Diş Hekimliği Fakültesi Stajyer Öğrencilerinde Kişilik Tiplerinin Stres Algısı Üzerindeki Etkisi

Abstract

Amaç: Bu çalışma, Türk diş hekimliği öğrencileri arasında kişilik tipleri ve stres algısı arasındaki ilişkiyi araştırmaktadır. Stres kaynaklarını, cinsiyet ve sosyoekonomik faktörlerin rollerini ve kişilik kaynaklı stres varyasyonlarını incelemektedir. Diş hekimliği eğitimi, akademik, klinik ve kişisel talepler nedeniyle oldukça streslidir. Enneagram modeli tarafından tanımlanan kişilik özellikleri, stres algısını ve başa çıkma becerilerini önemli ölçüde etkiler. Gereç ve Yöntemler: Çalışmaya, bir Türk üniversitesinden 233 4. ve 5. sınıf diş hekimliği öğrencisi (107 kadın, 126 erkek) katılmıştır. Veri toplama, Diş Ortamı Stresi (DES) anketini ve Enneagram kişilik tipi anketini içeriyordu. ANOVA, t-testleri ve lojistik regresyon dahil olmak üzere istatistiksel analizler SPSS kullanılarak gerçekleştirildi. Bulgular: Ortalama DES puanı 3,02±0,50 idi. En büyük stres faktörleri "bir dersten kalma korkusu" ve "sınavlar"dı. Kadın öğrencilerin stres puanları (3.08) erkeklerden (2.97) biraz daha yüksekti, ancak fark anlamlı değildi (p=0.076). Stres, sosyoekonomik düzeye göre marjinal olarak arttı, ancak anlamlı değildi (p=0.295). P1 (mükemmeliyetçi) en yüksek stres puanına sahipti (DES=3.31), P5 (Araştırmacı), P7 (Coşkulu) ve P9 (Uyumlu) ise daha düşük puanlar gösterdi. Sonuçlar: Diş hekimliği öğrencilerindeki stres seviyeleri kişilik tiplerinden etkilenir ve mükemmeliyetçi bireyler en yüksek stresi yaşar. Cinsiyet ve sosyoekonomik faktörlerin etkisi minimumdur. Diş hekimliği eğitim programları için kişiye özel stres yönetimi stratejileri, ruh sağlığı desteği ve kişilik temelli müdahaleler önerilmektedir. Gelecekteki çalışmalar, daha geniş bir geçerlilik için bu araştırmayı birden fazla kuruma yaymalıdır.

Keywords

• Stress; Psychological
• Dental Students
• Personality Traits
• Socioeconomic Factors
• Stress Management.

The Effect of Personality Types on Stress Perception Among Dental Faculty Trainee Students

Abstract

Amaç: Bu çalışma, Türk diş hekimliği öğrencileri arasında kişilik tipleri ve stres algısı arasındaki ilişkiyi araştırmaktadır. Stres kaynaklarını, cinsiyet ve sosyoekonomik faktörlerin rollerini ve kişilik kaynaklı stres varyasyonlarını incelemektedir. Diş hekimliği eğitimi, akademik, klinik ve kişisel talepler nedeniyle oldukça streslidir. Enneagram modeli tarafından tanımlanan kişilik özellikleri, stres algısını ve başa çıkma becerilerini önemli ölçüde etkiler. Gereç ve Yöntemler: Çalışmaya, bir Türk üniversitesinden 233 4. ve 5. sınıf diş hekimliği öğrencisi (107 kadın, 126 erkek) katılmıştır. Veri toplama, Diş Ortamı Stresi (DES) anketini ve Enneagram kişilik tipi anketini içeriyordu. ANOVA, t-testleri ve lojistik regresyon dahil olmak üzere istatistiksel analizler SPSS kullanılarak gerçekleştirildi. Bulgular: Ortalama DES puanı 3,02±0,50 idi. En büyük stres faktörleri "bir dersten kalma korkusu" ve "sınavlar"dı. Kadın öğrencilerin stres puanları (3.08) erkeklerden (2.97) biraz daha yüksekti, ancak fark anlamlı değildi (p=0.076). Stres, sosyoekonomik düzeye göre marjinal olarak arttı, ancak anlamlı değildi (p=0.295). P1 (mükemmeliyetçi) en yüksek stres puanına sahipti (DES=3.31), P5 (Araştırmacı), P7 (Coşkulu) ve P9 (Uyumlu) ise daha düşük puanlar gösterdi. Sonuçlar: Diş hekimliği öğrencilerindeki stres seviyeleri kişilik tiplerinden etkilenir ve mükemmeliyetçi bireyler en yüksek stresi yaşar. Cinsiyet ve sosyoekonomik faktörlerin etkisi minimumdur. Diş hekimliği eğitim programları için kişiye özel stres yönetimi stratejileri, ruh sağlığı desteği ve kişilik temelli müdahaleler önerilmektedir. Gelecekteki çalışmalar, daha geniş bir geçerlilik için bu araştırmayı birden fazla kuruma yaymalıdır.

