Okul Müdürlerinin Duygusal Zeka Seviyeleri ile Öğretmenlerin Okuldaki Mutluluğu Arasındaki İlişkinin Analizi

Yıl 2025, Cilt: 26 Sayı: 1, 500 - 522, 30.04.2025

Osman Barutcu , Mehmet Ali Akın

https://doi.org/10.17679/inuefd.1551086

Öz

Bu araştırmanın amacı okul müdürlerinin duygusal zeka düzeylerini belirlemek; öğretmenlerin okuldaki mutluluk düzeylerini ölçerek okul müdürlerinin duygusal zeka düzeyleri ile öğretmenlerin okuldaki mutlulukları arasındaki ilişkiyi analiz etmektir. Araştırmada katılımcıların demografik özelliklerini belirlemek için “Bilgi Formu”, algılarını belirlemek için ise “Duygusal Zeka Ölçeği” ve “Örgütsel Mutluluk Ölçeği” kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Mardin İli Kızıltepe İlçesi sınırları içerisinde resmi ilkokul, ortaokul ve ortaöğretim kurumlarında görev yapan 216 okul müdürü ve 2653 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle seçilen 372 öğretmen ve bu öğretmenlerin görev yaptığı 97 okul müdürü oluşturmuştur. Elde edilen verilerin analizinde betimsel istatistikler, bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi ve korelasyon analizi teknikleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre okul müdürlerinin duygusal zeka düzeylerinin kendi algılarına göre oldukça yüksek olduğu tespit edilmiştir. Okul müdürlerinin duygusal zeka düzeyleri arasında cinsiyet, yaş ve yöneticilik tecrübesine göre anlamlı farklılık bulunurken; Eğitim düzeyi, mesleki kıdem ve okul düzeyi değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Öğretmenlerin örgütsel mutluluk düzeyleri yüksek bulunmuştur. Öğretmenlerin mutluluk düzeyleri cinsiyet, yaş, mesleki kıdem, eğitim düzeyi ve okul düzeyine göre anlamlı farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Ayrıca okul müdürlerinin duygusal zeka düzeyleri ile öğretmenlerin okuldaki mutlulukları arasında da pozitif ve orta düzeyde bir ilişki bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

Duygusal zeka , Mutluluk , Öğretmenler , Okul müdürleri

Analysis Of The Relationship Between School Principals' Emotional Intelligence Levels And Teachers' Happiness At School

Öz

The aim of this research is to determine the emotional intelligence levels of school principals; to analyze the relationship between school principals’ emotional intelligence levels and teachers’ happiness at school by measuring teachers’ happiness levels at school. In the study, "Information Form" was used to determine the demographic characteristics of the participants, and "Emotional Intelligence Scale" and "Organizational Happiness Scale" were used to determine their perceptions. The universe of the study consists of 216 school principals and 2653 teachers working in official primary, middle and secondary education institutions within the borders of Kızıltepe District of Mardin Province. The sample of the study consisted of 372 teachers selected by simple random sampling method and 97 school principals with whom these teachers worked. For the analysis of the data obtained, descriptive statistics, independent samples t-test and one-way analysis of variance, correlation analysis techniques were used. According to the findings obtained as a result of the research, the emotional intelligence level of the school principals was found to be very high compared to their own perceptions. While there is a significant difference between school principals’ emotional intelligence levels according to gender, age and managerial experience; There was no significant difference according to the variables of education level, professional seniority and school level. Teachers' organizational happiness levels were found to be high. There was no significant difference between the happiness levels of the teachers according to gender, age, professional seniority, education level and school level. In addition, a positive and moderate relationship was found between school principals’ emotional intelligence levels and teachers’ happiness at school.

