Edebi Çeviride Nitelik. E.T.A. Hoffmann’ın Novellası Das Fräulein von Scuderi’nin Türkçe Çevirileri Örneğinde Bir İnceleme
Abstract
Edebi bir çeviri eserin niteliğinin hangi ölçütler
doğrultusunda belirlenmesi gerektiği çeviribilimde hala çok tartışılan bir
konudur. Alıcı ve iletişim odaklı işlevsel çeviri kuramı, kaynak metnin ölçüt
olarak önemini yitirmiş olduğunu belirtmiş olsa da, çeviri niteliğinin ‘sadece’
işlevsel açıdan ele alınamayacağı, Christiane Nord tarafından işlev odaklılığa
yeni eklenen ‘bağlılık’ (Loyalität)
kavramı ile anlaşılmıştır. Nord’un ‘bağlılık’ kavramı ile birlikte çeviri
niteliği tartışmaları işlevsellik, ‘bağlılık’ ve çevirmenin etik tutumu yönüyle
çeviribilimin ilgi odağı haline gelmiştir.
Çalışmanın amacı, E.T.A. Hoffmann’ın meşhur novellası Das Fräulein von Scuderi’nin iki Türkçe
çevirisi (Matmazel Scuderi, çev. Esat
Necmi Erendor, 2004; Matmazel de Scudéry,
çev. Gülperi Zeytinoğlu, 2016) örneğinde sözü edilen tartışmaya katkıda
bulunmaktır. İncelemede ilk önce işlevsel kuramın önerdiği gibi yan metinler
üzerinden çevirilerin ‘amacı’ (skopos)
saptanmıştır. Daha sonra edebiyat bilimindeki metne bağlı yöntemden
yararlanarak özgün metnin iletisini yansıtan ve aynı zamanda bir çeviri sorunu
oluşturan örnek kesitler ele alınmıştır. İncelemede çevirmenlerin söz konusu
çeviri sorunlarını aşmak için yararlandıkları çeviri tekniklerinden,
çevirmenlerin okur ve iletişim odaklı bir yaklaşımı benimsedikleri ancak çeviri
süreci öncesi yeterince kaynak metin incelemesi yapmadıkları için özgün metnin
iletisini aktarım boyutunda kayıplar oluştuğu tespit edilmiştir.
Keywords
References
- Delabastita, Dirk (1999): „Wortspiele. Übers. aus dem Engl.: Paul Kußmaul“, in: Snell-Hornby, Mary / Hönig, Hans G. u.a. (Hg.): Handbuch Translation, 2., verb. Aufl., Tübingen: Stauffenburg, S. 285-288. Eco, Umberto (2009): Quasi dasselbe mit anderen Worten. Über das Übersetzen. Übers. Burkhart Kroeber, München: dtv. Erendor, Esat Nermi (2004): „Önsöz”, in: Hoffmann, E.T.A, Matmazel Scuderi. (Übers.: Esat Nermi Erendor), İstanbul: Say, S. 7-10. Feldges, Brigitte / Stadler, Ulrich (Hg.) (1986): E.T.A. Hoffmann: Epoche - Werk – Wirkung. Mit je einem Beitrag von Ernst Lichtenhahn und Wolfgang Nehring, München: Beck. Freund, Winfried (2003): E.T.A. Hoffmann: Das Fräulein von Scuderi. Lektüreschlüssel für Schüler, Stuttgart: Reclam. Genette, Gérard (2014): Paratexte. Das Buch vom Beiwerk des Buches. Mit einem Vorwort von Harald Weinrich. Aus dem Französischen von Dieter Hornig, 5. Aufl., Frankfurt: Suhrkamp. Gerzymisch-Arbogast, Heidrun (1994): Übersetzungswissenschaftliches Propädeutikum, Tübingen & Basel: Francke Verlag. Greiner, Norbert (2004): Übersetzung und Literaturwissenschaft. Grundlagen der Übersetzungsforschung, Bd. I., Tübingen: Narr. Gürses, Sedat (2006): 1945'ten Günümüze Kadar Alman Edebiyatindan Dilimize Yapılan Çeviriler Ve Çeviribilim Çalısmaları. Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mütercim-Tercümanlık Anabilim Dalı, Almanca Mütercim- Tercümanlık Yüksek Lisans Programı, Y.L. Tezi. İzmir: Danışman: Doç. Dr. Gülperi Sert, http://acikerisim.deu.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/12345/11779/ 189622.pdf?sequence=1&isAllowed=y, [letztes Zugriffsdatum: 02.03.2017]. Hermans, Theo (2011): „Hermeneutics“, in: Baker, Mona / Saldanha, Gabriela (Hg.): Routledge Encyclopedia of Translation Studies, 2. Aufl., London / New York: Routledge, S. 130-133. Hoffmann, E.T.A. (1985): Das Fräulein von Scuderi: Erzählung aus dem Zeitalter Ludwig des Vierzehnten, Stuttgart: Reclam. Hoffmann, E.T.A. (2004): Matmazel Scuderi. (Übers.: Esat Nermi Erendor), İstanbul: Say. Hoffmann, E.T.A. (2015): Kum Adam - Seçme Masallar -. Hasan Âli Yücel Klasikler Dizisi. (Übers.: İris Kantemir), 2. Aufl. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. Hoffmann, E.T.A. (2016): Matmazel De Scudéri. Hasan Âli Yücel Klasikler Dizisi. (Übers.: Gülperi Zeytinoğlu), İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Details
Primary Language
English
Subjects
-
Journal Section
Research Article
Authors
Zehra Gülmüş
Türkiye
Publication Date
June 30, 2017
Submission Date
August 6, 2017
Acceptance Date
June 23, 2017
Published in Issue
Year 2017 Volume: 1 Number: 37