ETİK İLKELER, YAYIN POLİTİKASI VE MAKALE DEĞERLENDİRME SÜRECİ

Journal of Health Systems and Policies (JHESP); sağlık sistemleri, sağlık politikaları ve tıp bilimleri ile ilgili hukuka uygun ve disiplinlerarası bilimsel çalışmaları yayımlamak amacıyla, aşağıda belirtilen etik ilke ve kurallar çerçevesinde yayımlanan hakemli bir dergidir.

Dergiye gönderilen tüm makalelerin özgün olması, başka bir yerde yayımlanmamış olması ve yayımlanmak üzere başka bir yere gönderilmemiş olması gerekmektedir. Her çalışma, editörlerden biri ve en az iki kör hakem tarafından değerlendirilir. İntihal, yayın tekrarı, sahte yazarlık veya yazarlığın inkârı, araştırma/veri uydurma, makale dilimleme, yayın amaçlı dilimleme, telif hakkı ihlali, çıkar çatışmasının gizlenmesi ve benzeri durumlar etik dışı davranışlar olarak kabul edilir.

JHESP, COPE (Committee on Publication Ethics) ve ICMJE (International Committee of Medical Journal Editors) tarafından belirlenen yayın etiği ilke ve standartlarına bağlıdır. Derginin editörlerinin, hakemlerinin ve yazarlarının bilimsel yayıncılıkta geçerli uluslararası standartlara uymaları beklenmektedir.

Yazarlar, başka bir yerde yayımlanmış ya da yayımlanmak üzere gönderilmiş hiçbir çalışmayı Journal of Health Systems and Policies (JHESP) dergisine sunmamalıdır. Başkalarının çalışmalarını veya ifadelerini kullanırken uygun şekilde atıf yapılmasını sağlamak yazarların sorumluluğundadır. İntihal; yazarın bir çalışmanın tamamını kendisine ait olarak göstermesinden, önemli bölümlerin kaynak gösterilmeksizin kopyalanmasına ya da başkalarının araştırmalarından elde edilen verilerin kullanılmasına kadar pek çok biçimde ortaya çıkabilir.

İntihal, her türlü biçimiyle etik dışı bir yayın davranışıdır ve kabul edilemez. Gönderilen tüm makalelerin yazarlar tarafından intihal (benzerlik) açısından taranması gerekmektedir. JHESP, intihal denetimlerini Turnitin yazılımı aracılığıyla yürütmektedir.

YAYIN POLİTİKASI

Journal of Health Systems and Policies (JHESP), İstanbul Medipol Üniversitesi tarafından yayımlanmaktadır. Dergi, yayımlanan içeriklere açık, elektronik ve ücretsiz erişim imkânı sunarak bilgiye kolay erişimi önceliklendirmektedir. Bununla birlikte yayımlanan her makalenin sahiplik ve telif haklarını korumayı amaçlamakta ve her nüshanın kayıtlarını titizlikle tutma sorumluluğunu üstlenmektedir.

Journal of Health Systems and Policies (JHESP), açık erişim politikası doğrultusunda tüm içeriklerini ücretsiz olarak sunmaktadır. Bu sayede herkes, derginin web sitesi üzerinden içeriklere erişebilmekte ve dergide yayımlanan makaleleri serbestçe indirebilmektedir.

Dergiye gönderilen tüm çalışmalar çift kör hakem değerlendirmesi sürecinden geçmektedir. Bu süreçte; yazarın kişisel özelliklerinden (kimlik, uyruk, dini inanç, siyasi görüş vb.) bağımsız olarak yalnızca makalenin içeriğine odaklanan bir değerlendirme yaklaşımı benimsenmektedir. Bu yaklaşım, nesnel ve adil bir değerlendirme sürecini desteklemektedir.

Derginin tüm giderleri İstanbul Medipol Üniversitesi tarafından karşılanmaktadır. JHESP; makale gönderimi, işlem, yayımlama veya diğer süreçler için herhangi bir ücret talep etmemektedir. Bu uygulama, dergiye katkı sunan akademisyen ve yazarları mali açıdan desteklemeyi amaçlamaktadır.