Anahtar Kelimeler

Emotional intelligence , Happiness , Teachers , School principals

Kaynakça

• Akbar, M., Shah, A. A., Khan, E. A., & Akhter, M. (2011). Relationship Between Emotional Intelligence and Academic Achievement Among Higher Secondary School Students. Pakistan Journal of Psychology, 42(2), 43-56.
• Aksaraylı, M., & Özgen, I. (2008). Akademik Kariyer Gelisiminde Duygusal Zekânin Rolu Uzerine Bir Arastirma. Ege Akademik Bakış, 755-769.
• Araz, C. (2019). Duygusal Zekanın Koçluk Tarzı Liderlik Üzerindeki Etkisi. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Aristoteles. (2019). Nikomakhos’a Etik. (F. Akderin, Çev.) Say Yayınları.
• Atay, K. (2002). Okul Müdürlerinin Duygusal Zeka Düzeyleri ile Çatışmaları Çözümleme Stratejileri Arasındaki İlişki. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi(31), 344-355.
• Austin, E. J., Saklofske, D. H., Huang, S. H., & McKenney, D. (2004). Measurement of trait emotional intelligence: testing and cross-validating a modified version of Schutte et al.’s (1998) measure. Personality and Individual Differences, 555-562.
• Babaoğlan, E. (2010). Okul Yöneticilerinde Duygusal Zeka. Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(1), 119-136.
• Bar-On, R. (2005). The Bar-On Model of Emotional-Social Intelligence (ESI). Psicothema, 18, 13-25.
• Baş, Z., Baş, A., Kalafat, A., & Dilmaç, B. (2021). Ergenlerde Duygusal Zekâ, Mutluluk Korkusu ve Mizah Tarzları Arasındaki Yordayıcı İlişkinin İncelenmesi. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 17(33), 154-173.
• Bayram, E. (2018). Ergenlerin öznel iyi oluş düzeyleri ile kişilerarası ilişki tarzları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Bektaş, M., & Karagöz, Ş. (2020). Mutluluk ve Yalnızlık Düzeylerinin Demografik Değişkenler Temelinde İncelenmesi: Finlandiya Örneği. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 411-435.
• Benazus, H. (2004). İnsanın Bitmek Bilmeyen Arayışı Mutluluk. İstanbul: Toplumsal Dönüşüm Yayınları.
• Bilgivar, O. O., & Topal, E. (2023, 10 26). Okul Yöneticilerinin Duygusal Zekâ Algılarının Okul Sinerji Düzeyine Etkisinin İncelenmesi. SDU International Journal of Educational Studies, s. 113-131. doi:10.33710/sduijes.1369381
• Boncukçu, M., & Esen, E. (2020). Duygusal Zekânın Duygusal Emek Davranışı ve Çalışanların Müşterilere Yönelik Davranışına Etkisi. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1-16.
• Bulut, A., & Demirhan, G. (2020). Eğitim Kurumlarında Yönetsel Tarz ve Örgütsel Mutluluk. Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi, 162-176.
• Bustamante, J. G., Barco, B. L., & Barona, E. G. (2015). Emotional Intelligence and Happiness in the Learning Process. Journal of Learning Styles, 8(15), 91-112.
• Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2019). Bilimsel Araştırma Yöntemleri (26 b.). Ankara: Pegem Akademi.
• Caruso, D. R., & Salovey, P. (2004). The Emotionally Intelligent Manager: How to Develop and Use the Four Key Emotional Skills of Leadership. San Firancisco: Jossey-Bass A Wiley Imprint.
• Ciarrochi, J., Chan, A. Y., & Bajgar, J. (2001). Measuring emotional intelligence in adolescents. Personality and Individual Differences, 31(7), 1105-1119.
• Cooper, R. K., & Sawaf, A. (2003). Liderlikte Duygusal Zekâ (Cilt 3). İstanbul: Sistem Yayıncılık. Çetin, S., & Polat, S. (2019). Sosyal Adalet İçin Eğitim Liderliği. Eğitim Yönetimi Kongresi (s. 163-168). İzmir: Pegem Akademi.
