COVID-19 Pandemi Sürecinde Sağlıkta Şiddet: Beyaz Kod Verileri ile Retrospektif Bir Değerlendirme

Abstract

Amaç: Bu çalışmada, Türkiye’nin batısında yer alan bir ilde il geneli beyaz kod bildirimlerinin incelenerek sağlık çalışanlarına yönelik şiddetin boyutlarının belirlenmesi ve COVID-19 pandemisinin şiddet üzerindeki etkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Retrospektif olarak yürütülen araştırmada 283 adet beyaz kod bildirimi pandemi öncesi ve sonrası gerçekleşme durumlarına göre değerlendirilmiştir. Çalışmaya Beyaz Kod İl Koordinatörlüğü sisteminde 11/03/2018 ve 11/03/2022 tarihleri arasında kayıtlı başvuruların tamamı dahil edilmiştir. Tanımlayıcı veriler yüzde ve frekans olarak hesaplanmış ve kategorik değişkenler arası ilişkiler ki-kare testi ile incelenmiştir. Sağlık çalışanlarına yönelik 283 bildirimden %51,95’i pandemi öncesi %48,05’i pandemi sürecinde gerçekleşmiştir Bulgular: Pandemi öncesi ve sonrası süreç bazında farkları değerlendirmek üzere yapılan ki-kare analizinde şiddet uygulayan kişilerin özelliği (hasta/hasta yakını) ve kurum bazında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu bulunurken (p<0,05); şiddete maruz kalan cinsiyeti, saat, yer, şiddet türü, meslek, şiddet uygulayan cinsiyetinde istatistiksel olarak anlamlı fark olmadığı saptanmıştır. Sonuç: Pandemi süreci, sağlık çalışanlarına yönelik şiddet profilini etkilemiş ve özellikle şiddeti gerçekleştiren kişilerin özellikleri ile kurumlar arasında farklılıklar yaratmıştır. Politika yapıcılar ve hastane yöneticilerinin, şiddet olaylarının önlenmesi amacıyla gerekli güvenlik önlemleri ve destek programlarını hayata geçirmesi gerekmektedir. Hastaların ve hasta yakınlarının şiddet davranışları ve kurum bazındaki farklılıkların ileri araştırmalar yapılarak incelenmesi kritik öneme sahiptir.

Keywords

• Beyaz Kod
• şiddet
• pandemi
• sağlık çalışanı
• COVID-19

COVID-19 Pandemic: A Retrospective Evaluation with Code White Data

Abstract

Aim: In this study, it was aimed to determine the extent of violence experienced by examining province-based white code notifications and to evaluate the impact of the pandemic on white code notification data by comparing the data before and after the pandemic. Material and Methods: In the retrospective study, 283 white code notifications were evaluated according to their occurrence before and after the pandemic. All applications registered in the White Code Provincial Coordinatorship system between 11/03/2018 and 11/03/2022 were included in the study. Descriptive data were calculated as percentage and frequency, and the relationships between categorical variables were analysed by chi-square test. Of the 283 notifications to healthcare professionals, 51.95% occurred before the pandemic and 48.05% during the pandemic. Results: In the chi-square analysis performed to evaluate the differences on the basis of the process before and after the pandemic, it was found that there was a statistically significant difference in the characteristics of the perpetrators of violence (patient / patient relatives) and the institution (p<0.05), while there was no statistically significant difference in the gender, time, place, type of violence, profession, and gender of the perpetrator. Conclusion: The pandemic process has affected the profile of violence against healthcare workers and created differences between institutions, especially in the characteristics of the perpetrators of violence. Policy makers and hospital managers need to implement the necessary security measures and support programs to prevent violent incidents. It is critical to examine the violent behaviors of patients and their relatives and institutional differences through further research.

