Türk Hukukunda Sporcuların Alacak Yönetimi ve Hukuki Niteliği

Öz

Bu çalışmanın amacı, sporcuların alacaklarını korumaya yönelik Türk Hukuku’ndaki mevzuatları inceleyerek literatüre katkı sağlamaktır. Bu çalışmanın amacı doğrultusunda Türk spor hukukundaki yasal düzenlemeler incelenerek sporcuların kulüpler ve spor organizasyonları ile olan ilişkilerinde karşılaştıkları alacak sorunları ele alınmıştır. Yine bu alandaki yasal çerçeve çalışma kapsamında detaylandırılmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmıştır. Bu doğrultuda hazırlanan çalışma, sporcuların haklarını koruyabilmeleri için gerekli olan mevcut yasal düzenlemelerin ve uygulamaların kendi kapsamında kapsamlı bir değerlendirmesidir. Çalışmanın bulguları açısından değerlendirildiğinde, sporcu sözleşmelerinin özellikle spor yönetiminde kilit rol oynadığı ve bu sözleşmelerin İş Hukuku kapsamında ele alındığı görülmektedir. İşçi-işveren ilişkisine benzer şekilde değerlendirilen sporcu sözleşmeleri, kulüplerle olan mali ilişkiyi düzenlemektedir. Bu kapsamda sporcuların alacaklarını tahsil edebilmeleri için hukuki güvence sağlanmaktadır. Sporcuların alacaklarının tahsili sürecinde sporcular genel olarak alacaklı konumundadır. Bu durum borçlar hukuku kapsamında korunmaktadır. Dolayısıyla sporcular alacaklarını tahsil etmek için mahkemeye başvurma hakkına sahiptir. Çalışma ayrıca sporcuların alacaklarının korunması için federasyonların ve spor kuruluşlarının sorumluluklarını artıran birçok düzenleme olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışmada elde edilen sonuçlara göre, sporcuların haklarının korunması için mevcut yasal düzenlemelerin önemi ortaya çıkmış ve vurgulanmıştır. Alacak yönetiminin mevcut mevzuata uygun olarak sürdürülmesinin gerekliliği tespit edilmiş ve bu doğrultuda önerilerde bulunulmuştur. Bu çalışma, Türk Hukuku'nda sporcuların hak ve alacaklarının korunması için mevcut mevzuatın ve alınması gereken yasal tedbirlerin önemine dikkat çekmekte ve sporcuların haklarının güvence altına alınması gerektiğine dikkat çekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Alacak yönetimi
• Borç ilişkileri Sporcular
• Sporcu sözleşmeleri
• Türk hukuku

Management of Athletes' Receivables and Their Legal Nature Under Turkish Law

Abstract

The purpose of this study is to contribute to the literature by examining the legislation in Turkish Law to protect the receivables of athletes. For the purpose of this study, the legal regulations in Turkish sports law are examined and the problems of receivables encountered by athletes in their relations with clubs and sports organizations are discussed. Again, the legal framework in this field is detailed within the scope of the study. Document analysis, one of the qualitative research methods, was used in the study. The study prepared in this direction is a comprehensive evaluation of the current legal regulations and practices necessary for the athletes to protect their rights within its scope. When evaluated in terms of the findings of the study, it is seen that athlete contracts play a key role especially in sports management and these contracts are handled within the scope of Labor Law. Athlete contracts, which are evaluated similar to the labor-employer relationship, regulate the financial relationship with the clubs. In this context, legal assurance is provided for the athletes to collect their receivables. In the process of collecting the receivables of the athletes, the athletes are generally in the creditor position. This situation is protected under the law of obligations. Therefore, athletes have the right to apply to the court in order to collect their receivables. The study also reveals that there are many regulations that increase the responsibilities of federations and sports organizations in order to protect the receivables of athletes. According to the results obtained in the study, the importance of existing legal regulations for the protection of the rights of athletes has been revealed and emphasized. The necessity of maintaining the receivables management in accordance with the current legislation has been determined and suggestions have been made in this direction. The importance of making athlete contracts more inclusive and detailed in the context of the responsibilities of sports organizations and the rights of athletes was also emphasized at the end of the study. This study draws attention to the importance of the current legislation and the legal measures to be taken to protect the rights and receivables of athletes in Turkish Law and draws attention to the need to secure the rights of athletes.

