Research Article

3-6 Yaş Çocuklarda Sosyal Yetkinlik ve Akran Zorbalığının Öğretmenlerin Disiplin Stratejilerine Göre İncelenmesi

Volume: 26 Number: 3 December 30, 2025
EN TR

3-6 Yaş Çocuklarda Sosyal Yetkinlik ve Akran Zorbalığının Öğretmenlerin Disiplin Stratejilerine Göre İncelenmesi

Öz

Bu çalışmada okul öncesi eğitime devam eden çocukların sosyal yetkinlik ve akran zorbalığı düzeylerinin okul öncesi öğretmenlerinin sınıf yönetiminde istenmeyen davranışlara karşı kullandığı stratejilere göre incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden korelasyonel (ilişkisel) araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 3 ila 6 yaş aralığında bulanan devlete bağlı okul öncesi kurumlarında eğitim gören 529 okul öncesi dönem çocuğu ve bu kurumlarda çalışan 41 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu, Sosyal Yetkinlik ve Davranış Değerlendirme-30 Ölçeği, Okul Öncesi Akran Zorbalığı Ölçeği Öğretmen Formu ve Okul Öncesi Öğretmenlerinin Sınıf Yönetiminde İstenmeyen Davranışlara Karşı Kullandığı Stratejileri Belirleme Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına bakıldığında kız çocuklarının erkek çocuklarına göre daha yüksek düzeyde sosyal yetkinlik puanlarına sahip oldukları, okul öncesi öğretmenlerin çocuklarda gözlemlediği sözel zorbalık puanları ile okul öncesi öğretmenlerinin istenmeyen davranışlara karşı kullandığı disiplin stratejilerinden biri olan gerçeklik terapisi modeli arasında orta düzeyde negatif yönde ilişki, sözel zorbalık puanları ile sosyal yetkinlik alt boyutlarından kızgınlık-saldırganlık arasında orta düzeyde pozitif ilişki olduğu, okul öncesi öğretmenlerinin istenmeyen davranışlara karşı kullandığı disiplin stratejilerinden gerçeklik terapisi modeli ile sosyal disiplin modeli arasında orta düzeyde negatif yönlü ilişki, okul öncesi öğretmenlerinin istenmeyen davranışlara karşı kullandığı disiplin stratejilerinden güvengen modeli ile öğretmen etkililiği ve kounin modeli arasında orta düzeyde pozitif ilişki, okul öncesi öğretmenlerinin istenmeyen davranışlara karşı kullandığı disiplin stratejilerinden öğretmen etkililiği modeli ile kounin modeli ve davranış değiştirme modeli arasında orta düzeyde pozitif ilişki olduğu ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal yetkinlik , Akran zorbalığı , İstemeyen davranışlar , Disiplin modelleri

