Research Article

Öğrenme Güçlüklerinin Ötesinde: Özgül Öğrenme Bozukluğu Olan Çocuklarda Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu ve Otistik Özelliklerin Öz Kavramı Üzerindeki Etkisinin Çok Değişkenli Analizi

Volume: 15 Number: 3 September 30, 2025
EN TR

Öğrenme Güçlüklerinin Ötesinde: Özgül Öğrenme Bozukluğu Olan Çocuklarda Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu ve Otistik Özelliklerin Öz Kavramı Üzerindeki Etkisinin Çok Değişkenli Analizi

Abstract

Giriş: Bu çalışma Özgül Öğrenme Bozukluğu (ÖÖB) tanılı çocuk ve ergenlerde Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) eş tanısının ve otistik özelliklerin öz kavramı üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Literatürde bu komorbidite ve özelliklerin öz kavramı üzerindeki etkisini değerlendiren özgül çalışmalar sınırlıdır. Materyal ve Yöntem: Kesitsel desenle yürütülen çalışmaya, 9–17 yaş arası 172 çocuk ve ergen dahil edilmiştir. Öz kavramı düzeyi Piers-Harris Öz Kavramı Ölçeği ile, DEHB semptom şiddeti Turgay DSM-IV Ölçeği ile, otistik özellikler ise Otizm Spektrum Anketi ile değerlendirilmiştir. Veriler bağımsız örneklem t-testleri, korelasyon ve çoklu regresyon analizleriyle analiz edilmiştir. Bulgular: DEHB eş tanılı grup, DEHB olmayan gruba kıyasla daha düşük öz kavramı puanlarına ve daha yüksek otistik özellik düzeylerine sahiptir. DEHB semptom şiddeti ile öz kavramı arasında negatif, otistik özellikler ile pozitif yönde anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Regresyon analizi otistik özelliklerin, DEHB semptom şiddeti ve demografik değişkenlerden bağımsız olarak öz kavramını anlamlı şekilde yordadığını göstermiştir. Sonuç: DEHB eş tanısı ve otistik özellikler, ÖÖB’li çocuklarda sadece akademik değil, sosyal ve duygusal alanlarda da ek riskler oluşturmaktadır. Bu nedenle öz kavramı ve sosyal becerileri hedefleyen bütüncül klinik değerlendirme ve müdahale yaklaşımları geliştirmek yerinde olacaktır.

Keywords

References

  1. American Psychiatric Association. American Psychiatric Association: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders Fifth Edition. 2013. doi:10.1176/appi.books.9780890425596.744053
  2. Büber A, Başay Ö, Şenol H. The prevalence and comorbidity rates of specific learning disorder among primary school children in Turkey. Nord J Psychiatry. 2020;74(6):453-460. doi:10.1080/08039488.2020.1740782
  3. Gans AM, Kenny MC, Ghany DL. Comparing the self-concept of students with and without learning disabilities. J Learn Disabil. 2003;36(3):287-295. doi:10.1177/002221940303600307
  4. Leary MR, Tangney JP. Handbook of Self and Identity. Guilford Press; 2011.
  5. Ruegg E. Social skills in children with learning disabilities: Using psychotherapy in the classroom. Annals of the American Psychotherapy Association. 2006;9(3):14-22. Accessed July 12, 2025. https://go.gale.com/ps/i.do?p=AONE&sw=w&issn=15354075&v=2.1&it=r&id=GALE%7CA152334725&sid=googleScholar&linkaccess=fulltext
  6. Chapman JW. Learning disabled children’s self-concepts. Rev Educ Res. 1988;58(3):347. doi:10.2307/1170259
  7. Elbaum B. The Self–concept of students with learning disabilities: A meta–analysis of comparisons across different placements. Learning Disabilities Research & Practice. 2002;17(4):216-226. doi:10.1111/1540-5826.00047
  8. Bear GG, Minke KM, Manning MA. Self-concept of students with learning disabilities: A meta-analysis. School Psych Rev. 2002;31(3):405-427. doi:10.1080/02796015.2002.12086165

