Sağlık Çalışanlarında İş-Aile Yaşam Çatışması ile Merhamet Yorgunluğu Arasındaki ilişkinin İncelenmesi

Year 2025, Volume: 11 Issue: 21, 13 - 24, 30.04.2025

Samira Etesaminia , Mehveş Tarım

https://doi.org/10.48121/jihsam.1639641

Abstract

İş-aile yaşam çatışması, bireyin iş ve aile rollerini dengelemede yaşadığı zorluklardan kaynaklanırken, merhamet yorgunluğu ise uzun süre boyunca başkalarına bakım verme ve empati gösterme sürecinin bir sonucu olarak ortaya çıkan yorgunluk ve tükenmişlik duygusudur.
Bu çalışmanın amacı, sağlık çalışanlarında iş-aile ve aile-iş çatışmasının merhamet yorgunluğu ile ilişkisini incelemektir. Bu kesitsel araştırmanın verileri İstanbul’da özel hastanelerde görev yapan 431 sağlık çalışanına yüz yüze anket yöntemi kullanılarak toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak sosyo-demografik soruları, İş-Aile Yaşam Çatışması Ölçeği ve Merhamet Yorgunluğu Kısa-Ölçeği kullanılmıştır.
Araştırmada uygulanan pearson korelasyon analizine göre iş-aile yaşam çatışması ile merhamet yorgunluğu arasında orta düzeyde, pozitif yönde ve anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir (r=0.662; p<0.05). Ayrıca bu iki değişkenin cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim seviyesi, meslek, çocuk sayısı, çocuk yaşları ve bakıma muhtaç ebeveynin olup olmadığına göre farklılık göstermektedir.
Sağlık çalışanlarında iş-aile yaşam çatışması ile merhamet yorgunluğu arasında bir etkileşim olduğu görülmektedir. Bu iki değişkenin olumsuz etkiler taşıdığı dikkate alındığında, bu durumun sağlık çalışanlarında tükenmişlik, psikolojik zorlanma ve hizmet kalitesinde azalmaya yol açabileceği ifade edilebilir.

Keywords

İş-Aile Çatışması , Aile-İş Çatışması , Merhamet Yorgunluğu , Tükenmişlik

Investigation of the Correlation Between Work-Family Conflict and Compassion Fatigue in Healthcare Professionals

Abstract

While work-family conflict is caused by the difficulties an individual experiences in balancing work and family roles, compassion fatigue is the feeling of exhaustion and burnout that arises because of the process of caring and empathizing with others over a long period of time.
The aim of this study was to examine the relationship between work-family conflict and compassion fatigue in healthcare professionals. The data of this cross-sectional study were collected from 431 healthcare professionals working in private hospitals in Istanbul by using face-to-face survey methods. Socio-demographic questions, Work-Family Conflict Scale and Compassion Fatigue Short-Scale were used as data collection tools.
According to the Pearson correlation analysis applied in the study, there was a moderate, positive and significant relationship between work-family conflict and compassion fatigue (r=0.662; p<0.05). In addition, these two variables differ according to gender, age, marital status, education level, occupation, number of children, age of children and whether there is a parent in need of care.
There was an interaction between work-family conflict and compassion fatigue in healthcare workers. Considering that these two variables have negative effects, it can be stated that this situation may lead to burnout, psychological strain and decrease in service quality in healthcare professionals.

Keywords

Work-to-Family Conflict , Family-to-Work Conflict , Compassion Fatigue , Burnout

Ethical Statement

In order to conduct the research, ethical committee approval and permission were obtained from Marmara University Institute of Health Sciences on June 21, 2023 (Approval no. 21.06.2023-67).