• Çetinkaya, Ö., & Alparslan, A. M. (2011). Duygusal Zekânın İletişim Becerisine Etkisi: Üniversite Öğrencileri Üzerinde Bir Araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(1), 363-377.
• Çıngı, H. (1994). Örnekleme Kuramı (2 b.). Ankara: Hacettepe Üniversitesi Basımevi.
• Davis, M. (2008). Duygusal Zekanızı Ölçün. (S. Silahlı, Çev.) İstanbul: Alfa Yayınları.
• Diener, E. (1984). Subjective Well-Being. Psychological Bulletin, 95(3), 542-575.
• Erçetin, Ş. (1998). Lider Sarmalında Vizyon. Ankara: Lider Matbaası.
• Ergüven, H. (2020). Okul Müdürlerinin Kullandıkları Güdüleyici Dil İle Öğretmenlerin Örgütsel Mutluluk Düzeyleri Arasındaki İlişki. İstanbul Kültür Üniversitesi. Yüksek Lisans Tezi.
• Ertürk, R. (2017). Öğretmenlerin İş Motivasyonunu Artıran ve Olumsuz Etkileyen Durumların İncelenmesi. Asos Journal, 582-603.
• Freshman, B., & Rubino, L. (2002). Emotional Intelligence: A Core Competency for Health Care Administrators. Health Care Manager, 1-9.
• Fuimano, J. (2004). Raise your emotional intelligence. Nursing Managent, 35(7), 10-13.
• Gilman, R., Huebner, E. S., & Laughlin, J. E. (2000). A First Study of the Multidimensional Students' Life Satisfaction Scale with Adolescents. Social Indicators Research, 52, 135-160.
• Goleman, D. (2005). Duygusal Zekâ Neden IQ’dan Daha Önemlidir. İstanbul: Varlık Yayınları.
• İyibaş, M. A., & Akın, M. A. (2021). Öğrencilerin Duygusal Zekâ Düzeyleriyle Akademik Başarıları Arasındaki İlişkinin Analizi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi(57), 188-218.
• Karaçor, M., & Çatır, O. (2017). Meslek Yüksekokulu Öğrencilerinin Duygusal Zekâ Düzeylerinin Belirlenmesine Yönelik Bir Araştırma. Electronic Journal of Vocational Colleges, 54-62.
• Karayaman, S. (2021). Yönetimde Duygusal Zekâ ve İşyeri Mutluluğu İlişkisi: Okul Yöneticileri Örneği. Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 51-66.
• Karayaman, S., & Başbuğ, A. (2021). Okul Yöneticilerinin Duygusal Zekâ Düzeylerinin Bazı Değişkenlere Göre İncelenmesi. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 18, 1716-1734.
• Kayacan, E. Y. (2020). Türkiye'deki Bireylerin Mutluluğunu Etkileyen Sosyo-Demografik Faktörlerin Yıllara Göre İncelenmesi. İKSAD.
• Kerlinger, F. N., & Lee, H. B. (1999). Foundations Of Behavioral Research. New York: Harcourt College Publishers.
• Keser, A. (2018). İşte Mutluluk Araştırması. Paradoks Ekonomi, Sosyoloji ve Politika Dergisi, 14(1), 43-57.
• Kızıl, Ş. (2014). Öğretmenlerin Duygusal Zekaları İle Örgütsel Adanmışlıkları Arasındaki İlişki. Okan Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Konan, N., & Taşdemir, A. (2019). Öğretmenlerin Örgütsel İkiyüzlülük Algıları ile Mutluluk Düzeyleri Algıları Arasındaki İlişki. Bilimsel Eğitim Araştırmaları, 132-152.
• Konrad, S., & Hendl, C. (2005). Duygularla Güçlenmek. (M. Taştan, Çev.) İstanbul: Hayat Yayınları.
• Marar, Z. (2004). Mutluluk Paradoksu: Özgürlük ve Onaylanma. (S. Çağlayan, Çev.) İstanbul: Kitap Yayınevi.
• Mayer, J. D., & Geher, G. (1996). Emotional Intelligence and the Identification of Emotion. Intelligence, 22(2), 89-113.
• Mertoğlu, M. (2018). Happiness Level of Teachers and Analyzing its Relation with Some Variables. Asian Journal of Education and Training, 4(4), 396-402.
• Michalos, A. C. (2007). Education, Happiness and Wellbeing. Social Indicators Research, 87(3), 347-366.
• Moçoşoğlu, B., & Kaya, A. (2018). Okul Yöneticileri ve Öğretmenlerin Örgütsel Sessizlik ile Örgütsel Mutluluk Düzeyleri Arasındaki İlişki: Şanlıurfa İli Örneği. Harran Education Journal, 3(1), 52-70.
