Okul Öncesi Dönem Çocuklarında Sosyal Beceri Düzeyleri İle Problemli Medya Kullanımı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Olcan Aslan; İrem Topuz

doi:10.17679/inuefd.1516664

TR EN

Okul Öncesi Dönem Çocuklarında Sosyal Beceri Düzeyleri İle Problemli Medya Kullanımı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, okul öncesi dönem çocuklarının problemli medya kullanımları ile sosyal becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Ayrıca, araştırma kapsamında katılımcıların cinsiyeti, kardeş sayısı ve aile cihaz kullanım süreleri açısından herhangi bir farklılaşma gösterip göstermediği incelenmiştir. Yapılan bu araştırma nicel araştırmaya dayalı ilişkisel tarama modeli çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın bağımsız değişkenini problemli medya kullanımı, bağımlı değişkenini ise sosyal beceri düzeyi oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu uygun örnekleme ile belirlenen 512 katılımcı (245 kadın ve 267 erkek) oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak kullanılacak ölçekler anaokulu düzeyindeki çocuk davranışlarının annelerin gözlem ve değerlendirilmesine yöneliktir. Araştırma verileri, kişisel bilgi formu, Problemli Medya Kullanımı Ölçeği ve Sosyal Beceri Ölçeği ile toplanacaktır. Veri analizinde betimsel istatistik, Pearson Korelasyon analizi, Basit Doğrusal Regresyon Analizi ve Üç Yönlü Varyans Analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda okul öncesi dönemi çocuklarının sosyal becerileri ile problemli medya kullanımları arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Aynı zamanda, sosyal beceri düzeylerinin problemli medya kullanımları tarafından anlamlı şekilde yordandığı sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak, katılımcıların problemli medya kullanım düzeylerinin kardeş sayısı, aile cihaz kullanım süresi ve kardeş sayısı x aile cihaz kullanım süresi ikili etkileşimlerine göre anlamlı şekilde farklılaştığı görülmüştür.

Keywords

Okul öncesi, Problemli medya kullanımı, Sosyal beceri

Examination of the Relationship Between Social Skill Levels and Problematic Media Use in Preschool Children

Abstract

The purpose of this study was to explore the relationship between problematic media usage among preschool children and their social abilities. Furthermore, the research investigated whether this relationship varied based on the children's gender, number of siblings, and the duration of family device use. The study utilized a relational model grounded in quantitative research methods. Problematic media use served as the independent variable, while social skill level was the dependent variable. The sample consisted of 512 participants (245 females and 267 males) selected through convenience sampling. Data were collected using mothers' observations and assessments of kindergarten-aged children's behaviors, with instruments including a personal information form, the Problematic Media Use Scale, and the Social Skills Scale. Analytical methods employed were descriptive statistics, Pearson Correlation Analysis, Simple Linear Regression Analysis, and Three-Way Analysis of Variance. Findings indicated a significant negative relationship between children's social skills and problematic media use. Additionally, problematic media use was a significant predictor of social skill levels. The study also found that problematic media use varied significantly with the number of siblings, the duration of family device use, and the interaction between the number of siblings and family device usage time.