Keywords

• Code white
• violence
• pandemic
• healthcare worker
• COVID-19

References

1. Liu J, Gan Y, Jiang H, Li L, Dwyer R, Lu K, et al. Prevalence of workplace violence against healthcare workers: a systematic review and meta-analysis. Occupational Environmental Medicine. 2019; 76: 927-37.
2. International Labour Organization [Internet]. Framework guidelines for addressing workplace violence in the health sector: The Training Manual. Geneva: ILO 2005 [Updated: 2005; Cited: 02.08.2024]. Available from: https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/@ed_protect/@protrav/@safework/documents/instructionalmaterial/wcms_108542.pdf.
3. Uğurlu H, Şantaş F. Sağlıkta şiddete ilişkin bir çalışma. Hacettepe Sağlık İdaresi Derg. 2023; 26(2): 305-34.
4. Vento S, Cainelli F, Vallone A. Violence against healthcare workers: A worldwide phenomenon with serious consequences. Frontiers Public Health, 2020; 8: 570459.
5. Betancourt-Sánchez LC, Ochoa-Gelvez EO, Velásquez-Bernal CC, Rozo-Silva YA, Quiroga-Vargas DA. Occupational health in the framework of the COVID-19 pandemic: a scoping review. Revista De Salud Publica. 2020; 22 (3): 381-8.
6. World Health Organization [Internet]. Coronavirus disease (‎COVID-19)‎ outbreak: rights, roles and responsibilities of health workers, including key considerations for occupational safety and health: interim guidance. WHO 19 March 2020 [Updated: 2020; Cited: 02.08.2024]. Available from: https://iris.who.int/handle/10665/331510.
7. International Labour Organization & World Health Organization [Internet]. COVID-19: Occupational health and safety for health workers. WHO and ILO 2 February 2021 [Updated: 2021; Cited: 02.08.2024]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/WHO-2019-nCoV-HCW_advice-2021-1.
8. Oğan H. Covid-19 pandemisi altıncı ay değerlendirme raporu, Pandemi ortamında sağlıkta şiddet, Türk Tabipleri Birliği, 2020; 355-68.