References

• Adams, R. E., Boscarino, J. A., and Figley, C. R. (2006). Compassion fatigue and psychological distress among social workers: A validation study. American Journal of Orthopsychiatry, 76(1), 103-108.
• Arikan, A., and Esenay, F. I. (2023). Compassion fatigue and burnout in Turkish pediatric emergency nurses during the COVID-19 pandemic. Journal of Pediatric Nursing, 71, 120-126.
• Beutell, N. J., and Greenhaus, J. (1985). Sources of conflict between work and family roles. Academy of Management Review, 10(1), 76-88.
• Branch, C., and Klinkenberg, D. (2015). Compassion Fatigue among Pediatric Healthcare Providers. MCN: The American Journal of Maternal/Child Nursing, 40(3), 160-166.
• Carvello, M., Lupo, R., Cicognani, C., Conte, L., Artioli, G., Vitale, E., and Rubbi, I. (2023). Work-family conflict in a cohort of Italian nurses. An observational, multicenter, cross-sectional study. Acta Bio Medica: Atenei Parmensis, 94(4), e2023206.
• Coetzee, S. K., and Klopper, H. C. (2010). Compassion fatigue within nursing practice: A concept analysis. Nursing & Health Sciences, 12(2), 235-243.
• Carikci, I. H., and Celikkol, O. (2009). İş – aile çatışmasının örgütsel bağlılık ve işten ayrılma niyetine etkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (9), 153-170. [in Turkish]. The effects of work – family conflict on organizational commitment and intention to leave. [in English].
• Cetinceli, K., and Carikci, I. (2020). İş-aile çatışması neden ve sonuçları: kuramsal bir değerlendirme. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (37), 174-192. [in Turkish]. Work-family conflict causes and results: a theoretical evaluation. [in English].
• Cingol, N., Celebi, E., Zengin, S., and Karakas M. (2018). Bir sağlık yüksekokulu hemşirelik bölümü öğrencilerinin merhamet düzeylerinin incelenmesi. Klinik Psikiyatri Dergisi, 21(1), 61-67. [in Turkish]. The investigation of compassion level of nursing students in a health college. [in English].
• Cokluk O., Sekercioglu G., and Buyukozturk S. (2010). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik SPSS ve LISREL uygulamaları. Ankara: Pegem. [in Turkish]. Multivariate statistics for social sciences SPSS and LISREL applications. [in English].
• Dilmaghani, R. B., Armoon, B., and Moghaddam, L. F. (2022). Work-family conflict and the professional quality of life and their sociodemographic characteristics among nurses: a cross-sectional study in Tehran, Iran. BMC Nursing, 21(1), 289.
• Dinc, S., and Ekinci, M. (2019). Merhamet yorgunluğu kısa ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması, geçerlilik ve güvenirliği. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 11(1), 192-202. [in Turkish]. Turkish adaptation, validity and reliability of compassion fatigue short scale. [in English].
• Efeoglu, I. (2006). İş–aile yaşam çatışmasının iş stresi, iş doyumu ve örgütsel bağlılık üzerindeki etkileri: İlaç sektöründe bir araştırma. [Yayınlanmış doktora tezi, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü]. [in Turkish]. The effects of work-family life conflict on job stress, job satisfaction and organizational commitment: A research in pharmaceutical industry. [in English].
• Efeoglu, I. E., and Sanal, M. (2015). The effects of work-family conflict on job stress, job satisfaction, and organizational commitment: a study in Turkish pharmaceutical industry. In Handbook of research on global business opportunities (pp. 213-228). IGI Global.
• Erten, H., and Dinc, F. Riskli birimlerde çalışan hemşirelerin merhamet yorgunluğu düzeyleri ve etkileyen faktörler. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 7(1), 155-166. [in Turkish]. Compassion Fatigue Levels of Nurses Working in Risky Units and Affecting Factors. [in English].
• Figley, C. R. (1995). Compassion fatigue: Coping with secondary traumatic stress disorder in those who treat the traumatized. New York, NY: Brunner/Mazel.
• Hooper, C., Craig, J., Janvrin, D. R., Wetsel, M. A., and Reimels, E. (2010). Compassion satisfaction, burnout, and compassion fatigue among emergency nurses compared with nurses in other selected inpatient specialties. Journal of Emergency Nursing, 36(5), 420-427.
• Irge, N. T. (2021). İş-yaşam dengesini etkileyen risk faktörleri. Biga İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(3), 322-333. [in Turkish]. Risk factors affecting work-life balance. [in English].
• Jenkins, B., and Warren, N. A. (2012). Concept analysis: Compassion fatigue and effects upon critical care nurses. Critical Care Nursing Quarterly, 35(4), 388-395.
• Joinson, C. (1992). Coping with compassion fatigue. Nursing, 22(4), 116, 118–9,120.
• Kahn, R. L., Wolfe, D. M., Quinn, R. P., Snoek, J. D., and Rosenthal, R. A. (1964). Organizational Stress: Studies in Role Conflict and Ambiguity. New York: Wiley.
• Karaca, A., and Dede, N. P. (2017). Kamu kurumlarındaki kadın çalışanların iş-aile çatışma düzeyleri ile yaşam doyumları arasındaki ilişki: Tunceli örneği. Balkan ve Yakın Doğu Sosyal Bilimler Dergisi, 3(2), 150-158. [in Turkish]. The relationship between work-family conflict and life satisfaction of women employees working on public institutions: Tunceli case. [in English].
• Kanyanta, M. M., Makukula, M. K., and Wahila, R. (2023). Prevalence and Social Demographic Factors Associated with Secondary Traumatic Stress, Burnout and Compassion Satisfaction among Nurses at Selected Teaching Hospitals in Lusaka, Zambia. Journal of Biosciences and Medicines, 11(2), 86-104.