Keywords

Keywords: Preschool, Problematic media use, Social skills

References

Akkök F. (1996). İlköğretimde sosyal becerilerin geliştirilmesi öğretmen el kitabı. Ankara: MEB.
Aktaş Özkafacı, A. (2012). Annenin çocuk yetiştirme tutumu ile çocuğun sosyal beceri düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Arel Üniversitesi.
Alisinanoğlu, F., ve Özbey, S. (2009). Anaokulu ve anasınıfı davranış ölçeğinin geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Mesleki Eğitim Fakültesi, 4(1), 173-198.
American Academy of Pediatrics. (2016). "Media and Young Minds". Pediatrics, 138(5), e20162591. https://doi.org/10.1542/peds.2016-2591
Aslan, O., & Topuz, İ. (2025). Çocuklarla çalışan okul psikolojik danışmanlarının problem davranışlara yönelik görüşlerinin incelenmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 16(1), 697-723. https://doi.org/10.51460/baebd.1605736
Aslan, O., Topuz, İ., & Eldeleklioğlu, J. (2025). Investigating the mediating role of digital game addiction in the relationship between adolescents’ school belonging and resilience. Educational and Developmental Psychologist, 42(1), 37–49. https://doi.org/10.1080/20590776.2024.2402398
Atmaca, R. N., Akduman, G. G., & Sarıbaş, M. Ş. (2020). Okul öncesi dönem çocuklarının sosyal beceri düzeylerinin bazı demografik özelliklere göre incelenmesi. Uluslararası Eğitim Bilim ve Teknoloji Dergisi, 6(2), 157-173. https://doi.org/10.47714/uebt.768067
Aykır, T.,ve Tekinarslan, İ. Ç. (2012). Okul öncesi dönemdeki zihinsel yetersizliği olan ve olmayan çocukların sosyal becerileri ve problem davranışlarının karşılaştırılması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 20(2), 627-648.
Büyüköztürk, Ş. (2014). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (19th ed.). Pegem Academi.
Caldarella, P. ve Merrell, K. W. (1997). Common dimensions of social skills of children and adolescents: A taxonomy of positive behaviors. School psychology review, 26(2), 264-278. https://doi.org/10.1080/02796015.1997.12085865

