, K.2022/4857, 20.12.2022 (DKA). google scholar
94. Danıştay 13. D, E.2022/1587, K.2025/357, 21.01.2025 (DKA). google scholar
95. Danıştay 13. D, E.2022/4972, K.2023/494, 09.02.2023 (DKA). google scholar
96. Danıştay 14. D, E.2014/7807, K.2017/501, 03.02.2017 (KİBB). google scholar
97. Danıştay İDDK, E.2014/4409, K.2016/208, 10.02.2016 [Danıştay Dergisi (2016) 143, 107-112]. google scholar