Review

D Vitamini Eksikliği Çölyak Hastalığı İçin Bir Risk mi?

Volume: 14 Number: 2 May 22, 2024
EN TR

D Vitamini Eksikliği Çölyak Hastalığı İçin Bir Risk mi?

Abstract

Son yıllarda yapılan çalışmalar, D vitamininin esas olarak doğuştan gelen ve kazanılmış bağışıklıkla ilgili modülasyonu yoluyla birçok iskelet dışı işlevi yerine getirebileceğini göstermiştir. Bundan yola çıkarak D vitamininin Çölyak gibi otoimmün bozuklukların gelişimi, klinik seyri ve tedavisinde temel bir rol oynayabileceğini öne sürülmüştür. Çölyak hastalığı (ÇH), diyet glutenine intolerans ile karakterize otoimmün özellikleri olan ince bağırsağın enflamatuar bir hastalığıdır. Günümüzde prevelansı dünya nüfusunun neredeyse %1’ine ulaşmış olup en yaygın otoimmün bozukluklardan biridir. ÇH’nın patogenezinde başlıca çevresel faktör glutendir ve glutensiz diyet çölyak tedavisinin temel dayanağı olmaya devam etmektedir. Ancak glutensiz diyetin ÇH’lı çocuklarda ve yetişkinlerde beslenme yetersizliğini önlemede yeterli olmadığı bildirilmiştir. Yapılan çalışmalarda çölyak hastalarında kontrol grubuna göre 25(OH)D vitamin seviyelerinin daha düşük olduğu, glutensiz diyet tedavisi sonrası yükselmesine rağmen yeterli seviyeye ulaşamadığı gösterilmiştir. ÇH’da kemik mineral yoğunluğu ve kütlesinin azalması, kemik kırılganlığının ise artması Çölyak hastalığının bazı klinik belirtilerinin önemli nedeni olarak görülmektedir. D vitamininin ÇH’nın ortaya çıkmasında ve seyrinde gastrointestinal sistem ve bağışıklık sistemi üzerine çeşitli mekanizmalar yoluyla potansiyel etkisi görülmektedir. Glutensiz diyet tedavisi sırasında D vitamini takviyesinin daha fazla kemik kaybını önlediği, osteomalazi ile ilişkili semptomları iyileştirdiği ve kalsiyum seviyelerini normalleştirdiğine yönelik kanıtlar olsa da literatürde D vitamininin etkinliğine dair veriler çelişkilidir. Bununla birlikte, uzmanların çoğu başlangıçtaki veya glutensiz diyet sırasındaki D vitamini seviyelerine ve yaşa bakılmaksızın ÇH'lı tüm bireylerde sistematik olarak D vitamini serum seviyesi takibinin yapılmasını ve belgelendiğinde D vitamini eksikliğinin düzeltilmesini tavsiye etmektedir.

Keywords

References

  1. Mailhot G, White JH. Vitamin D and immunity in infants and children. Nutrients. 2020; 12(5): 1233.
  2. Bouillon R, Marcocci C, Carmeliet G, Bikle D, White JH, Dawson-Hughes B, Bilezikian J. Skeletal and extraskeletal actions of vitamin D: current evidence and outstanding questions. Endocr Rev. 2019; 40(4): 1109-51.
  3. Vici G, Camilletti D, Polzonetti V. Possible role of vitamin D in celiac disease onset. Nutrients. 2020; 12(4): 1051.
  4. Dipasquale V, Presti GL, Milani GP, Corsello A, Agostoni C, Romano C. Vitamin D in prevention of autoimmune diseases. Front Biosci (Landmark Ed). 2022; 27(10): 288.
  5. Lionetti E, Galeazzi T, Dominijanni V, Acquaviva I, Catassi GN, Iasevoli M, et al. Lower level of plasma 25-hydroxyvitamin d in children at diagnosis of celiac disease compared with healthy subjects: a case-control study. J Pediatr. 2021; 228: 132-7.
  6. Saponaro F, Saba, A, Zucchi R. An update on vitamin D metabolism. Int J Mol Sci. 2020; 21(18): 6573.
  7. Duque EJ, Elias RM, Moyses RM. Parathyroid hormone: a uremic toxin. Toxins. 2020; 12(3): 189.
  8. Di Stefano M, Miceli E, Mengoli C, Corazza GR, Di Sabatino A. The effect of a gluten-free diet on vitamin d metabolism in celiac disease: the state of the art. Metabolites. 2023; 13(1): 74.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Nutrition and Dietetics (Other)

Journal Section

Review

Publication Date

May 22, 2024

Submission Date

July 11, 2023

Acceptance Date

February 6, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 14 Number: 2

APA
Yurt Türer, B., & Ekici, E. M. (2024). D Vitamini Eksikliği Çölyak Hastalığı İçin Bir Risk mi? Value in Health Sciences, 14(2), 299-304. https://doi.org/10.33631/sabd.1326111
AMA
1.Yurt Türer B, Ekici EM. D Vitamini Eksikliği Çölyak Hastalığı İçin Bir Risk mi? VHS. 2024;14(2):299-304. doi:10.33631/sabd.1326111
Chicago
Yurt Türer, Büşra, and Emine Merve Ekici. 2024. “D Vitamini Eksikliği Çölyak Hastalığı İçin Bir Risk Mi?”. Value in Health Sciences 14 (2): 299-304. https://doi.org/10.33631/sabd.1326111.
EndNote
Yurt Türer B, Ekici EM (May 1, 2024) D Vitamini Eksikliği Çölyak Hastalığı İçin Bir Risk mi? Value in Health Sciences 14 2 299–304.
IEEE
[1]B. Yurt Türer and E. M. Ekici, “D Vitamini Eksikliği Çölyak Hastalığı İçin Bir Risk mi?”, VHS, vol. 14, no. 2, pp. 299–304, May 2024, doi: 10.33631/sabd.1326111.
ISNAD
Yurt Türer, Büşra - Ekici, Emine Merve. “D Vitamini Eksikliği Çölyak Hastalığı İçin Bir Risk Mi?”. Value in Health Sciences 14/2 (May 1, 2024): 299-304. https://doi.org/10.33631/sabd.1326111.
JAMA
1.Yurt Türer B, Ekici EM. D Vitamini Eksikliği Çölyak Hastalığı İçin Bir Risk mi? VHS. 2024;14:299–304.
MLA
Yurt Türer, Büşra, and Emine Merve Ekici. “D Vitamini Eksikliği Çölyak Hastalığı İçin Bir Risk Mi?”. Value in Health Sciences, vol. 14, no. 2, May 2024, pp. 299-04, doi:10.33631/sabd.1326111.
Vancouver
1.Büşra Yurt Türer, Emine Merve Ekici. D Vitamini Eksikliği Çölyak Hastalığı İçin Bir Risk mi? VHS. 2024 May 1;14(2):299-304. doi:10.33631/sabd.1326111