Keywords

• Diş Hekimliği Öğrencileri
• Kişilik Özellikleri
• Sosyoekonomik Faktörler
• Stres Yönetimi.

References

1. 1. Silverstein ST, Kritz-Silverstein D. A longitudinal study of stress in first-year dental students. J Dent Educ. 2010;74(8):836-848. doi:10.1002/j.0022-0337.2010.74.8.836
2. 2. Peker I, Alkurt MT, Usta MG, Turkbay T. The evaluation of perceived sources of stress and stress levels among Turkish dental students. Int Dent J. 2009;59(2):103-111. doi:10.1111/j.1875-595X.2009.00059.x
3. 3. Uraz A, Tocak YS, Yozgatlıgil C, Cetiner S, Bal B. Psychological well-being, health, and stress sources in Turkish dental students. J Dent Educ. 2013;77(10):1345-1355. doi:10.1002/j.0022-0337.2013.77.10.1345
4. 4. Rajab LD. Perceived sources of stress among dental students at the University of Jordan. J Dent Educ. 2001;65(3):232-241. doi:10.1002/j.0022-0337.2001.65.3.232
5. 5. Alzahem AM, Van Der Molen HT, Alaujan AH, Schmidt HG, Zamakhshary MH. Stress amongst dental students: A systematic review. Eur J Dent Educ. 2011;15(1):8-18. doi:10.1111/j.1600-0579.2010.00640.x
6. 6. Eley D, Leung J, Hong BA, Cloninger KM, Cloninger CR. Identifying the dominant personality profiles in medical students: Implications for their well-being and resilience. PLoS One. 2016;11(8): e0160028. doi: 10.1371/journal. pone.0160028
7. 7. Vollrath M. Personality and stress. Scand J Psychol. 2001;42(4):335-347. doi:10.1111/j.1467-9450.2001.tb01018.x
8. 8. Stormon N, Sexton C, Ford PJ, Eley DS. Understanding the well-being of dentistry students. Eur J Dent Educ. 2022;26(1):1-10. doi:10.1111/eje.12701