References

  1. Aksoy, N. (2001). Sınıf yönetimi ve disiplin modellerinin dayandığı temel yaklaşımlar. Kuram Ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 25, 9-20.
  2. Başar, H. (2016). Sınıf Yönetimi. Anı Yayıncılık.
  3. Besnili, Z. N. (2019). Okul öncesi akran zorbalığı ölçeği öğretmen formu: bir ölçek geliştirme çalışması. (Yayın No. 544009) [Yüksek Lisans Tezi, Gaziantep Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  4. Bozkurt, E. (2016). Okul öncesi çocuklarının duyguları anlama becerileri ile sosyal yetkinlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yayın No. 436723) [Yüksek Lisans Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  5. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2021). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
  6. Carney, A. G. & Merrell, K. W. (2001). Bullying in schools: Perspectives on understanding and preventing an international problem. School Psychology International, 22(3), 364-382. https://doi.org/10.1177/0143034301223011
  7. Casas, J. F., Weigel, S. M., Crick, N. R., Ostrov, J. M., Woods, K. E., Yeh, E. A. J. & Huddleston-Casas, C. A. (2006). Early parenting and children's relational and physical aggression in the preschool and home contexts. Journal of applied developmental psychology, 27(3), 209-227. https://doi.org/10.1016/j.appdev.2006.02.003
  8. Christensen, L., Young, K. R. & Marchant, M. (2007). Behavioral Intervention Planning: Increasing Appropriate Behavior of a Socially Withdrawn Student. Education and Treatment of Children, 30(4), 81–103.
  9. Cohen, R., Hsueh, Y., Zhou, Z., Hancock, M. H. & Floyd, R. (2006). Respect, liking, and peer social competence in China and the United States. New Directions for Child and Adolescent Development, 2006 (114), 53-66. https://doi.org/10.1002/cd.175
  10. Çiftci-Topaloğlu, Z. (2013). 4-5 yaş çocuklarının sosyal yetkinlik, saldırganlık, kaygı düzeyleri ile anne-babalarının ebeveyn öz yeterliği algısı arasındaki ilişkilerin incelenmesi. (Yayın No. 357110) [Yüksek Lisans Tezi, Pamukkale Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
APA
Aktaş, Z. B., & Pekdoğan, S. (2025). 3-6 Yaş Çocuklarda Sosyal Yetkinlik ve Akran Zorbalığının Öğretmenlerin Disiplin Stratejilerine Göre İncelenmesi. İnönü University Journal of the Faculty of Education, 26(3), 2278-2315. https://doi.org/10.17679/inuefd.1733603
AMA
1.Aktaş ZB, Pekdoğan S. 3-6 Yaş Çocuklarda Sosyal Yetkinlik ve Akran Zorbalığının Öğretmenlerin Disiplin Stratejilerine Göre İncelenmesi. INUJFE. 2025;26(3):2278-2315. doi:10.17679/inuefd.1733603
Chicago
Aktaş, Zeynep Büşra, and Serpil Pekdoğan. 2025. “3-6 Yaş Çocuklarda Sosyal Yetkinlik Ve Akran Zorbalığının Öğretmenlerin Disiplin Stratejilerine Göre İncelenmesi”. İnönü University Journal of the Faculty of Education 26 (3): 2278-2315. https://doi.org/10.17679/inuefd.1733603.
EndNote
Aktaş ZB, Pekdoğan S (December 1, 2025) 3-6 Yaş Çocuklarda Sosyal Yetkinlik ve Akran Zorbalığının Öğretmenlerin Disiplin Stratejilerine Göre İncelenmesi. İnönü University Journal of the Faculty of Education 26 3 2278–2315.
IEEE
[1]Z. B. Aktaş and S. Pekdoğan, “3-6 Yaş Çocuklarda Sosyal Yetkinlik ve Akran Zorbalığının Öğretmenlerin Disiplin Stratejilerine Göre İncelenmesi”, INUJFE, vol. 26, no. 3, pp. 2278–2315, Dec. 2025, doi: 10.17679/inuefd.1733603.
ISNAD
Aktaş, Zeynep Büşra - Pekdoğan, Serpil. “3-6 Yaş Çocuklarda Sosyal Yetkinlik Ve Akran Zorbalığının Öğretmenlerin Disiplin Stratejilerine Göre İncelenmesi”. İnönü University Journal of the Faculty of Education 26/3 (December 1, 2025): 2278-2315. https://doi.org/10.17679/inuefd.1733603.
JAMA
1.Aktaş ZB, Pekdoğan S. 3-6 Yaş Çocuklarda Sosyal Yetkinlik ve Akran Zorbalığının Öğretmenlerin Disiplin Stratejilerine Göre İncelenmesi. INUJFE. 2025;26:2278–2315.
MLA
Aktaş, Zeynep Büşra, and Serpil Pekdoğan. “3-6 Yaş Çocuklarda Sosyal Yetkinlik Ve Akran Zorbalığının Öğretmenlerin Disiplin Stratejilerine Göre İncelenmesi”. İnönü University Journal of the Faculty of Education, vol. 26, no. 3, Dec. 2025, pp. 2278-15, doi:10.17679/inuefd.1733603.
Vancouver
1.Zeynep Büşra Aktaş, Serpil Pekdoğan. 3-6 Yaş Çocuklarda Sosyal Yetkinlik ve Akran Zorbalığının Öğretmenlerin Disiplin Stratejilerine Göre İncelenmesi. INUJFE. 2025 Dec. 1;26(3):2278-315. doi:10.17679/inuefd.1733603