9. Ramzi ZS, Fatah PW, Dalvandi A. Prevalence of workplace violence against healthcare workers during the COVID-19 pandemic: a systematic review and meta-analysis. Frontiers Psychology. 2022; 30;13:896156.
10. Bhatti OA, Rauf H, Aziz N, Martins RS, Khan JA. Violence against healthcare workers during the COVID-19 pandemic: a review of ıncidents from a lower-middle-ıncome country. Ann Glob Health. 2021; 87(1): 41.
11. Wang W, Lu L, Kelifa MM, Yu Y, He A, Cao N, et al. Mental health problems in Chinese healthcare workers exposed to workplace violence during the COVID-19 outbreak: A cross-sectional study using propensity score matching analysis. Risk Management and Healthcare Policy. 2020; 3(13): 2827-33.
12. McKay D, Heisler M, Mishori R, Catton H, Kloiber O. Attacks against healthcare personel must stop, especially as theworld fights COVID-19. The Lancet. 2020; 395(6): 1743-45.
13. Yıldırım İE, Sezgin D. Pandemide sağlık çalışanlarına şiddet. Iğdır International Socıal Scıences Congress; 2021; Iğdır. April 14-15.
14. International Labour Organization & World Health Organization [Internet]. Caring for those who care: National Programmes for Occupational Health for Health Workers. WHO and ILO 2020 [Updated: 2020; Cited: 02.08.2024]. Available from: https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_dialogue/---sector/documents/ publication/wcms_824090.pdf.
15. World Health Organization [Internet]. Attacks on health care in the context of COVID-19. WHO 30 July 2020 [Updated: 2020; Cited: 02.08.2024]. Available from: https://www.who.int/news-room/feature-stories/detail/attacks-on-health-care-in-the-context-of-covid-19.
16. Gökce A, Boz G, Özer A, Ozdemir F. Assessment of violence directed at resident physicians working in a university hospital during COVID-19 pandemic. Gevher Nesibe Journal of Medical & Health Sciences. 2023; 8(1): 172-80.
17. Aygün H, Metin S. Sağlık çalışanlarına yönelik şiddetin pandemi ile ilişkisi. Anatolian Journal of Emergency Medicine. 2022; 5(1): 7-12.
18. Eyitmiş M, Sezer F. COVID-19 döneminde sağlık personeline yönelik hasta-hasta yakınlarının uyguladığı şiddet değişti mi? Nitel bir çalışma. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. 2022; 23(1): 244-68.
19. Ekşi A, Gümüşsoy S, Utanır Altay S, Kirazlı G. (2022). Effect of the COVID-19 pandemic on violence against pre-hospital emergency health workers. Work. 2022; 1-6.
20. Yılar Erkek Z, Gökçek S. Pandemi sürecinde sağlık çalışanlarının şiddet eğiliminin incelenmesi. TOGÜ Sağlık Bilimleri Dergisi. 2022; 2(3): 260-74.
21. Özkan Şat S, Akbaş P, Yaman Sözbir Ş. Nurses' exposure to violence and their professional commitment during the COVID-19 pandemic. Journal of Clinical Nursing. 2021; 30(13-14): 2036-47.
22. Esen H, Uysal ŞA. COVİD-19 pandemi sürecinde sağlık kurumlarında beyaz kod uygulamasının incelenmesi: Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Örneği. Göbeklitepe Sağlık Bilimleri Dergisi. 2020; 3(3): 7-22.
23. Byon HD, Sagherian K, Kim Y, Lipscomb J, Crandall M, Steege L. Nurses' experience with type II workplace violence and underreporting during the COVID-19 pandemic. Workplace Health & Safety. 2021; 3: 21650799211031233.
24. Lafta R, Qusay N, Mary M, Burnham G. Violence against doctors in Iraq during the time of COVID-19. PLoS ONE. 2021; 16(8): e0254401.
25. Gülpınar S, Bulut YE, Çıtıl R. Tokat ilinde 2012-2014 yılları arasında beyaz kod kaynaklı açılan dosyaların retrospektif değerlendirilmesi. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care. 2019; 13(2): 142-50.
26. Avcı N, Arslan MK, Timlioğlu Sİ, Tay S, Meriç K, Ertenü M, ve ark. 2012-2015 yılları arasında Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma hastanesindeki beyaz kod bildirimleri. Sağlık Akademisyenleri Derg. 2015; 2(4): 211-14.
27. Devebakan N. Sağlık kurumlarında işyeri şiddeti ve Dokuz Eylül Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi’nde beyaz kod başvurularının değerlendirilmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Derg. 2018; 23(2): 383-99.
28. Mutlu H, Bahadır Yılmaz E, Yüksel A. Bir Eğitim ve Araştırma Hastanesinde yaşanan şiddete ilişkin beyaz kod verilerinin retrospektif olarak değerlendirilmesi: Kesitsel bir çalışma. Turkiye Klinikleri J Foren Sci Leg Med. 2021; 18(3): 197-204.
29. Ghareeb NS, El-Shafei DA, Eladl AM. Workplace violence among healthcare workers during COVID-19 pandemic in a jordanian governmental hospital: the tip of the iceberg. Environmental Science and Pollution Research. 2021; 28: 61441-49.
30. Güven O, Kurt BF. Sağlıkta şiddetin beyaz kod verileri ile değerlendirilmesi: Kırklareli ili örneği. Karya Journal of Health Science. 2023; 4(1): 47-50.
31. Torun N. Şiddete yönelik beyaz kod verilerin değerlendirilmesi. Çukurova Medical Journal. 2020; 45(3): 977-84.
32. Yıldız MS. Türkiye’de sağlık çalışanlarına yönelik şiddet: Ankara ilinde araştırma. Hacettepe Sağlık İdaresi Derg. 2019; 22(1): 135-56.