9. 9. Hook JN, Hall TW, Davis DE Van Tongeren DR, Conner M. The Enneagram: A systematic review of the literature and directions for future research. J Clin Psychol. 2021;77(4):865-883. doi:10.1002/jclp.23078.
10. 10. Gerrig RJ, Zimbardo PG. Psychology and Life: An Introduction to Psychology. Ankara: Nobel Academic Publishing; 2020.
11. 11. Garbee WH, Zucker SB, Selby GR. Perceived sources of stress among dental students. J Am Dent Assoc. 1980;100(6):853-857. doi: 10.14219/jada. archive.1980.0402
12. 12. Maitri S. The Spiritual Dimension of the Enneagram. Istanbul: Omega Publications; 2018.
13. 13. Palmer H. The Mirror of the Soul: Human Landscapes Reflected in the Enneagram. Istanbul: Kaknüs Publications; 2014.
14. 14. Schwarz E, Zarrabi S. DAS²-theory of personality: A cognitive approach to the Enneagram. Psychology. 2017;8(11):1802-1815. doi:10.4236/psych.2017.811116
15. 15. Tastan K. Development and validation of a personality type inventory based on the Enneagram. Konuralp Med J. 2019;11(1):112-118. doi: 10.18521/ktd.462049.
16. 16. Alexander M, Schnipke B. The Enneagram: A primer for psychiatry residents. Acad Psychiatry. 2020;44(1):111-114. doi:10.1007/s40596-020-01200-x.
17. 17. Faul, F., Erdfelder, E., Buchner, A., & Lang, A.-G. Statistical power analyses using G*Power 3.1: Tests for correlation and regression analyses. Behavior Research Methods. 2009;41(4), 1149–1160. doi:10.3758/BRM.41.4.1149
18. 18. Mukaka MM. Statistics corner: A guide to appropriate use of correlation coefficient in medical research. Malawi Med J. 2012 Sep;24(3):69-71. PMID: 23638278; PMCID: PMC3576830.
19. 19. Sugiura G, Shinada K, Kawaguchi Y. Psychological well-being and perceptions of stress amongst Japanese dental students. Eur J Dent Educ. 2005;9(1):17-25. doi:10.1111/j.1600-0579.2004.00343.x.
20. 20. Polychronopoulou A, Divaris K. Perceived sources of stress among Greek dental students. J Dent Educ. 2005;69(6):687-692. doi:10.1002/j.0022-0337.2005.69.6.687.
21. 21. Sofola OO, Jeboda SO. Perceived sources of stress in Nigerian dental students. Eur J Dent Educ. 2006;10(1):20-23. doi:10.1111/j.1600-0579.2005.00330.x
22. 22. Acharya S. Factors affecting stress among Indian dental students. J Dent Educ. 2003;67(10):1140-1148. doi: 10.1002/j.0022-0337.2003.67.10.tb03779.x.
23. 23. Sanders AE, Lushington K. Effect of perceived stress on student performance in dental school. J Dent Educ. 2002;66(1):75-81. doi: 10.1002/j.0022-0337.2002.66.1.tb03520.x.
24. 24. 24. Al-Omari WM. Perceived sources of stress within a dental educational environment. J Contemp Dent Pract. 2005;6(4):64-74. doi: 10.5005/jcdp-6-4-64.
25. 25. Piazza-Waggoner CA, Cohen LL, Kohli K, et al. Stress management for dental students performing their first pediatric restorative procedure. J Dent Educ. 2003;67(5):542-548. doi: 10.1002/j.0022-0337.2003.67.5.tb03699.x.
26. 26. Humphris G, Blinkhorn A, Freeman R, et al. Psychological stress in undergraduate dental students: Baseline results from seven European dental schools. Eur J Dent Educ. 2002;6(1):22-29. doi: 10.1034/j.1600-0579.2002.060105.x.
27. 27. Morse Z, Dravo U. Stress levels of dental students at the Fiji School of Medicine. Eur J Dent Educ. 2007;11(2):99-103. doi: 10.1111/j.1600-0579.2007.00436.x.
28. 28. Çakmakçı B, Öner H. examination of the relationship between nomophobia, depression, and psychological well-being levels among nursing faculty students. Adusobıed. June 2023;10(1):152-171. doi:10.30803/adusobed.1290245.
29. 29. Akturk Z, Tastan K. Frequency of personality types based on the Enneagram in a Turkish sample: A web-based cross-sectional study. Middle East Medical Journal. 2020;12(2):211-218. doi: 10.21601/ortadogutipdergisi.722751.
30. 30. Hur Y, Lee KH. Analysis of medical students' Enneagram personality types, stress, and developmental level. Korean J Med Educ. 2011;23(3):175-184. doi: 10.3946/kjme.2011.23.3.175.
31. 31. Shin ES, Lee S. The emotional intelligence, defense mechanism, and interpersonal caring behavior by Enneagram personality types in nursing students. J Korean Acad Soc Nurs Educ. 2016;22(4):514-526. doi: 10.5977/jkasne.2016.22.4.514.
32. 32. Stoeber J, Otto K. Positive Conceptions of Perfectionism: Approaches, Evidence, Challenges. Personality and Social Psychology Review. 2006;10(4),295-319.doi:10.1207/s15327957pspr1004_2.
33. 33. Costa, PT, Terracciano A, McCraeRR.Gender differences in personality traits across cultures: Robust and surprising findings. Journal of Personality and Social Psychology.2001;81(2), 322-3319. doi: 10.1037/0022-3514.81.2.322
34. 34. Alzahem AM, Van der Molen HT, Alaujan AH, Schmidt HG, Zamakhshary MH. Stress amongst dental students: a systematic review. European Journal of Dental Education. 2011;15(1),8-18.doi.org/10.1111/j.1600-0579.2010.00640.x
35. 35. Blose TM, Yeates AC, Som M, Murray KA, Vassar M, Stroup J. The Enneagram and its application in medical education. In Baylor University Medical Center Proceedings. Taylor & Francis. 2023;36(1),54-58. doi: 10.1080/08998280.2022.2132591
36. 36. Cifuni M, Pfennig C, Astemborski C. Enneagram in EM. J Educ Teach Emerg Med. 2023 Oct 31;8(4):L1-L22. doi: 10.21980/J8ZM0G.