Research Article

Koşullu Otoregresif Bayes Model Yaklaşımı ile Türkiye Deprem Verilerinin Mekânsal Analizi

Volume: 17 Number: 1 May 27, 2022
TR EN

Koşullu Otoregresif Bayes Model Yaklaşımı ile Türkiye Deprem Verilerinin Mekânsal Analizi

Abstract

Mekânsal veri türlerinden birisi olan alansal verilerde gözlem değerleri mekâna bağlı olarak değiştiği için gözlem değerleri arasında mekânsal otokorelasyon ortaya çıkar. Mekânsal modellerde mekân bilgisinin modele katılabilmesi için alanların ilişkilerini tanımlayan komşuluk matrisinin oluşturulması gerekir. Bu nedenle mekânsal otokorelasyonu dikkate alan modellerin kullanımı son yıllarda yaygınlaşmıştır. Genelleştirilmiş Doğrusal Modeller (GDM), mekânsal otokorelasyonun modellenmesinde yetersiz kalmaktadır. Koşullu Otoregresif Bayes (CARBayes) modeli ile daha önceden deprem verilerinin modellenmesi ile ilgili bir çalışma yapılmamıştır. Bu yüzden, bu çalışmada 2016 yılında Türkiye’de meydana gelen deprem sayıları kullanılarak CARBayes modelinin kullanımı önerilmiştir. CARBayes modeli Genelleştirilmiş Doğrusal Mekânsal Model (GDMM) formundadır. Verilerde alansal birim olarak “iller” alınmış ve komşuluk matrisleri oluşturulurken idari bölünüş sınırları dikkate alınmıştır. Oluşturulan komşuluk matrisi üzerinden kurulan permütasyon testi sonucunda deprem sayılarında mekânsal ilişki çıkmıştır. Bu yüzden, deprem sayıları ile ortalama deprem büyüklüğü arasındaki ilişki için GDMM’de mekân bilgisi komşuluk matrisi yardımı ile rastgele etki olarak modele eklenmiştir. Böylece artıklardaki otokorelasyon problemi çözülmüş ve tahmin değerleri elde edilmiştir. Tahmin değerlerinden yararlanılarak bir risk değeri hesaplanmış ve haritalandırma aracılığıyla riskli iller belirlenmiştir.

Keywords

References

  1. N. Cressie, Statistics for Spatial Data, Revised Edition, John Wiley & Sons, New York, 1993.
  2. R. P. Haining, Spatial Data Analysis: Theory and Practice, Cambridge University Press, Cambridge, 2003.
  3. O. Schabenberger and C. A. Gotway, Statistical Methods for Spatial Data Analysis, Chapman & Hall/CRC, Boca Raton/London, 2005.
  4. S. R. Bivand, E. Pebesma, and V. Gomez-Rubio, Applied Spatial Data Analysis with R, Second Edition, Springer, 2013.
  5. A. D. Cliff and J. K. Ord, Spatial Processes: Models and Applications, Pion, London, 1981.
  6. D. Griffith, “What is spatial autocorrelation?,” L’Espace geographique, 21, 265–280, 1992.
  7. Y. Chun and D. A. Griffith, Spatial Statistics & Geostatistics, Sage, Thousand Oaks, CA, 2013.
  8. A. D. Cliff and J. K. Ord, Spatial Autocorrelation, Pion, London, 1973.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Mathematical Sciences

Journal Section

Research Article

Publication Date

May 27, 2022

Submission Date

August 16, 2021

Acceptance Date

March 7, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 17 Number: 1

APA
Bakacak Karabenli, L., & Aktaş, S. (2022). Koşullu Otoregresif Bayes Model Yaklaşımı ile Türkiye Deprem Verilerinin Mekânsal Analizi. Süleyman Demirel University Faculty of Arts and Science Journal of Science, 17(1), 111-127. https://doi.org/10.29233/sdufeffd.983296
AMA
1.Bakacak Karabenli L, Aktaş S. Koşullu Otoregresif Bayes Model Yaklaşımı ile Türkiye Deprem Verilerinin Mekânsal Analizi. Süleyman Demirel University Faculty of Arts and Science Journal of Science. 2022;17(1):111-127. doi:10.29233/sdufeffd.983296
Chicago
Bakacak Karabenli, Leyla, and Serpil Aktaş. 2022. “Koşullu Otoregresif Bayes Model Yaklaşımı Ile Türkiye Deprem Verilerinin Mekânsal Analizi”. Süleyman Demirel University Faculty of Arts and Science Journal of Science 17 (1): 111-27. https://doi.org/10.29233/sdufeffd.983296.
EndNote
Bakacak Karabenli L, Aktaş S (May 1, 2022) Koşullu Otoregresif Bayes Model Yaklaşımı ile Türkiye Deprem Verilerinin Mekânsal Analizi. Süleyman Demirel University Faculty of Arts and Science Journal of Science 17 1 111–127.
IEEE
[1]L. Bakacak Karabenli and S. Aktaş, “Koşullu Otoregresif Bayes Model Yaklaşımı ile Türkiye Deprem Verilerinin Mekânsal Analizi”, Süleyman Demirel University Faculty of Arts and Science Journal of Science, vol. 17, no. 1, pp. 111–127, May 2022, doi: 10.29233/sdufeffd.983296.
ISNAD
Bakacak Karabenli, Leyla - Aktaş, Serpil. “Koşullu Otoregresif Bayes Model Yaklaşımı Ile Türkiye Deprem Verilerinin Mekânsal Analizi”. Süleyman Demirel University Faculty of Arts and Science Journal of Science 17/1 (May 1, 2022): 111-127. https://doi.org/10.29233/sdufeffd.983296.
JAMA
1.Bakacak Karabenli L, Aktaş S. Koşullu Otoregresif Bayes Model Yaklaşımı ile Türkiye Deprem Verilerinin Mekânsal Analizi. Süleyman Demirel University Faculty of Arts and Science Journal of Science. 2022;17:111–127.
MLA
Bakacak Karabenli, Leyla, and Serpil Aktaş. “Koşullu Otoregresif Bayes Model Yaklaşımı Ile Türkiye Deprem Verilerinin Mekânsal Analizi”. Süleyman Demirel University Faculty of Arts and Science Journal of Science, vol. 17, no. 1, May 2022, pp. 111-27, doi:10.29233/sdufeffd.983296.
Vancouver
1.Leyla Bakacak Karabenli, Serpil Aktaş. Koşullu Otoregresif Bayes Model Yaklaşımı ile Türkiye Deprem Verilerinin Mekânsal Analizi. Süleyman Demirel University Faculty of Arts and Science Journal of Science. 2022 May 1;17(1):111-27. doi:10.29233/sdufeffd.983296