Araştırma Makalesi

Günümüzde Kuzey ve Kuzey Batı Çin’de Konuşulan Çin – Tibet Dilleri Dışındaki Dillerin Durumu II Altay Dilleri 2 – Tunguzca

Sayı: 9 30 Haziran 2020
PDF İndir
TR EN

Günümüzde Kuzey ve Kuzey Batı Çin’de Konuşulan Çin – Tibet Dilleri Dışındaki Dillerin Durumu II Altay Dilleri 2 – Tunguzca

Öz

Günümüzde, Çin Halk Cumhuriyeti’nde, resmen azınlık milliyeti olarak tanınmış beş tane Tunguz topluluğu mevcuttur. Bunlar; Evenk, Oroçen, Heje, Mançu ve Sibe milliyetleridir. Ancak resmen tanınmış olan bu Tunguz milliyetlerinin dillik temellerden yoksun olduğu görülmektedir. Evenk adı altında, Solon Evenk Tunguzları, Hamnigan Evenk Tunguzları ve Mançurya Rengeyiği Evenk Tunguzları tek bir milliyet olarak sınıflandırılmaktadırlar. Oysa Solon Evenk Tunguzlarının konuştukları lehçe, diğer ikisinin konuştukları lehçelerden tamamen başka bir Tunguz lehçesidir. Buna mukabil, konuştukları lehçe, Hamnigan ve Mançurya Rengeyiği Evenek Tunguzlarının konuştukları lehçeler ile oldukça benzeşen Oroçen Tunguzları, ayrı bir milliyet olarak tanınmaktadır. Heje adı altında tanınan Tunguz milliyeti de en az Evenk kimliği kadar, dillik bakımdan sorunludur. Bu isim altında, Rusya Federasyonu’nda konuşulan iki ayrı Tunguz lehçesinin Çin Halk Cumhuriyeti’ndeki uzantılarını konuşan Nanay ve Kilen Tunguzları, tek milliyet olarak tasnif edilmiştir. Sibe Tunguzları da aslında Mançu Tunguzlarının bir kabilesi olmaları ve Mançu Tunguzcasının bir ağzını konuşmalarına rağmen, resmen Sibe ve Mançu adı altında iki ayrı milliyet ve dil tanınmaktadır. Bu beş Tunguz milliyeti tarafından konuşulan dokuz ayrı Tunguz lehçesinin İç Moğolistan ve Mançurya’da yoğunlaştığı görülmektedir. Çin Halk Cumhuriyeti’nde Tunguz lehçelerinin birden fazla lehçe ile temsil edildiği bir diğer coğrafya, Doğu Türkistan’dır. Bu dokuz lehçenin tamamı, farklı oranlarda yok olma tehlikesi ile karşı karşıyadır. Hatta bazı lehçeler ya tamamen ya da kısmen yok olmanın eşiğine gelmişlerdir. Ancak dünya yüzünde gelecekte yaşama ihtimali olan iki Tunguz lehçesinin her ikisi de yine Çin Halk Cumhuriyeti’nde konuşulmaktadır. Bunların biri İç Moğolistan’ın Hülün Buir aymağında konuşulan Solon Evenk Tunguzcası, diğeri ise Doğu Türkistan’ İli Muhtar Kazak İli’nde konuşulan Sibe Mançu Tunguzcasıdır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abdurrazak Peler, Gökçe Yükselen. 2012. “Günümüzde Kuzey ve Kuzey Batı Çin’de Konuşulan Çin – Tibet Dilleri Dışındaki Dillilerin Durumu I: Altay Dilleri – Moğolca.” Turkish Studies For The Languages, Literatures and History of Turkish or Turkic 7 (4): 3301-3335.
  2. Alonso de la Fuente, José Andrés. 2011. “Venjukov’s [1858] 1862/1868 Nanai Materials.” Journal de la Société Finno-Ougrienne 93: 11-35.
  3. Atknine, Victor. 1997. “The Evenki Language from the Yenisei to Sakhalin.” Northern Minority Languages: Problems of Survival. Senri Ethnological Studies 44: 109-121.
  4. Baek, Sangyub. 2016. “Tungusic from the Perspective of Areal Linguistics: Focusing on the Bikin Dialect of Udihe.” Doktora Tezi, Hokkaido Üniversitesi.
  5. Benzing, Johannes. 1955. “Die tungusischen Sprachen, Versuch einer vergleichenden Grammatik.” Abhandlungen der geistes- und sozialwissenschaftlichen Klasse, Akademie der Wissenschaft und der Literatur Mainz 11: 949-1099.
  6. Bradley, David. 2007. “East and Southeast Asia.” Encyclopedia of the World’s Endangered Languages içinde, haz. Christopher Moseley, 349-422. Londra ve New York: Routledge Taylor & Francis Group.
  7. Bulatova, N. Ya. 1987. Govorı Evenkov Amurskoy Oblastı. Leningrad: Nauka.
  8. Comrie, Bernard. 1981. The Languages of the Soviet Union. Cambridege – Londra – New York – New Rochelle – Melbourne – Sydney: Cambridge University Press