Combs, M.L. ve Slaby, D.A. (1977). Social-skills training with children. In: lahey, B.B., Kazdin, A.E. (Eds.) Advances in clinical child psychology. Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4613-9799-1_5
Common Sense Media (2018). Common Sense and SurveyMonkey pollparents on YouTube and technology addiction. https://www.350 DOMOFF ET AL .commonsensemedia.org/about-us/news/press-releases/common-sense-and-surveymonkey-poll-parents-on-youtube-and-technology.
Çakır Aksungur, F. (2022). 6-11 yaş çocuklardaki problemli medya kullanımının dikkat süreleri ve sosyal uyum düzeyleriyle ilişkisi. 13. Uluslararası Eğitimde Yeni Yönelimler Kongresi. Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, Nevşehir.
Çimen, N. (2009). Okul öncesi eğitimi programında altı yaş grubu çocukların sosyal becerilerinin gerçekleşme düzeyi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Atatürk Üniversitesi.
Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G. ve Büyüköztürk, Ş. (2014). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik SPSS ve LISREL uygulamaları (3. Basım). Pegem Akademi.
De Decker, E., De Craemer, M., De Bourdeaudhuij, I., Wijndaele, K., Duvinage, K., Koletzko, B. ve Cardon, G. (2012). Influencing factors of screen time in preschool children: An exploration of parents' perceptions through focus groups in six European countries. Obesity Reviews, 13, 75–84. https://doi.org/10.1111/j.1467-789X.2011.00961.x
Dimock, M. (2019). Defining generations: Where Millennials end and Generation Z begins. Pew Research Center, 17(1), 1-7.
Dinçer, Ç. (2011). Okul öncesi dönemde sosyal beceri eğitimi. Eğitimci Öğretmen Dergisi, 5(1), 6-11.
Domoff, S. E., Borgen, A. L., Foley, R. P., & Maffett, A. (2019). Excessive use of mobile devices and children's physical health. Human Behavior and Emerging Technologies, 1(2), 169-175. https://doi.org/10.1037/ppm0000163
Domoff, S. E., Borgen, A. L., ve Radesky, J. S. (2020). Interactional theory of childhood problematic media use. Human Behavior and Emerging Technologies, 2(4), 343-353. https://doi.org/10.1002/hbe2.217
Domoff, S. E., Harrison, K., Gearhardt, A. N., Gentile, D. A., Lumeng, J. C., & Miller, A. L. (2017). Development and validation of the problematic media use measure: Aparentreport measure of screen media “addiction” in children.Psychology of Popular Media Culture. https://doi.org/10.1037/ppm0000163
Domoff, S. E., Radesky, J. S., Harrison, K., Riley, H., Lumeng, J. C., & Miller, A. L. (2019). A naturalistic study of child and family screen media and mobile device use. Journal of child and family studies, 28, 401-410. https://doi.org/10.1007/s10826-018-1275-1
Durlak, J.A., Weissberg, R.P., Dymnicki, A.B., Taylor, R.D. and Schellinger, K.B. (2011), TheImpact of Enhancing Students’ Social and Emotional Learning: A Meta-Analysis ofSchool-Based Universal Interventions. Child Development, 82: 405-432. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2010.01564.x
Durna, B. G. (2023). 60-72 aylık çocukların medya araçları kullanımı ile yaratıcılık düzeyleri ve sosyal becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Uludağ Üniversitesi.
Elibol-Gültekin, S. (2008). 5 yaş çocuklarının sosyal becerilerinin bazı değişkenler açısından değerlendirilmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ankara Üniversitesi.
Field, A. (2009). Discovering statistics using SPSS (3rd ed.). Sage Publications Ltd.
Furuncu, C. ve Öztürk, E. (2020). Problemli medya kullanım ölçeği Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması: Çocuklarda ekran bağımlılığı ölçeği ebeveyn formu. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 4(3), 535-566. https://doi.org/10.24130/eccd-jecs.1967202043237
Guarnaccia, C., Rasho, A.R., ve Testé, B. (2024). Beyond the Screen: A Comprehensive Analysis of Emotional Skills and Social Networking in French Young Adults. International Journal of Environmental Research and Public Health. https://doi.org/10.3390/ijerph21091176
Gülay, H. (2009). 5-6 yaş çocuklarının sosyal konumlarını etkileyen çeşitli değişkenler. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(1), 104-121.
Gültekin Akduman, G., Günindi, Y. ve Türkoğlu, D. (2015). Okul öncesi dönem çocukların sosyal beceri düzeyleri ile davranış problemleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Journal of International Social Research, 8(37). https://doi.org/10.17719/jisr.20153710633
Hu, B. Y., Johnson, G. K. ve Wu, H. (2018). Screen time relationship of Chinese parents and their children. Children and Youth Services Review, 94, 659-669. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2018.09.008
İnan-Sonakalan, E., Arslan, T., Kılıç, M., Tekkalan, O. ve Sarıca, E. (2022). İlkokul öğrencilerinde gözlenen sorunlu ekran kullanımının annenin ve öğrencinin demografik özellikleriyle ilişkisi. Ahi Bilge Eğitim Dergisi (ABED), 3(2), 149-169.
Jiang, J. (2018). How teens and parents navigate screen time and device distractions. http://www.pewinternet.org/2018/08/22/how-teens-and-parents-navigate-screentime-and-device-distractions/
Kara, D. (2023). Okul öncesi dönem çocuklarının dijital oyun bağımlılığı eğilimleri ile akran oyun davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Uludağ Üniversitesi.
Karasar, N. (2016). Bilimsel Araştırma Yöntemi: Kavramlar İlkeler Teknikler (30. Baskı). NOBEL Akademik Yayıncılık.