Dergide yayımlanan makalelerde ifade edilen görüşler yazarlarına aittir. İstanbul Medipol Üniversitesi ve JHESP, yayımlanan içeriklerde ifade edilen görüşlerden hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

MAKALE DEĞERLENDİRME SÜRECİ

Dergiye gönderilen makaleler; ön inceleme, hakem değerlendirmesi, dil kontrolü ve gerekli görüldüğünde düzeltme aşamalarını kapsayan kapsamlı bir değerlendirme sürecinden geçmektedir. Derginin amaç ve kapsamıyla uyuşmayan, akademik dil ve dilbilgisi açısından zayıf olan, bilimsel olarak kabul edilemez hatalar içeren, özgünlükten yoksun ya da derginin yayın ilkeleriyle örtüşmeyen makaleler, dergi editörleri tarafından doğrudan reddedilmektedir. Reddedilen makalelerin yazarlarına, ret gerekçelerini içeren bir bildirim iletilmektedir.

Ön inceleme aşamasında JHESP editörleri tarafından uygun bulunan makaleler, makalenin içerik alanına yönelik ayrıntılı bir inceleme yapılmak üzere Alan Editörü'ne yönlendirilir.

Alan Editörü Değerlendirme Aşaması

Ön inceleme aşamasını başarıyla tamamlayan akademik çalışmalar, Alan Editörleri tarafından incelenir. Bu aşamada Alan Editörü; çalışmanın yöntem, bulgular ve sonuç bölümlerini, özellikle içeriğin özgünlüğüne odaklanarak ayrıntılı biçimde inceler. Alan Editörü; çalışmanın ilgili alanın akademik standartlarına uygun olup olmadığını, literatürdeki boşlukları giderip gidermediğini ve çalışmanın bölümlerinin akademik bir esere uygun biçimde düzenlenip düzenlenmediğini denetler. Ayrıca Alan Editörü; çalışmanın derginin amaç ve kapsamıyla uyumunu ve yayın ilkeleriyle bağdaşırlığını akademik bir bakış açısıyla değerlendirir.

Alan Editörü'nün değerlendirmesinin ardından, hakemlere yönlendirilmek için uygun bulunmayan ve reddedilen çalışmalar, gönderim tarihinden itibaren bir ay içinde ret gerekçelerini içeren bir raporla yazarlara bildirilir. Hakemlere yönlendirilmek üzere uygun görülen çalışmalar için ise hakem değerlendirmesi süreci başlatılır. Bu aşamada Alan Editörü, çalışmanın içeriğini dikkate alarak çalışmayı değerlendirmek üzere iki hakem görevlendirir.

Hakem Değerlendirme Aşaması

Ön İnceleme Aşaması ve Alan Editörü değerlendirme aşamasını başarıyla geçen makaleler, Alan Editörleri tarafından uzmanlık alanları göz önünde bulundurularak en az iki hakeme atanır. Bu aşamada Alan Editörü, hakemleri JHESP hakem havuzundan seçebilir veya çalışmanın alanına uygun yeni hakemler önerebilir.

Hakemler, kendilerine atanan makaleyi değerlendirmeyi kabul ettiklerinde; çalışmayı belirlenen süre içinde DergiPark sistemi üzerinden değerlendirmeyi ve değerlendirme raporlarını sunmayı taahhüt ederler. Hakemler ayrıca çalışmayı etik ilkeler çerçevesinde değerlendirmeyi ve gizlilik kuralları çerçevesinde bilgilerin gizliliğini korumayı da taahhüt ederler.

Hakem Değerlendirme Süreci

Makaleye hakem ataması Alan Editörü tarafından gerçekleştirilir. Davet e-postası DergiPark sistemi üzerinden otomatik olarak gönderilir. Hakemler, daveti kabul ettikleri tarihten itibaren editörler tarafından belirlenen süre içinde çalışmayı değerlendirmek zorundadır.

Hakemlerin belirlenen süre içinde çalışmayı değerlendirmemesi durumunda, Alan Editörü çalışmayı değerlendirilmek üzere farklı hakemlere atayabilir. Hakemlerden birinin raporu kabul, diğerinin raporu ret yönünde ise Alan Editörü çalışmayı üçüncü bir hakeme gönderebilir. Alan Editörü, çalışmaya ilişkin nihai kararı, yayın kurulu karar sürecinin başlatılması için Editörlere iletir.

