Islamic Re-use of Antique Mosaic Tesserae
Öz
Such large quantities of antique mosaics survive around the Mediterranean that an obvious question is whether
they had any influence on decorative art in the Middle Ages, in style or material. This question has sometimes
been studied for the West and Byzantium; but by the Millennium, it was Islam rather than Byzantium or any of
the states in the West that occupied the largest number of mosaic-rich sites of the Roman world. What might
Islamic re-use of antique mosaic tesserae tell us about the further development of this medium?
This paper surveys the evidence for the re-use of antique tesserae, examining some of the ways in which the
medium was used, on the outside and inside of buildings, and on both floors and walls. It discusses the various
possible sources of the tesserae, the evidence for mosaic trading far and wide, and tesserae collection as war
booty. It concludes with an overview of the specifically Islamic speciality of jigsawed cut-stone mosaic portals
and façades, which were still being constructed in 16th-century Cairo - a cleverer and more sophisticated form
of mosaic than any to be seen in Christendom, and surely using ancient marble offcuts.
Anahtar Kelimeler
Öz
Akdeniz çevresinde bu denli çok antik mozaik kalıntısı bulunması; bunların Orta Çağ betim sanatına stil ya da
malzeme bakımından etkisinin olup olmadığı sorusunu ortaya koymaktadır. Bu soru Batı bölgeleri ve Bizans
İmparatorluğunu kapsayan coğrafyada araştırılmıştır, ancak İ. S. 1000 yılından itibaren, Roma dünyasının
mozaikler konusunda zengin olan şehirlerinde ikamet eden Bizans ya da diğer batı uygarlıkları değil İslam
dünyası olmuştur. Buradaki soru; acaba, bu antik mozaik tesseraların İslam kültüründeki tekrar kullanımı bize
mozaiklerin daha ilerki gelişmeleri ile ilgili neler anlatabilir?
Bu makalede öncelikle Antik dönem mozaik teseralarının tekrar kullanım belgeleri araştırılmaktadır ve hangi
parçaların binanın dışında ya da içinde, zeminde ya da duvarlarda kullanıldığı incelenmiştir. Ayrıca, tesseraların
çeşitli olası kaynakları tartışılarak, mozaik ticareti konusundaki belgeleri ve tesserae kolleksiyonlarının savaş
ganimeti olarak ele geçirilmesi olasılıklarını sorgulamaktadır. Makale, 16. yüzyıl Kahire’sinde kullanımına
devam edilen belirli bir biçimde İslami dünyaya özgü oyma testeresi ile kesilmiş taşlardan oluşan mozaik
revakları ve ön cephelerin –Hristiyanlıkta görülen mozaiklerden ve çok daha zarif ve gelişmiş bir mozaik üslubu-
özet bir anlatımı ile bitmektedir.