Karoğlu, H. ve Ünüvar, P. (2017). Okul öncesi dönem çocuklarının gelişim özellikleri ve sosyal beceri düzeyleri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (43), 231-254. https://doi.org/10.21764/efd.12383
Kaya, F. (2021). İlköğretim öğrencilerinin sosyal bilgiler ile insan hakları, yurttaşlık ve demokrasi dersleri değerlerine ilişkin tutumları [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi.
Kline, R. B. (2015). Principles and practice of structural equation modeling (4th ed.). Guilford Publications.
Kulu, H. (2023). Çocuklarda problemli medya kullanımı ve etkileyen faktörler [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Harran Üniversitesi.
Liberman, R. P. (1982). Assessment of social skills. Schizophrenia Bulletin, 8(1), 62–84. https://doi.org/10.1093/schbul/8.1.62
Merrell. K. W. (1995). An investigation of the relationship between social skill and internalizing problem in early childhood: Construct validity of the preschool and kindergarten behavior scales. Journal of Psychocducational Assessment (13). 230-240. https://doi.org/10.1177/073428299501300302
OfCom, U. K. (2016). Children and parents: Media use and attitudes report. London: Office of Communications London.
Onguner, S., Şahin, Ş., Akçaboy, M. (2024). Internet Addiction of School-Age Children and the Effects of Daily Habits. Cyprus Journal of Medical Sciences, 9(4), 241-248.
Oğuzkan, Ş. ve Oral, G. (1997). Okul öncesi eğitimi. Milli Eğitim Basımevi, 18.
Plowman, L., McPake, J. ve Stephen, C. (2010). The technologisation of childhood? Young children and technology in the home. Children & Society, 24(1), 63-74. https://doi.org/10.1111/j.1099-0860.2008.00180.x
Plowman, L., Stevenson, O., McPake, J., Stephen, C. ve Adey, C. (2011). Parents, pre‐schoolers and learning with technology at home: some implications for policy. Journal of computer assisted learning, 27(4), 361-371. https://doi.org/10.1111/j.1365-2729.2011.00432.x
Przepiorka, A., Błachnio, A., Cudo, A. ve Kot, P. (2021). Social anxiety and social skills via problematic smartphone use for predicting somatic symptoms and academic performance at primary school. Computers & Education, 173, 104286. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2021.104286
Rideout, V. ve Robb, M. B. (2017). The Common Sense census: Media use by kids age zero to eight. San Francisco, CA: Common Sense Media, 263, 283.
Rogers, Y. ve Price, S. (2009). How mobile technologies are changing the way. Mobile Technology for Children: Designing for Interaction and Learning, 1. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-374900-0.00001-6
Sarı, E. (2007). Anasınıfına devam eden 5-6 yaş grubu çocukların, annelerinin çocuk yetiştirme tutumlarının, çocuğun sosyal uyum ve becerilerine etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Gazi Üniversitesi.
Senemoğlu, N. (1994). Okulöncesi eğitim programı hangi yeterlikleri kazandırmalıdır?. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(10).
Sergin, C. ve Giverts, M. (2003). Methods of sociall skills training and developments. John O. Grene and Brant Raney Burleson (Eds.). In Handbook of Communication and Social Interaction Skills. NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
Setia, S., Tichy, M., ve Gilbert, F. (2024). Innovating Social-Emotional Learning to Enhance Positive Engagement of Youth With Social Media: A Comprehensive Review of Why and How. Cureus. https://doi.org/10.7759/cureus.70130
Shcherban, T., ve Samoilov, O. (2024). Socialisation of Student Youth in Social Networks. MSU Digital Library. https://doi.org/10.52534/msu-pp2.2024.09
Smith, A., ve Anderson, M. (2018). Social media use in 2018. Pew Research Center. http://www.pewinternet.org/2018/03/01/social-media-use-in-2018/. Report.
Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics. Pearson. Temel, D. (2018). Yerleşim yerlerine göre anne baba tutumlarının okul öncesi çocukların sosyal becerilerine etkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
Topuz, İ., & Aslan, O. (2024). Investigation of the mediating role of empathy in the relationship between adolescents’ prosocial behaviors and bullying tendencies. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 53(3), 1084-1109. https://doi.org/10.14812/cuefd.1463625
Ullman, J. B. (2013). Structural equation modeling. B. G. Tabachnick & L. S. Fidell (Ed.), Using multivariate statistics içinde (ss. 681-785). MA: Pearson.
Uysal, A., & Balkan, İ. K. (2015). Sosyal beceri eğitimi alan ve almayan okul öncesi çocukların, sosyal beceri ve benlik kavramı düzeyleri açısından karşılaştırılması. Psikoloji Çalışmaları, 35(1), 27-56.
Uzun, K., Tagay, Ö., & Cırcır, O. (2024). Childhood traumas and future expectations in adolescents: examination the role of perceived social support and attitudes to seeking psychological help. Current Psychology, 43(8), 7116-7130. https://doi.org/10.1007/s12144-023-04925-2
Wilson, S. R. ve Sabee, C. R. (2003). Explicating comnunicative competence as a therotecital term. J. O. Gren and C. M. Sabee (Eds.). In Handbook of communication and social ınteraction skills. (3–51). NJ: Erlbaum.
Wyatt, A., ve Young, M. (2024). Digital Disaster: The Effects of Excessive Technology and Problematic Parental Technology Use on Social Development in Early Childhood. ETSU Symposium.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Psychological Counseling and Guidance (Other), Child Development Education