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Psychiatry

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

September 26, 2025

Publication Date

September 30, 2025

Submission Date

August 6, 2025

Acceptance Date

September 23, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 15 Number: 3

APA
Adak, İ., Ekinci, O., Karaaslan, R. S., Sandıkçı, T., Karakuş, O. B., Erden, H., & Suzer Gamli, İ. (2025). Öğrenme Güçlüklerinin Ötesinde: Özgül Öğrenme Bozukluğu Olan Çocuklarda Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu ve Otistik Özelliklerin Öz Kavramı Üzerindeki Etkisinin Çok Değişkenli Analizi. Sakarya Medical Journal, 15(3), 266-279. https://doi.org/10.31832/smj.1754372
AMA
1.Adak İ, Ekinci O, Karaaslan RS, et al. Öğrenme Güçlüklerinin Ötesinde: Özgül Öğrenme Bozukluğu Olan Çocuklarda Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu ve Otistik Özelliklerin Öz Kavramı Üzerindeki Etkisinin Çok Değişkenli Analizi. Sakarya Medical Journal. 2025;15(3):266-279. doi:10.31832/smj.1754372
Chicago
Adak, İbrahim, Ozalp Ekinci, Rabia Sevcan Karaaslan, et al. 2025. “Öğrenme Güçlüklerinin Ötesinde: Özgül Öğrenme Bozukluğu Olan Çocuklarda Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Ve Otistik Özelliklerin Öz Kavramı Üzerindeki Etkisinin Çok Değişkenli Analizi”. Sakarya Medical Journal 15 (3): 266-79. https://doi.org/10.31832/smj.1754372.
EndNote
Adak İ, Ekinci O, Karaaslan RS, Sandıkçı T, Karakuş OB, Erden H, Suzer Gamli İ (September 1, 2025) Öğrenme Güçlüklerinin Ötesinde: Özgül Öğrenme Bozukluğu Olan Çocuklarda Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu ve Otistik Özelliklerin Öz Kavramı Üzerindeki Etkisinin Çok Değişkenli Analizi. Sakarya Medical Journal 15 3 266–279.
IEEE
[1]İ. Adak et al., “Öğrenme Güçlüklerinin Ötesinde: Özgül Öğrenme Bozukluğu Olan Çocuklarda Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu ve Otistik Özelliklerin Öz Kavramı Üzerindeki Etkisinin Çok Değişkenli Analizi”, Sakarya Medical Journal, vol. 15, no. 3, pp. 266–279, Sept. 2025, doi: 10.31832/smj.1754372.
ISNAD
Adak, İbrahim - Ekinci, Ozalp - Karaaslan, Rabia Sevcan - Sandıkçı, Tuncay - Karakuş, Oğuz Bilal - Erden, Huriye - Suzer Gamli, İpek. “Öğrenme Güçlüklerinin Ötesinde: Özgül Öğrenme Bozukluğu Olan Çocuklarda Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Ve Otistik Özelliklerin Öz Kavramı Üzerindeki Etkisinin Çok Değişkenli Analizi”. Sakarya Medical Journal 15/3 (September 1, 2025): 266-279. https://doi.org/10.31832/smj.1754372.
JAMA
1.Adak İ, Ekinci O, Karaaslan RS, Sandıkçı T, Karakuş OB, Erden H, Suzer Gamli İ. Öğrenme Güçlüklerinin Ötesinde: Özgül Öğrenme Bozukluğu Olan Çocuklarda Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu ve Otistik Özelliklerin Öz Kavramı Üzerindeki Etkisinin Çok Değişkenli Analizi. Sakarya Medical Journal. 2025;15:266–279.
MLA
Adak, İbrahim, et al. “Öğrenme Güçlüklerinin Ötesinde: Özgül Öğrenme Bozukluğu Olan Çocuklarda Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Ve Otistik Özelliklerin Öz Kavramı Üzerindeki Etkisinin Çok Değişkenli Analizi”. Sakarya Medical Journal, vol. 15, no. 3, Sept. 2025, pp. 266-79, doi:10.31832/smj.1754372.
Vancouver
1.İbrahim Adak, Ozalp Ekinci, Rabia Sevcan Karaaslan, Tuncay Sandıkçı, Oğuz Bilal Karakuş, Huriye Erden, İpek Suzer Gamli. Öğrenme Güçlüklerinin Ötesinde: Özgül Öğrenme Bozukluğu Olan Çocuklarda Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu ve Otistik Özelliklerin Öz Kavramı Üzerindeki Etkisinin Çok Değişkenli Analizi. Sakarya Medical Journal. 2025 Sep. 1;15(3):266-79. doi:10.31832/smj.1754372

INDEXING & ABSTRACTING & ARCHIVING

 

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiU2NvcHVzLnBuZyIsInBhdGgiOiI5NzZkLzU5ZjkvMjAyMC82YTkxMmNmOGRiMTQzMS44MDUwMjExMS5wbmciLCJleHAiOjE3ODc5MDI3MjksIm5vbmNlIjoiMGM1Y2FmMmZlZjRlYWIyMTEyMGVjYjUyZTU2NWEyMzAifQ.c7PzOMe8mvOEUJa4kmFHwDEXwzC93EDJLv4c7YpMba0  29985  30950  30951 30954 34273
 

 

30703 The published articles in SMJ are licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.