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyoloji, Sanat ve Edebiyat

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2020

Gönderilme Tarihi

21 Mayıs 2020

Kabul Tarihi

1 Temmuz 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Sayı: 9

Kaynak Göster

APA
Yükselen Peler, G. (2020). Günümüzde Kuzey ve Kuzey Batı Çin’de Konuşulan Çin – Tibet Dilleri Dışındaki Dillerin Durumu II Altay Dilleri 2 – Tunguzca. KARE Uluslararası Karşılaştırmalı Edebiyat Dergisi, 9, 244-314. https://doi.org/10.38060/kare.740597
AMA
1.Yükselen Peler G. Günümüzde Kuzey ve Kuzey Batı Çin’de Konuşulan Çin – Tibet Dilleri Dışındaki Dillerin Durumu II Altay Dilleri 2 – Tunguzca. KARE Uluslararası Karşılaştırmalı Edebiyat Dergisi. 2020;(9):244-314. doi:10.38060/kare.740597
Chicago
Yükselen Peler, Gökçe. 2020. “Günümüzde Kuzey ve Kuzey Batı Çin’de Konuşulan Çin – Tibet Dilleri Dışındaki Dillerin Durumu II Altay Dilleri 2 – Tunguzca”. KARE Uluslararası Karşılaştırmalı Edebiyat Dergisi, sy 9: 244-314. https://doi.org/10.38060/kare.740597.
EndNote
Yükselen Peler G (01 Haziran 2020) Günümüzde Kuzey ve Kuzey Batı Çin’de Konuşulan Çin – Tibet Dilleri Dışındaki Dillerin Durumu II Altay Dilleri 2 – Tunguzca. KARE Uluslararası Karşılaştırmalı Edebiyat Dergisi 9 244–314.
IEEE
[1]G. Yükselen Peler, “Günümüzde Kuzey ve Kuzey Batı Çin’de Konuşulan Çin – Tibet Dilleri Dışındaki Dillerin Durumu II Altay Dilleri 2 – Tunguzca”, KARE Uluslararası Karşılaştırmalı Edebiyat Dergisi, sy 9, ss. 244–314, Haz. 2020, doi: 10.38060/kare.740597.
ISNAD
Yükselen Peler, Gökçe. “Günümüzde Kuzey ve Kuzey Batı Çin’de Konuşulan Çin – Tibet Dilleri Dışındaki Dillerin Durumu II Altay Dilleri 2 – Tunguzca”. KARE Uluslararası Karşılaştırmalı Edebiyat Dergisi. 9 (01 Haziran 2020): 244-314. https://doi.org/10.38060/kare.740597.
JAMA
1.Yükselen Peler G. Günümüzde Kuzey ve Kuzey Batı Çin’de Konuşulan Çin – Tibet Dilleri Dışındaki Dillerin Durumu II Altay Dilleri 2 – Tunguzca. KARE Uluslararası Karşılaştırmalı Edebiyat Dergisi. 2020;:244–314.
MLA
Yükselen Peler, Gökçe. “Günümüzde Kuzey ve Kuzey Batı Çin’de Konuşulan Çin – Tibet Dilleri Dışındaki Dillerin Durumu II Altay Dilleri 2 – Tunguzca”. KARE Uluslararası Karşılaştırmalı Edebiyat Dergisi, sy 9, Haziran 2020, ss. 244-1, doi:10.38060/kare.740597.
Vancouver
1.Gökçe Yükselen Peler. Günümüzde Kuzey ve Kuzey Batı Çin’de Konuşulan Çin – Tibet Dilleri Dışındaki Dillerin Durumu II Altay Dilleri 2 – Tunguzca. KARE Uluslararası Karşılaştırmalı Edebiyat Dergisi. 01 Haziran 2020;(9):244-31. doi:10.38060/kare.740597

Cited By