Hakem Değerlendirme Raporları

Hakem Değerlendirme Aşaması, hakemin değerlendirme raporunu tamamlamasıyla sona erer. Hakem, makaleyi değerlendirmek üzere Değerlendirme Formu'nu doldurur. Bu form; çalışmanın özgünlüğü, özetin uygunluğu, literatür taramasının yeterliliği, seçilen yöntemin uygunluğu, bulguların doğru biçimde sunumu, sonuç ve tartışma bölümlerinin yeterliliği, çalışmada kullanılan şekil, tablo ve grafiklerin bilimsel standartlara uygun biçimde hazırlanıp hazırlanmadığı ile kaynakların konuyla ilgili ve yeterli olup olmadığı gibi farklı yönleri kapsamaktadır. Hakem ayrıca; çalışmanın bilimsel araştırma kurallarına uygun olarak yürütülüp yürütülmediğini, çalışmada kullanılan terminolojinin doğruluğunu, yazımın bilimsel standartlara uygunluğunu ve dilbilgisi kurallarına uyulup uyulmadığını da değerlendirir.

Çalışmaya ilişkin Genel Değerlendirme Sonucu ve Karar aşamasında hakem, çalışmanın Genel Değerlendirme Sonucunu ve çalışmanın yayımlanmasına yönelik kararını bildirir. Hakemin karar seçenekleri; kabul, minör revizyon, majör revizyon ve rettir. Ayrıca hakemler, çalışmaya ilişkin görüşlerini yazarlara iletilmek üzere "Yorumlar, Eleştiriler ve Öneriler" bölümüne yazabilir ya da düzeltme istemeleri durumunda yazarların görmesi için dosya ekleyebilir.

Alan Editörü, yayımlamayı değerlendiren hakemlerin görüşleri doğrultusunda yazarlardan düzeltme yapmalarını isteyebilir. Yazarların, bu düzeltmeler doğrultusunda çalışmalarını revize etmeleri beklenmektedir. Çalışmanın yayımlanmasına ilişkin nihai karar, Yayın Kurulu tarafından verilir.

Yazarlar, hakemlerin değerlendirme görüşlerine karşı açıklayıcı kanıtlar sunma hakkına sahiptir. İtirazlar Yayın Kurulu tarafından değerlendirilir ve gerekli görülmesi halinde gönderilen çalışma için farklı bir hakem görüşü alınabilir.

ETİK SORUMLULUKLAR

Yazarların Etik Sorumlulukları

Journal of Health Systems and Policies (JHESP) dergisine çalışma gönderen yazarların, etik sorumluluklara tam olarak uyması ve bilimsel standartlara uygun biçimde davranması büyük önem taşımaktadır. Bu kapsamda yazarların dikkat etmesi gereken temel etik sorumluluklar şunlardır:

• Yazarlar, daha önce başka bir yerde yayımlanmış ya da yayımlanmak üzere JHESP tarafından değerlendirilmekte olan hiçbir çalışmayı dergiye sunmamalıdır.
• Yazarlar, çalışmalarının bilimsel ve etik açıdan uygunluğundan sorumludur. Yazarlar, çalışmalarını dergiye sunmakla; çalışmanın özgün olduğunu, daha önce başka bir yerde yayımlanmadığını ve başka bir dilde de olsa başka bir yerde yayımlanmak üzere değerlendirilmediğini taahhüt etmiş sayılırlar.
• Çalışmaya katkı sunan yazarlar ve kaynaklar, kaynaklar bölümünde uygun biçimde belirtilmeli ve atıf yapılmalıdır. Çalışmaya katkı sağlayan ancak yazarlık kriterlerini karşılamayan tüm kişiler "teşekkür" bölümünde listelenmelidir. Yazarlar; yalnızca teknik destek, yazım yardımı veya maddi destek sağlayan kişileri teşekkür bölümünde anmaya özen göstermelidir.
• Gönderilen çalışmaya tüm yazarların doğrudan akademik ve bilimsel katkıları bulunmalı ve yazar sıralaması, karşılıklı mutabakatla belirlenmelidir.
• Değerlendirme sürecine girmiş bir çalışmadaki yazar sorumluluklarına ilişkin değişiklikler (yazar ekleme, yazar sırası değiştirme veya yazar çıkarma gibi) önerilmemelidir.
• Yazarlar, çalışmalarının yazımında kullandıkları kaynaklara etik ilkeler doğrultusunda doğru biçimde atıfta bulunmalıdır.
• JHESP, değerlendirme süreçleri sırasında yazarlardan bilgi ya da ham veri talep edebilir; yazarlar, talep edilen veri ve bilgileri sunmaya hazır olmalıdır.
• Yazarlar; değerlendirme ve erken görünüm aşamalarında ya da çalışmanın elektronik olarak yayımlanmasının ardından çalışmalarında herhangi bir hata fark ettiklerinde, bildirim, düzeltme ya da geri çekme süreçlerinin başlatılması için editör kurulu ile iletişime geçmelidir.