Keywords

• Receivables management
• Debt relationships
• Athletes
• Athlete contracts
• Turkish law

References

1. Akbulut, E. (2017). İş hukuku bağlamında profesyonel futbolcu sözleşmesinin temel unsurları, İş ve Hayat, 3(5), 356–377.
2. Alev, A., Alemdar, U., Alemdar, B., Yaman, S., & Sığırtmaç Y. (2021). Türk spor yönetiminin dünden bugüne yapısal analizi: yeni kamu yönetimi ve yönetişim yaklaşımları açısından bir değerlendirme, Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 23(2), 103–124.
3. Araç, I. E., Cihan, B. B., & İnan, M. (2021). Spor kulüplerinin kuruluş ve yürütme politikalarına ilişkin spor bilimleri öğretim elemanlarının görüşleri: fenomenolojik çözümleme, Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 15(2), 248-259.
4. Aslan, B. (2014). Sporcu sözleşmeleri, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. https://www.academia.edu/33526445/sporcu_s%C3%B6zle%C5%9Fmeleri_pdf
5. Aydın, U., Canbey Özgüler, V., Kocabaş, F., Yalız, S. D., Katırcı, H., Demirkaya, S., Yüce, A., & Etci, H. (2017). Türkiye’de profesyonel sporcuların çalışma koşulları ve örgütlenme eğilimleri, Çalışma ve Toplum, 4(55), 1873–1912.
6. Aydınlı, İ. (2014). 6552 sayılı kanunla alt işveren kurumunda yapılan yeni düzenlemeler ve değişiklikler, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 18(3), 77–100.
7. Aydos, O. S. (2013). Sporcu sözleşmesinin feshi, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 62(3), 643–690.
8. Bilgin, F.T. (3 Ocak 2020). Etiket arşivi spor kulübüne transfer edilmesi, Erişim. Retrieved from http://fatmatugcebilgin.av.tr/category/spor-hukuku/

