Teknolojinin Kadın Sağlığına Etkileri ve Hemşirelik Yaklaşımları

Abstract

Teknoloji, yaşamın her alanına girmiş ve sunduğu imkânlardan vazgeçebilmek neredeyse imkânsız hale gelmiştir. Teknolojik araçların günlük yaşamda ve sağlık alanında sık kullanımı bir taraftan insan hayatını kolaylaştırırken bir taraftan da yaydıkları elektromanyetik enerji nedeniyle sağlığı tehdit etmektedir. Kadınlar, biyolojik özellikleri ve ev ortamındaki bütün elektronik cihazları daha çok kullanmaları nedeniyle teknolojinin zararlı etkilerine daha fazla maruz kalmaktadırlar. Bunun yanı sıra kadın sağlığı alanında hastalıkların önlenmesi, teşhisi, tedavisi ve uzun dönem bakımında birçok teknolojik cihaz kullanılmaktadır. Teknolojik cihazların yaygın olarak kullanımı, yaşamı kolaylaştırmakla birlikte elektromanyetik alana maruz kalma riskini arttırmakta, fiziksel ve psikolojik sorunlara neden olmakta, genelde toplum sağlığını özelde ise kadın sağlığını olumsuz yönde etkilemektedir. Kullanılan cihazların yaydığı elektromanyetik dalgalar arttıkça, kadında ovum kalitesinde azalma ve ovulasyon bozuklukları meydana gelebilmektedir. Radyasyona bağlı kanserler gelişmekte, üreme ve kalp-damar sistemi üzerine olumsuz etkileri görülmektedir. Hemşirelerin kadın sağlığının korunması ve geliştirilmesinde önemli rolleri ve sorumlulukları bulunmaktadır. Bu çalışmada günlük yaşamın bir parçası haline gelen teknolojinin kadın sağlığı üzerindeki etkileri ve hemşirelerin bu konudaki yaklaşımlarına ilişkin literatür incelemesi yapılmıştır.

Keywords

• Teknoloji
• kadın
• sağlık
• hemşirelik

Effects of Technology on Women's Health and Basic Nursing Approaches

Abstract

Technology has entered every aspect of life, and it has become almost impossible to give up the opportunities it offers. While the use of technological tools in daily life and healthcare makes human life easier on the one hand, it also threatens health due to the electromagnetic energy they emit. Women use more electronic devices in their home environment due to their biological characteristics. In addition, many technological devices are used in the field of women's health in diagnosing, preventing, and treating diseases, and long-term care. As the electromagnetic waves emitted by the devices used increase, a decrease in ovum quality and ovulation disorders may occur in women. Radiation-related cancers develop, and negative effects on the reproductive and cardiovascular systems are observed. Nurses have important roles and responsibilities in protecting and improving women's health. This study conducted a literature review on the effects of technology, which has become a part of daily life, on women's health and nurses' approaches to this issue.

Keywords

• Technology
• women
• health
• nursing

References

1. Türk Dil Kurumu [İnternet]. Teknoloji. [Son güncelleme tarihi: 2024; Erişim tarihi: 23.02.2024]. Erişim Adresi: https://sozluk.gov.tr/.
2. Aytur T, Kantek F. Türkiye’de hemşirelik ve teknoloji alanında yapılan çalışmaların incelenmesi. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi. 2020; 6(3): 395-410.
3. Kuşcu FN, Yılmaz FÖ, Karatepe HK. Sağlık personeli sağlık teknolojileri değerlendirme tutum ölçeği (SPSTDTÖ): metodolojik bir çalışma. Journal of Academic Value Studies (JAVStudies). 2022; 8(1): 56-65.
4. Emre O, Ulutaş A, Nisan F, Görgen AN, Cumurcu HB. Üniversite öğrencilerinde teknoloji ve internet bağımlılığı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi. 2019; 9(2): 167-82.
5. Amanak K, Karaöz B, Sevil Ü. Modern yaşamın infertilite üzerine etkisi. TAF Preventive Medicine Bulletin. 2014; 13(4): 345-50.
6. Erenel AŞ, Gönenç İM, Köksal FÜ, Vural G. Teknoloji ve kadın sağlığı. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2011; (2): 66-74.
7. Kılıçkap S, Erdiş E. Düşük frekanslı elektromanyetik alan, cep telefonları, baz istasyonları ve kanser riski. Cumhuriyet Tıp Dergisi. 2013; 35(2): 311-7.
8. Bahreyni Toossi MH, Sadeghnia HR, Mohammad Mahdizadeh Feyzabadi M, Hosseini M, Hedayati M, Mosallanejad R. et al. Exposure to mobile phone [phone] MHz) during pregnancy: tissue oxidative stress after childbirth. The Journal of Maternal-Fetal & Neonatal Medicine. 2018;b31(10): 1298-1303.