Editör Kurulu'nun Etik Sorumlulukları

Journal of Health Systems and Policies (JHESP) Editör Kurulu, aşağıdaki etik değerlere tam olarak uymayı taahhüt eder:

• Editör Kurulu, derginin niteliğini artırmak ve iyileştirmek için etkin biçimde çaba göstermeyi taahhüt eder.
• Editör Kurulu, yazarların ifade özgürlüğünü destekler.
• Editör Kurulu; intihal ve atıf usulsüzlüğü gibi bilimsel ve etik kural ihlallerinin önlenmesine yönelik gerekli tedbirleri almayı taahhüt eder.
• Dergiye gönderilen akademik çalışmaların yayımlanmasına ilişkin nihai karar Editör Kurulu'na aittir. Hangi çalışmaların yayımlanacağına karar verilirken nitelik, güncellik, özgünlük ve alana katkı gibi etkenler göz önünde bulundurulur.
• Editör Kurulu, dergiye gönderilen tüm çalışmaların yayın sürecinin düzgün biçimde yürütülmesinden sorumludur. Bu çerçevede Editör Kurulu'nun kamu yararını gözeterek bağımsız kararlar alması gerekmektedir.
• Editör Kurulu, gönderilen çalışmalara ilişkin tüm bilgilerin, çalışma yayımlanana kadar gizli tutulacağını güvence altına alır.
• Editör Kurulu; yayımlanan çalışmaların fikri mülkiyet haklarını korumak ve savunmakla, yayımlanan çalışmaların başkalarının fikri mülkiyet haklarını ihlal etmemesi için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür. İntihal denetimlerinin yapılması ve özgünlüğün sağlanması, Editör Kurulu'nun sorumlulukları arasındadır.
• Editör Kurulu, çalışmalara ilişkin karar verirken; çalışmanın özgünlüğünü, alana katkısını, araştırma yönteminin geçerliliğini ve güvenilirliğini, anlatım açıklığını ve çalışmanın amaç ve kapsamını göz önünde bulundurmalıdır. Editör Kurulu, yazarların ırkını, etnik kökenini, cinsiyetini, inanç veya düşüncelerini hiçbir gerekçeyle değerlendirmeye konu edemez.
• Editör Kurulu, çalışmaları dilbilgisi kuralları açısından da değerlendirmelidir.
• Editör Kurulu, yazarlara açıklayıcı ve bilgilendirici bildirim ve geri bildirimler sunmayı taahhüt eder.
• Editör Kurulu; yayın, kör hakem değerlendirmesi, değerlendirme süreci ve etik ilkelere ilişkin politikaları belirler ve uygular.
• Bilimsel yayınlarda yüksek nitelik sağlamak için en yaygın kullanılan yöntem olan kör hakem değerlendirmesi, değerlendirme sürecinin nesnel biçimde yürütülmesi amacıyla benimsenen önemli bir stratejidir. Çift kör hakem değerlendirmesi stratejisine göre, dergiye makale gönderen yazarlar makalelerini hangi hakemlerin değerlendireceğine ilişkin bilgiye erişemezler. Aynı şekilde, makaleleri değerlendiren hakemler de hangi yazar ya da yazarların çalışmasını değerlendirdiklerini bilmezler. Bir başka ifadeyle değerlendirme sürecinde yazarların ve hakemlerin kimlikleri gizli tutularak değerlendirme sürecinin nesnelliği sağlanır.
• Çalışmaların içeriğini ve hakemlerin uzmanlığını değerlendirmek üzere makale alan editör(ler)i tarafından iki hakem görevlendirilir. Bu aşamada tüm hakem değerlendirme raporları elektronik olarak ve anonim biçimde sunulur. Çift kör hakem değerlendirmesi sürecinin bütünlüğünü korumak amacıyla hakemlerin adları dergi tarafından açıklanmaz. Talep edilmesi durumunda, hakemlere hakem olarak katkılarını teyit eden yazılı bir belge sunulabilir. Yazarlar, hakemlerle doğrudan iletişim kuramaz; değerlendirmeler ve hakem raporları, dergi yönetim sistemi aracılığıyla sorumlu yazarlara iletilir. Bu süreçte değerlendirme formları ve hakem raporları, sorumlu yazarlara editör aracılığıyla iletilir.
• Çift kör hakem değerlendirmesi, editörlerin yazarlarla etkileşim kurmasına yardımcı olur. Yazarlar, hakem raporlarındaki eleştiriler sayesinde çalışmalarını geliştirme olanağı bulur; editörler de bu diyalogda önemli bir rol üstlenir.

