Research Article

Siber Zorba Olan ve Olmayan Ergenlerin Yordanmasında Siber Mağduriyet, Akran Zorbalığı ve Karanlık Üçlünün Rolü

Volume: 24 Number: 1 May 13, 2023
TR EN

Siber Zorba Olan ve Olmayan Ergenlerin Yordanmasında Siber Mağduriyet, Akran Zorbalığı ve Karanlık Üçlünün Rolü

Abstract

Bu araştırmanın amacı ergenlerdeki siber mağduriyet, akran zorbalığı ve karanlık üçlü kişilik özelliklerinin ergenlerin siber zorba olup olmadığını ne düzeyde yordadığını belirlemektir. Bu araştırma kesitsel desende gerçekleştirilmiş betimsel bir nicel araştırma olup keşfedici korelasyonel modelde tasarlanmıştır. Araştırmaya 2021-2022 eğitim öğretim yılında İnönü Üniversitesi’ndeki 9 fakülte ve 1 meslek yüksekokulunda öğrenim gören toplam 952 öğrenci katılmıştır. Araştırmada veri toplama araçları olarak Yenilenmiş Siber Zorbalık/Mağduriyet Envanteri 2, Akran Zorbalığı Ölçeği, Kısaltılmış Karanlık Üçlü Ölçeği Türkçe Formu ve kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Araştırmanın verileri yüzde-frekans analizi ve lojistik regresyon analizi ile incelenmiştir. Araştırma sonucunda örneklemdeki ergenlerin %47’sinin siber zorbalık sürecine zorba, mağdur veya zorba/mağdur (hem zorba hem de mağdur) olarak dahil olduğu; %53’ünün siber zorbalığa dahil olmadığı saptanmıştır. Ergenlerin %30’unun siber zorba, %40’ının siber mağdur, %7’sinin sadece siber zorba, %17’sinin sadece siber mağdur, %23’ünün ise zorba/mağdur olduğu belirlenmiştir. Elde edilen lojistik regresyon modelinde siber zorbalık ile araştırmada ele alınan yordayıcı değişkenler arasında ilişki olduğu, modelin uyum iyiliğinin yeterli düzeyde olduğu ve siber zorbalıktaki varyansın %22.3’ünü açıkladığı tespit edilmiştir. Elde edilen modelin siber zorba olan ve olmayan ergenleri %78.7 oranında doğru sınıflandırdığı bulunmuş; modeldeki yordayıcı değişkenlerden siber mağduriyet, akran zorbalığı, Makyavelizm ve psikopatinin siber zorba olan ve olmayan ergenlerin yordanmasına anlamlı katkılar sağladığı belirlenmiştir.