• Özgenel, M., & Canuylası, R. (2021). Okul Müdürlerinin Paternalist Liderlik Davranışlarının Örgütsel Mutluluğa Etkisi. Eğitim ve Teknoloji, 3(1), 14-31.
• Panda, B. K., & Sinha, M. (2020). Happiness Among Primary School Teachers: A Bengal Perspective. Studies in Indian Place Names, 40(71), 3221-3237.
• Paschoal, T., & Tamayo, A. (2008). Construction and Validation of the Work Well-Being Scale. Avaliação Psicológica, 7(1), 11-22.
• Payne, W. L. (1985). http://eqi.org/payne.htm adresinden alındı
• Petrides, K. V., & Furnham, A. (2003). Trait Emotional Intelligence: Behavioural Validation in Two Studies of Emotion Recognition and Reactivity to Mood Induction. European Journal of Personality, 17(1), 39-57.
• Proto, L. (1999). Mutlu Olma Sanatı. (C. Elçi, Çev.) İstanbul: Gün Yayıncılık.
• Reiff, H. B., Hatzes, N. M., Bramel, M. H., & Gibbon, T. (2001). The Relation of LD and Gender with Emotional Intelligence in College Students. Journal of Learning Disabilities, 66-78.
• Salovey, P., & Mayer, J. D. (1990). Emotional Intelligence. Imagination, Cognition and Personality, 185-211.
• Sasanpour, M., Khodabakhshi, K., & Nooryan, K. (2012). The Relationship between Emotional Intelligence, Happiness and Mental Health in Students of Medical Sciences of Isfahan University. International Journal of Collaborative Research on Internal Medicine & Public Health, 4(9), 1614-1620.
• Schutte, N. S. (1998). . Development and validation of a measure of emotional intelligence. Personality and Individual Differences 25, 167-177.
• Seligman, M. E. (2002). Authentic Happiness: Using the New Positive Psychology to Realize Your Potential for Lasting Fulfillment. (C. Topuz, A. Eryılmaz, M. Tekin, E. G. Tekin, & T. Doğan, Çev.) New York: Free Press.
• Serter, K., & Biçer, T. (2019). Yerel Yönetimler ve Gençlik Hizmetleri Spor Müdürlüğü’nde Görev Yapan Spor Yöneticilerinin Duygusal Zekâ Düzeyleri ile Mutlulukları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Avrasya Spor Bilimleri Araştırmaları, 4(2), 66-82.
• Sharma, R. (2007). Mutluluk İçin Tek Adım. Tempo Dergisi, 60.
• Tatar, A., Tok, S., Bender, M. T., & Saltukoğlu, G. (2017). Asıl Form Schutte Duygusal Zeka Testinin Türkçeye çevirisi ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 139-146.
• Teker, İ., Arslan, Y., Açık, M., & Yiğit, N. (2023, 12). Okul Yöneticilerinin Duygusal Zeka ve Liderlik Etkileşimi. TURAN Stratejik Arastirmalar Merkezi, 15(60), s. 394-400. doi:http://dx.doi.org/10.15189/1308-8041
• Thorndike, E. L. (1920). Intelligence and Its Uses. Harper's Magazine, 227-235.
• Türkmen, S. (2021). Okul Öncesi Öğretmenlerinin Kariyer Uyumluluğu, Mutluluk Düzeyleri ve Yaşam Doyumları Arasındaki İlişkinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. Yıldız Teknik Üniversitesi. Yüksek Lisans Tezi.
• Veenhoven, R. (1984). Conditions Of Happiness. Boston: Kluwer Academic Publishers.
• Veenhoven, R. (2000). The Four Qualities of Life. Journal of Happiness Studies, 1(1), 1-39.
• Yaylacı, G. Ö. (2006). Kariyer Yaşamında Duygusal Zeka. İstanbul: Hayat Yayıncılık.
• Yerli, S. (2009). İlk ve Orta Öğretim Okullarındaki Yöneticilerin Duygusal Zeka ve Problem Çözme Becerileri Arasındaki İlişki. Maltepe Üniversitesi. Yüksek Lisans Tezi.
• Zorba, E., Pala, A., & Göksel, A. G. (2016). Examining the Relation between Emotional Intelligence and Happiness Status of Wellness Trainers. Journal of Education and Learning, 5(3), 159-165.