Hakemlerin Etik Sorumlulukları

Journal of Health Systems and Policies (JHESP) hakemleri, aşağıdaki etik değerlere tam olarak uymayı taahhüt eder:

• Hakemler, yalnızca kendi uzmanlık alanlarıyla ilgili çalışmaları değerlendirmeyi taahhüt eder. Bir hakem, çalışmanın konusu hakkında yeterli bilgiye sahip değilse ya da zamanında geri bildirim vermesinin mümkün olmadığını düşünüyorsa, durumu en kısa sürede Editör Kurulu'na bildirmelidir.
• Hakemler, değerlendirdikleri çalışmalara ilişkin olarak Editör Kurulu tarafından verilen kararlara katkı sunar. Gerekli durumlarda, çalışmanın iyileştirilmesi amacıyla Editör Kurulu aracılığıyla yazarlarla iletişim kurarlar. Bu süreçte hakemlerin gizliliği esastır.
• Hakemler, değerlendirmek üzere kendilerine gönderilen akademik çalışmaları tarafsız ve gizlilik çerçevesinde değerlendirmekle yükümlüdür. Bu çerçevede, çalışma yayımlanmadan önce çalışmadaki bilgileri yazarın açık izni olmaksızın başkalarıyla paylaşamaz veya kullanamazlar.
• Hakemler, değerlendirmek üzere kendilerine gönderilen çalışmada herhangi bir telif hakkı ihlali ya da intihal tespit ederlerse veya çalışmanın daha önce yayımlanmış bir çalışma veya bilgiyle benzerlik taşıdığını fark ederlerse, durumu en kısa sürede Editör Kurulu'na bildirmelidir.
• Değerlendirme sürecinin sonunda hakemler, görüşlerini bilimsel ölçütlere dayalı olarak "Hakem Değerlendirme Formu" aracılığıyla iletmekle yükümlüdür. Bu koşullara uygun olmayan bir "Hakem Değerlendirme Formu" tespit edilmesi durumunda, editör kurulu gözden geçirme ve düzeltme amacıyla hakemle iletişime geçebilir.
• Hakemler, değerlendirmelerini belirlenen süre içinde tamamlamakla yükümlüdür.

DİJİTAL ARŞİVLEME VE KORUMA POLİTİKASI

Journal of Health Systems and Policies (JHESP), yayımladığı içeriklerin uzun vadeli erişilebilirliğini güvence altına almak amacıyla TÜBİTAK ULAKBİM DergiPark altyapısı üzerinden dijital arşivleme ve yedekleme hizmetlerinden yararlanmaktadır. Dergide yayımlanan tüm makaleler kalıcı DOI numaraları ile tanımlanmakta ve Crossref sistemi aracılığıyla uluslararası düzeyde kayıt altına alınmaktadır. İçeriğe erişimde teknik bir kesinti yaşanması durumunda, DergiPark'ın yedekleme sistemleri aracılığıyla içeriğin korunması sağlanmaktadır.