Keywords

Siber zorbalık, akran zorbalığı, karanlık üçlü

References

  1. Agnew, R. (1992). Foundation for a general strain theory of crime and delinquency. Criminology, 30(1), 47-87. https://doi.org/10.1111/j.1745-9125.1992.tb01093.x
  2. Ali, F. & Chamorro-Premuzic, T. (2010). Investigating theory of mind deficits in nonclinical psychopathy and Machiavellianism. Personality and Individual Differences, 49(3), 169-174. https://doi.org/10.1016/j.paid.2010.03.027
  3. Anderson, C. A. & Bushman, B. J. (2002). Human aggression. Annual Review of Psychology, 53(1), 27-51. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.53.100901.135231
  4. Ang, R. P. & Goh, D. H. (2010). Cyberbullying among adolescents: The role of affective and cognitive empathy, and gender. Child Psychiatry & Human Development, 41, 387–397. http://doi.org/10.1007/s10578-010-0176-3
  5. Ang, R. P., Tan, K. A. & Mansor, A. T. (2010). Normative beliefs about aggression as a mediator of narcissistic exploitativeness and cyberbullying. Journal of Interpersonal Violence, 26, 2619–2634. https://doi.org/10.1177/0886260510388286
  6. Arıcak, O. T. (2009). Psychiatric symptomatology as a predictor of cyberbullying among university students. Eurasian Journal of Educational Research, 34, 167–184.
  7. Arslan, N. (2017). Peer bullying among high school students: Turkish Version of Bullying Scale. Turkish Online Journal of Educational Technology. Special Issue for INTE 2017, 853–857.
  8. Aslanbay, M. (2006). A compulsive consumption: Internet use addiction tendency. The case of Turkish high school students. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, İstanbul.
  9. Azami, M. S. & Taremian, F. (2021). Risk factors associated with cyberbullying, cybervictimization, and cyberbullying-victimization in Iran's high school students. Iranian Journal of Psychiatry, 16(3), 343–352. https://doi.org/10.18502/ijps.v16i3.6261
  10. Balakrishnan, V., Khan, S., Fernandez, T., & Arabnia, H. R. (2019). Cyberbullying detection on twitter using Big Five and Dark Triad features. Personality and Individual Differences, 141, 252-257. https://doi.org/10.1016/j.paid.2019.01.024
APA
Haylı, R. G., & Çırak, Y. D. D. (2023). Siber Zorba Olan ve Olmayan Ergenlerin Yordanmasında Siber Mağduriyet, Akran Zorbalığı ve Karanlık Üçlünün Rolü. İnönü University Journal of the Faculty of Education, 24(1), 420-448. https://doi.org/10.17679/inuefd.1224522
AMA
1.Haylı RG, Çırak YDD. Siber Zorba Olan ve Olmayan Ergenlerin Yordanmasında Siber Mağduriyet, Akran Zorbalığı ve Karanlık Üçlünün Rolü. INUJFE. 2023;24(1):420-448. doi:10.17679/inuefd.1224522
Chicago
Haylı, Rüstem Göktürk, and Yrd. Doç. Dr.yüksel Çırak. 2023. “Siber Zorba Olan Ve Olmayan Ergenlerin Yordanmasında Siber Mağduriyet, Akran Zorbalığı Ve Karanlık Üçlünün Rolü”. İnönü University Journal of the Faculty of Education 24 (1): 420-48. https://doi.org/10.17679/inuefd.1224522.
EndNote
Haylı RG, Çırak YDD (May 1, 2023) Siber Zorba Olan ve Olmayan Ergenlerin Yordanmasında Siber Mağduriyet, Akran Zorbalığı ve Karanlık Üçlünün Rolü. İnönü University Journal of the Faculty of Education 24 1 420–448.
IEEE
[1]R. G. Haylı and Y. D. D. Çırak, “Siber Zorba Olan ve Olmayan Ergenlerin Yordanmasında Siber Mağduriyet, Akran Zorbalığı ve Karanlık Üçlünün Rolü”, INUJFE, vol. 24, no. 1, pp. 420–448, May 2023, doi: 10.17679/inuefd.1224522.
ISNAD
Haylı, Rüstem Göktürk - Çırak, Yrd. Doç. Dr.yüksel. “Siber Zorba Olan Ve Olmayan Ergenlerin Yordanmasında Siber Mağduriyet, Akran Zorbalığı Ve Karanlık Üçlünün Rolü”. İnönü University Journal of the Faculty of Education 24/1 (May 1, 2023): 420-448. https://doi.org/10.17679/inuefd.1224522.
JAMA
1.Haylı RG, Çırak YDD. Siber Zorba Olan ve Olmayan Ergenlerin Yordanmasında Siber Mağduriyet, Akran Zorbalığı ve Karanlık Üçlünün Rolü. INUJFE. 2023;24:420–448.
MLA
Haylı, Rüstem Göktürk, and Yrd. Doç. Dr.yüksel Çırak. “Siber Zorba Olan Ve Olmayan Ergenlerin Yordanmasında Siber Mağduriyet, Akran Zorbalığı Ve Karanlık Üçlünün Rolü”. İnönü University Journal of the Faculty of Education, vol. 24, no. 1, May 2023, pp. 420-48, doi:10.17679/inuefd.1224522.
Vancouver
1.Rüstem Göktürk Haylı, Yrd. Doç. Dr.yüksel Çırak. Siber Zorba Olan ve Olmayan Ergenlerin Yordanmasında Siber Mağduriyet, Akran Zorbalığı ve Karanlık Üçlünün Rolü. INUJFE. 2023 May 1;24(1):420-48. doi:10.17679/inuefd.1224522