Journal Section

Research Article

Authors

Olcan Aslan ^*
0000-0001-9987-0425
Türkiye

İrem Topuz
0000-0002-7085-8470
Türkiye

Publication Date

April 30, 2025

Submission Date

July 15, 2024

Acceptance Date

November 29, 2024

Published in Issue

Year 2025 Volume: 26 Number: 1

DOI

https://doi.org/10.17679/inuefd.1516664

IZ

https://izlik.org/JA46AK59HZ

APA

Aslan, O., & Topuz, İ. (2025). Okul Öncesi Dönem Çocuklarında Sosyal Beceri Düzeyleri İle Problemli Medya Kullanımı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. İnönü University Journal of the Faculty of Education, 26(1), 116-134. https://doi.org/10.17679/inuefd.1516664

AMA

1.Aslan O, Topuz İ. Okul Öncesi Dönem Çocuklarında Sosyal Beceri Düzeyleri İle Problemli Medya Kullanımı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. INUJFE. 2025;26(1):116-134. doi:10.17679/inuefd.1516664

Chicago

Aslan, Olcan, and İrem Topuz. 2025. “Okul Öncesi Dönem Çocuklarında Sosyal Beceri Düzeyleri İle Problemli Medya Kullanımı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. İnönü University Journal of the Faculty of Education 26 (1): 116-34. https://doi.org/10.17679/inuefd.1516664.

EndNote

Aslan O, Topuz İ (April 1, 2025) Okul Öncesi Dönem Çocuklarında Sosyal Beceri Düzeyleri İle Problemli Medya Kullanımı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. İnönü University Journal of the Faculty of Education 26 1 116–134.

IEEE

[1]O. Aslan and İ. Topuz, “Okul Öncesi Dönem Çocuklarında Sosyal Beceri Düzeyleri İle Problemli Medya Kullanımı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”, INUJFE, vol. 26, no. 1, pp. 116–134, Apr. 2025, doi: 10.17679/inuefd.1516664.

ISNAD

Aslan, Olcan - Topuz, İrem. “Okul Öncesi Dönem Çocuklarında Sosyal Beceri Düzeyleri İle Problemli Medya Kullanımı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. İnönü University Journal of the Faculty of Education 26/1 (April 1, 2025): 116-134. https://doi.org/10.17679/inuefd.1516664.

JAMA

1.Aslan O, Topuz İ. Okul Öncesi Dönem Çocuklarında Sosyal Beceri Düzeyleri İle Problemli Medya Kullanımı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. INUJFE. 2025;26:116–134.

MLA

Aslan, Olcan, and İrem Topuz. “Okul Öncesi Dönem Çocuklarında Sosyal Beceri Düzeyleri İle Problemli Medya Kullanımı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. İnönü University Journal of the Faculty of Education, vol. 26, no. 1, Apr. 2025, pp. 116-34, doi:10.17679/inuefd.1516664.

Vancouver

1.Olcan Aslan, İrem Topuz. Okul Öncesi Dönem Çocuklarında Sosyal Beceri Düzeyleri İle Problemli Medya Kullanımı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. INUJFE. 2025 Apr. 1;26(1):116-34. doi:10.17679/inuefd.1516664

Cited By

The Role of Digital Game Addiction Tendencies in Explaining Preschool Children's Resilience

Adıyaman Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.17984/adyuebd.1613749

Okul Öncesi Dönemde Psikolojik Sağlamlık ve Problem Davranışlar Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.53444/deubefd.1634734

Okul Öncesi Dönem Çocuklarında Sosyal Becerilerin Yordayıcıları Olarak Dijital Oyun Bağımlılığı Eğilimlerinin ve Farklı Demografik Değişkenlerin Rolü

Türk Eğitim Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.37217/tebd.1651827

AKRAN ZORBALIĞINI ÖNLEMEK: OKULLARDA POZİTİF PSİKOLOJİNİN KULLANILMASI

Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi

https://doi.org/10.16953/deusosbil.1668870