9. Bozkurt, M. N. (2010). Spor hukuku uyuşmazlıklarının çözümünde milletlerarası spor tahkim mahkemesi, Ankara Barosu Dergisi, 2, 165–190.
10. Camcı, S., & Şeker, M. (2021). Sözleşmeye katılma anlaşmasında şekil ve şekle aykırılığın yaptırımı, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(41), 783–806.
11. Candan, G. T., & Yurdadoğ, V. (2017). Türkiye'de maliye politikası aracı olarak teşvik politikaları, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27, 150–173.
12. Çakmak, Ö. (2023). Türk iş hukukunda sporcuların yeri, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi.
13. Çeribaş, D. (2020). Türkiye’de sporcu ücretlerinin vergilendirilmesi, Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, 10(2), 555–583.
14. Dağlıoğlu, İ., & Çiçek, H. G. (2014). Uluslararası Vergileme ilkeleri ve uluslararası vergilemenin amaçları üzerine bir değerlendirme, Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(1), 27–45.
15. Dilek, İ., & Arslan, L. (2021). Türkiye ve İtalya spor kulüplerinin örgütsel yapılarının kıyaslamalı analizi, Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 6(4), 311–328.
16. Doğu, H. M. (2020). E- Spor ve E-Spor hukuku’nda sporcu sözleşmeleri, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 69 (2), 443-453.
17. Doğu, H. M. (2017). Türk spor hukuku’nda “Refakatçi Çocuk”, Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 12(2), 43–54.
18. Ercoşkun, Ş. H. K. (2016). Sözleşmenin içeriğini belirleme özgürlüğü ve bunun genel sınırı: TBK M. 27, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, 74(2), 709–738.
19. Eren, M. S., & Çukacı, Y. C. (2019). Türkiye'deki futbol kulüplerinin halka arzında değerleme süreçleri: Beşiktaş, Galatasaray ve Fenerbahçe örneği, Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 10(2), 90–122.
20. Ergül, O. (2015). Sporda zorunlu tahkim - bireysel başvuru ilişkisi: ‘yargı denetimi dışında bırakılan işlemleri’ dar yorumlamak mümkün değil mi?, Anayasa Yargısı, 31(1), 67–78.
21. Erişir, S. (2010). Damga vergisi kanunundaki istisna (ve Muafiyet) hükümleri ve uygulamaya İlişkin değerlendirmeler, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 12(Özel Sayı), 231–255.
22. Erman, A. (2023). Spor müsabakalarında ortaya çıkan zararlardan dolayı sporcuların hukuki sorumluluğu, KTO Karatay Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi.
23. Esentaş, M., Güzel, P., Özbey, S., & Çelik, E. (2018). Mega spor organizasyonları sporcularının gözüyle olimpik hareket ve olimpizm algıları, Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 3(4), 32–47.
24. Genç, D. A. (1996). Türk hukukunda spor sözleşmeleri ve profesyonellik, Öneri Dergisi, 1(4), 177–180.
25. Göroğlu, M. (2020). Egzersiz katılımcısı ve kişisel antrenör bakış açısından kişisel antrenör ile çalışmak: Tercih sebepleri, beklentiler, etkiler, Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi.
26. Günaydın, M. (2019). Profesyonel futbolcu sözleşmelerinin insan kaynakları muhasebesi açısından değerlemesi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi.
27. Güreş, T. (2006). Futbol ekonomisinde naklen yayın gelirlerinin bölüşümünün analizi, Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi.
28. Gürten, K., & Erenel, S. E. (2012). Lex sportiva: spor hukukunun küreselliği, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 3(1), 295–316.
29. İmamoğlu, A. F., Karaoğlu, E., & Erturan, E. E. (2007). Türkiye’de spor kulüplerinin yapısal nitelikleri ve temel problemleri, Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 12(3), 35–61.
30. Karataş Durmuş, N. (2016). Spor kulüplerinin vergilendirilmesi, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 27, 245–278. Kartal, P. (2020). Bir hak olarak spor faaliyeti, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 26(2), 537–570.
31. Keçeciler, M. (2006). Uluslararası spor uyuşmazlıklarının tahkim yoluyla çözümü, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi.
32. Kızıltepe, M. (2012). Futbol kulüpleri için değerleme çerçevesi, SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 10(2), 77–88.
33. Küçükgüngör, E. (1998). Türk hukukunda sporcuların hukuki durumu, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2(2),
34. Küçükgüngör, E. (2004). Spor hukuku uyuşmazlıklarında milletlerarası tahkim (The Court Of Arbitration For Sport), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 53(2), 1–32.