• Kilic, Y. D. D. K. C., Efeoglu, D. I. E., Mimaroglu, A. G. H., and Ozgen, P. D. H. (2008). Adana ili’ndeki özel sağlık merkezlerinde çalışan personelin iş-aile yaşam çatışmasının örgütsel bağlılık, iş doyumu ve iş stresine etkisi üzerine bir araştırma. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(2), 241-254. [in Turkish]. A study on the effect of work-family life conflict on organizational commitment, job satisfaction and job stress of employees working in private health centers in Adana province. [in English].
• Kleiner, S., and Wallace, J. E. (2017). Oncologist burnout and compassion fatigue: investigating time pressure at work as a predictor and the mediating role of work-family conflict. BMC Health Services Research, 17, 1-8.
• Kocalevent, R., Pinnschmidt, H., Selch, S., Nehls, S., Meyer, J., Boczor, S., ... and Van Den Bussche, H. (2020). Burnout is associated with work-family conflict and gratification crisis among German resident physicians. BMC Medical Education, 20, 1-8.
• Lluch, C., Galiana, L., Doménech, P., and Sansó, N. (2022). The impact of the COVID-19 pandemic on burnout, compassion fatigue, and compassion satisfaction in healthcare personnel: a systematic review of the literature published during the first year of the pandemic. In Healthcare (Vol. 10, No. 2), p. 364. MDPI.
• Moreira, A., Encarnação, T., Viseu, J., and Au-Yong-Oliveira, M. (2023). Conflict (work-family and family-work) and task performance: the role of well-being in this relationship. Administrative Sciences, 13(4), 94.
• Netemeyer, R. G., Boles, J. S., and McMurrian, R. (1996). Development and validation of work–family conflict and family–work conflict scales. Journal of Applied Psychology, 81(4), 400.
• Nikeghbal, K., Kouhnavard, B., Shabani, A., and Zamanian, Z. (2021). Covid-19 effects on the mental workload and quality of work life in Iranian nurses. Annals of Global Health, 87(1), 79.
• Ozturk, H. I. (2018). Kadın öğretmenlerin evlilik doyumunu yordamada iş aile yaşam çatışması ve tükenmişliğin rolü. [Yayınlanmış yüksek lisans tezi, Erciyes Üniversitesi]. [in Turkish]. The role of work family life conflict and burnout in predicting female teachers' marital satisfaction. [in English].
• Polat, S., Kutlu, L., Ay, F., Erkan, H. A., and Dogrusoz, L. A. (2018). Bir üniversite hastanesindeki hemşirelerde iş-aile çatışması ile örgütsel sessizlik ve sosyal destek algısı arasındaki ilişkiler. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 9(3), 195-204. [in Turkish]. The relationships between work-family conflict and organizational silence and social support perception among nurses in a university hospital. [in English].
• Posig, M., and Kickul, J. (2004). Work‐role expectations and work family conflict: gender differences in emotional exhaustion. Women in Management Review, 19(7), 373-386.
• Rice, H., and Warland, J. (2013). Bearing witness: midwives experiences of witnessing traumatic birth. Midwifery, 29(9), 1056-1063.
• Rhéaume, A. (2022). Job characteristics, emotional exhaustion, and work–family conflict in nurses. Western Journal of Nursing Research, 44(6), 548-556.
• Salmond, E., Salmond, S., Ames, M., Kamienski, M., and Holly, C. (2019). Experiences of compassion fatigue in direct care nurses: a qualitative systematic review. JBI Evidence Synthesis, 17(5), 682-753.
• Secgin, L., and Selcuk, K. T. (2022). Kadın sağlık çalışanlarında toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumların iş-aile yaşam çatışması ile ilişkisi. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 4(3), 212-224. [in Turkish]. The relationship between attitudes towards gender roles and work-family-life conflict in female health workers. [in English].
• Serin, H., and Bicil, G. (2020). İş-aile çatışmasının tükenmişlik ve işten ayrılma niyetine etkisinde algılanan örgütsel desteğin aracılık rolü. Ege Akademik Bakış, 20(2), 125-138. [in Turkish]. The mediating role of perceived organizational support in the effect of work-family conflict on burnout and turnover intention. [in English].
• Sorensen, C., and Redmond, M. L. (2021). Burnout and compassion fatigue: A review of the literature and implications for mental health nurses. Issues in Mental Health Nursing, 42(9), 821-829.
• Turkel, M. C., and Ray, M. A. (2004). Caring as emancipatory nursing praxis: The theory of relational caring complexity. Advances in Nursing Science, 27(1), 14-28.
• Ulutasdemir, N., Kucukoglu, S., and Karahan, M. (2019). İş-aile çatışması ile yaşam doyumu arasındaki ilişki: Diyarbakır ilinde bir araştırma. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 29(1), 189-200. [in Turkish]. The relationship between work-family conflict and life satisfaction: A study in Diyarbakır. [in English].
• Yalcin, A. (2020). Hemşirelerin iş-aile çatışması, iş doyumu ve tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkiler [Yayınlanmış yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi]. [in Turkish]. The relationships between nurses’ work-family conflict, job satisfaction and burnout levels. [in English].
• Yildirim, D., and Aycan, Z. (2008). Nurses’ work demands and work–family conflict: A questionnaire survey. International Journal of Nursing Studies, 45(9), 1366-1378.
• Zhang, Y., Zhang, C., Han, X., and Li, W. (2020). The impact of work–family conflict on burnout and job satisfaction among nurses: A mediation model. Journal of advanced nursing, 76(5), 1181-1190.