9. Kesari KK, Agarwal A, Henkel Z. Radiations and male fertility. Reproductive Biology and Endocrinology. 2018; 16(118): 1-16.
10. Gökoğlan E, Ekinci M, Özgenç E, Derya İÖ, Aşıkoğlu M. Radyasyon ve insan sağlığı üzerindeki etkileri. Anatolian Clinic the Journal of Medical Sciences. 2020; 25(3): 289-94.
11. Mohan V, Inbaraj LR, George CE, Norman G. Prevalence of complaints of arm, neck, and shoulders among computer professionals in Bangalore: A cross-sectional study. Journal of Family Medicine and Primary Care. 2019; 8(1): 171-7.
12. Temiz N. Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan gelişmelerin insan sağlığı üzerindeki etkileri. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2023; (44): 539-62.
13. Yakıncı ZD. Elektromanyetik alanın insan sağlığı üzerindeki etkileri. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi. 2016; 4(2): 44-54.
14. Dizdar EN. Bilgisayar kullanıcılarında elektromanyetik ışımaların insan sağlığına etkisinin incelenmesi. Teknoloji. 2004; 7(4): 625-8.
15. Eskelinen T, Roivainen P, Mäkelä P, Keinänen J, Kauhanen O, Saarikoski S. Et al. Maternal exposure to extremely low frequency magnetic fields: Association with time to pregnancy and foetal growth. Environment International. 2016; 94: 620-5.
16. Gün İ, Özer A, Ekinci E, Öztürk A. Bilgisayarla çalışan kişilerin ifade ettikleri sağlık sorunları ve bilgisayar kullanım özellikleri. Erciyes Tıp Dergisi. 2004; 26(4): 153-7.
17. West JG, Kapoor NS, Liao SY, Chen JW, Bailey L, Nagourney RA. Multifocal breast cancer in young women with prolonged contact between their breasts and their cellular phones. Case Reports in Medicine. 2013; 2013: 354682.
18. Özevci G, Ceyhan B, Atakır K. Artan cep telefonu kullanımının insan sağlığı üzerine etkileri. Dünya Sağlık ve Tabiat Bilimleri Dergisi. 2021; 4(2): 80-93.
19. Mahmoudabadi FS, Ziaei S, Firoozabadi M, Kazemnejad A. Use of mobile phone during pregnancy and the risk of spontaneous abortion. Journal of Environmental Health Science and Engineering. 2015; 13(1): 34-7.
20. Bor D. Cep telefonları sağlığımıza zararlı mı? Turk Radyoloji Derg. 2016; (35): 85-7.
21. Karaaslan MK, Erbakan M, Bektemür G, Muzoğlu N, Atak K, Arıcı MA. Bazı devlet hastanelerindeki tomografi, röntgen ve mamografi cihazlarının üç farklı noktada radyasyon sızıntı ölçümleri. Türkiye Klinikleri İç Hastalıkları Dergisi. 2016; 1(3): 119-28.
22. Işık Z, Selçuk H, Albayram S. Bilgisayarlı tomografi ve radyasyon. Klinik Gelişim. 2010; 23: 16-8.
23. Kuru Lİ, Günay O, Palacı H, Yarar O. Bilgisayarlı tomografilerde hastanın aldığı efektif radyasyon dozunun belirlenmesi. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Derg. 2019; 21(1): 436-43.
24. Çoban N, Eryiğit T, Dülcek S, Beydağ D, Ortabağ T. Hemşirelik mesleğinde yapay zekâ ve robot teknolojilerinin yeri. Fenerbahçe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Derg. 2022; 2(1): 378-85.
25. Karagöl B, Bilmez G, Arıöz A, Şahin S. Kadın sağlığı alanında teknoloji kullanımı ve bakım. Türkiye Sağlık Araştırmaları Dergisi. 2023; 4(3): 57-69.
26. Taşkın L. Doğum ve Kadın Sağlığı Hemşireliği. XI. Baskı. Ankara: Özyurt Matbaacılık; 2019.
27. Sun H, Wu A, Lu M, Cao S. Liability, risks, and recommendations for ultrasound use in the diagnosis of obstetrics diseases. Heliyon. 2023; 9(11); 1-10.
28. Quarato CMI, Lacedonia D, Salvemini M, Tuccari G, Mastrodonato G, Villani R. et al. A review on biological effects of ultrasounds: key messages for clinicians. Diagnostics. 2023; 13(5): 855-84.
29. Atar S, Şahinoğlu S. Tıbbi olmayan cinsiyet seçimi: yeni teknolojiler–teknolojik gelişmeler ve etik tartışmalar. Türkiye Biyoetik Dergisi. 2023; 10(2): 68-78.
30. Yücesoy H, Yıldırım F, Şahin E. İnfertilitenin kültürel, ekonomik, psikososyal ve cinsel yönüne güncel bir bakış: Temel hemşirelik yaklaşımları. Androloji Bülteni. 2021; 23(4): 256-63.
31. Koç E, Beji NK. Başarılı infertilite tedavisi sonrası gebelerin yaşadığı problemler ve danışmanlık. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Derg. 2016; 6(3): 201-6.