35. Orhan, Ü. (2016). Kişisel antrenörlük sözleşmesinin hukuki açıdan değerlendirilmesi, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 22(3), 2063–2078.
36. Öz, E. (2002). Türk gelir vergisindeki bazı vergi harcamalarının optimal vergileme ilkeleri açısından analizi, Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(1), 11–33.
37. Özden, E. (2015). Vergi yükümlükleri ve Avantajları boyutuyla dernekler, vakıflar ve bağışçıları, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Doktora Tezi.
38. Özdoğan, O. (2011). Türkiye’de sporun vergilendirilmesi, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi.
39. Özen, G., Koçak, F., Boran, F., Sunay, H., & Gedikli, N. (2012). Türk spor yönetimindeki mevcut sorunlara ilişkin akademisyenlerin görüşlerinin değerlendirilmesi, SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 10(4), 107–116.
40. Özsoy, S. (2008). Spor hukukunda tahkim, Spor Yönetimi ve Bilgi Teknolojileri, 3(1), 15–29.
41. Öztürk, M.A. (17.11.2024). Spor Hukuku Yazıları - I Futbolcu Alacaklarında Görevli Yargı Yeri Sorunu, Erişim.
42. Retrieved from https://www.hukukihaber.net/spor-hukuku-yazilari-i-futbolcu-alacaklarinda-gorevli-yargi-yeri-sorunu
43. Petek, H. (2016). Futbolcu ile kulübü ve millî takım arasındaki hukukî ilişkiler, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 22(3), 2407–2434.
44. Petek, H. (2010). Sportif faaliyetlere ilişkin seyirci sözleşmesi, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 12(Özel Sayı), 657–716.
45. Rıfat, E. (2006). Türk sporunun yapısal düzeni, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 10(1), 117–136.
46. Sabah, S., Çankaya, S., Ermiş, A., Çakıcı, H. A., & Derelioğlu, M. (2021). Spor yöneticiliği bölümü öğrencilerinin spor hukuku dersine yönelik görüşleri, Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 39–48.
47. Songün, Y., Katkat, D., & Budak, D. (2015). Türkiye’deki ulusal spor federasyonlarının doping kontrol uygulamalarının değerlendirilmesi, SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 13(2), 93–102.
48. Subaşı, İ. (2014). 6356 Sayılı sendi̇kalar ve toplu iş sözleşmesi̇ kanunu’na göre toplu iş sözleşmesı̇, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 20(1), 595–654.
49. Şirin, T., Döşyılmaz, E., & Eratlı, Ş. Y. (2022). Sporda sürdürülebilir başarı için beden eğitimi öğretmenleri bakış açısiı MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(1), 428–438.
50. Tanrıver, S. (2006). Hukuk uyuşmazlıkları bağlamında alternatif uyuşmazlık çözüm yolları ve özellikle arabuluculuk, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 64, 151–177.
51. Taylar, Y. (2014). Vergi borcu ilişkisinin pasif süjesi olarak birey ve vergilendirme yetkisinin bireyin hak, özgürlük ve ödevlerine etkisi, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 16(Özel Sayı), 4943–4987.
52. Topuz, M. (2013). 6098 sayılı türk borçlar kanunu uyarınca pazarlamacılık sözleşmesi (TBK m. 448-460), Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 19(1), 293–356.
53. Thorpe, D. (2013). Sporcular ve işverenlerinin karşılıklı sadakat yükümlülükleri, çev. Ezgi Çufadar ve Sibel Büyükkılıç, Ankara Barosu Spor Hukuku Kurulu “Av. İsmail İnan” Armağanı, Ed. Tacar Çağlar, Mattek Matbaacılık, Ankara, ss. 203-214.
54. Tutar, A. (2022). Profesyonel futbolcu sözleşmesinde ücret, Sakarya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi.
55. Ünal, H. (2011). Spor bilincinin yaygınlaştırılmasında sosyal pazarlamanın toplum tutumuna etkisi, CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 6(2), 11–22.
56. Vieweg, K. (2010). Spor hukukunun büyüsü, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 1(1), 1–39.
57. Wîll, M. R. (1993). Uluslararası sporun yapısal düzeni, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 43(1), 267–284.
58. Yatkın, M. C. (2006). Türkiye’de sporcuların vergilendirilmesi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi.
59. Yıldız, H. D. (2022). Sporcu ücretlerinden elde edilen gelir vergisi: adem-i tahsis ilkesi açısından değerlendirilmesi, Uluslararası Sosyal Siyasal ve Mali Araştırmalar Dergisi, 2(2), 116–126.
60. Yücedoğru, R., & Ören, G. (2017). Katma değer vergisi’nde vergi uyumu ve Dünyada KDV uyumunu arttırmaya yönelik uygulamalar: sistematik bir literatür analizi, Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, ICMEB17(Özel Sayısı), 939–961.