32. Bayraktar E. Toplumsal cinsiyet, kültür ve şiddetin infertilite ile ilişkisi. Sağlık Bilimleri Derg. 2018; 27(3): 234-8.
33. Özdemir E, Kaplan S. İnfertilite ve hemşirelik yaklaşımı. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Derg. 2021; 4(1): 79-89.
34. Az A, Karaman Mİ. Üremeye yardımcı tedavi yöntemleri ve etik sorunlar: Mümkün olan her şey ahlaki midir?. Androloji Bülteni. 2022; 24: 278-87.
35. Amanak K, Kavlak O. Etik boyutu tartışılan yardımcı üreme teknikleri ve yasal düzenlemeler. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Derg. 2013; 29(1): 68-75.
36. Çoban D, Yılmaz S. Prenatal tarama testleri için başvuran gebelerde risk algısı. Anatolian Journal of Health Research. 2024; 5(1): 87-92.
37. Barış M, İlkılıç İ. Prenatal tarama ve teşhis prosedürlerinin gebe kadınlar, engelliler ve toplum üzerindeki olası etkilerine dair normatif bir değerlendirme. Anadolu Kliniği Tıp Bilimleri Derg. 2018; 23(2): 111-20.
38. Koçak V, Ege E. Prenatal tarama testi uygulanan gebelerin kaygı düzeyi ve ilişkili faktörler. Genel Tıp Dergisi. 2016; 26(4): 113-20.
39. Şimşek HE, Ecevit ŞA. Sezaryen sonrası ağrı ve hemşirelik bakımı. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Derg. 2020; 11: 267-78.
40. Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü. [İnternet]. Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması. Ankara, [Son güncelleme tarihi: 2018; Erişim tarihi: 22.11.2023]. Erişim Adresi: http://www.hips.hacettepe.edu.tr/tnsa2018/rapor/TNSA2018_ana_Rapor.pdf
41. Birinci Ş, Parpucu ÜM. When a caesarean section is necessary: Analysis of cesarean sections performed in the Republic of Turkey in 2022 in accordance with the World Health Organization Multi-Country Research Guidelines. Turkish Journal of Obstetrics and Gynecology. 2023; 20(3): 184-90.
42. Uçkan K, Uçkan T. Kliniğimizdeki dört yıllık doğum verileri ve sezaryen endikasyonlarının değerlendirilmesi. Jinekoloji-Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Derg. 2020; 17(1): 285-90.
43. Çakaloz DK, Çoban A. Sezaryen doğumların azaltılmasında ebenin rolü. Arşiv Kaynak Tarama Derg. 2019; 28(1): 51-9.
44. Ersoy S, Yıldırım Y, Şenuzun Aykar F, Fadıloğlu Ç. Hemşirelikte inovatif alan: evde bakımda telehemşirelik ve telesağlık. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Derg. 2015; 6(4): 194-201.
45. Pazar B, Taştan S, İyigün E. Tele sağlık sisteminde hemşirenin rolü. Bakırköy Tıp Derg. 2015; 11(1): 1-4.
46. Delanerolle G, Yang X, Shetty S, Raymont V, Shetty A, Phiri P. et al. Artificial intelligence: A rapid case for advancement in the personalization of Gynaecology/Obstetric and Mental Health care. Women’s Health. 2021; 17: 1-20.
47. Davidson L, Boland, M. Towards deep phenotyping pregnancy: a systematic review on artificial intelligence and machine learning methods to improve pregnancy outcomes. Briefings in Bioinformatics. 2021; 22(5): 1-29.
48. Taşkıran Ç, Mısırlıoğlu S. Jinekolojik kanserlere laparoskopik yaklaşımda son gelişmeler. Turkiye Klinikleri Gynecology Obstetrics-Special Topics. 2015; 8(2): 52-63.
49. Lauterbach R, Matanes E, Lowenstein L. Review of Robotic Surgery in Gynecology—The Future Is Here. Rambam Maimonides Medical Journal. 2017; 8(2): 1-12.
50. Özmutaf MN, Özgür Z, Gökmen F. Üniversite öğrencilerinin bilgisayar kullanımına birey sağlığı kapsamında genel bakış açıları. Ege Tıp Derg. 2008; 47(2): 81-6.
51. Gözükara F, Eroğlu K. Sezaryen doğum artışını önlemenin bir yolu:“bir kez sezaryen hep sezaryen” yaklaşımı yerine sezaryen sonrası vajinal doğum ve hemşirenin rolleri. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Derg. 2011; 18(2): 89-100.
52. Ağuş M, Akbel E. Sağlık çalışanlarında fiziksel risk etmenlerinin değerlendirilmesi. İş Sağlığı ve Güvenliği Akademi Derg. 2020; 3(3): 230-7.
53. Biçer E, Güçlüel Y, Neymen A, Yiğit Ş. Hasta güvenliğine ilişkin düzenlenen hizmet içi eğitimin hemşirelerin bilgi düzeyine etkisi. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Derg. 2013; 10(1): 14-20.
54. Özpulat F. Yardımcı üreme teknikleri, etik ve sağlık personelinin sorumlulukları. Sağlık Akademisi Kastamonu. 2017; 2(2): 112-31.