Yetişkin Bireylerin Sağlık Okuryazarlığı ve Obeziteyle İlişkili Bazı Davranışlarının İncelenmesi

Pinar Soylar; Bircan Ulaş Kadıoğlu

doi:10.31832/smj.700979

Yetişkin Bireylerin Sağlık Okuryazarlığı ve Obeziteyle İlişkili Bazı Davranışlarının İncelenmesi

Abstract

Öz

Amaç

Sağlığın geliştirilmesinde sağlık okuryazarlığının rolü önemlidir. Yetişkin bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeyinin saptanması ve obeziteyle ilişkili bazı davranışların sağlık okuryazarlığına etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntemler

Tanımlayıcı türde kesitsel bir çalışma olan araştırmamız, Elazığ il merkezindeki üç aile sağlığı merkezine başvuran ve araştırmamıza katılmayı kabul eden 680 yetişkin birey ile Kasım-Aralık 2019 tarihleri arasında yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak sosyo demografik sorular ile birlikte obeziteyle ilişkili olduğu düşünülen değişkenler, ve “Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 (TSOY-32)” kullanılmıştır.

Bulgular

Katılımcıların %46,8’i fazla kilolu, %37,9’u obezdi. %39,0’unun sağlık okuryazarlığı yetersiz, %32,5’unun sınırlı, %17,8’i yeterli, %10,7’si mükemmel düzeyde idi. Bireylerin beden kitle indeksleri ile sağlık okuryazarlığı arasında anlamlı bir ilişki bulunmuş olup (p=0,018), düzenli egzersiz yapma durumu, sebze-meyve tüketimi ve düzenli beslenmenin sağlık okuryazarlığı ile arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p=0,016, p=0,010 sırasıyla).

Sonuç

Katılımcıların büyük çoğunluğunun sağlık okuryazarlığı yetersiz olarak bulunmuştur. Yetersiz seviyede sağlık okuryazarlığının vücut artışı ile ilişkili olduğu sonucuna varılmıştır. Toplumun sağlık okuryazarlığı konusunda farkındalığının artması sağlıklı yaşam davranışlarının kazanılmasında ve kilo kontrolünde etkili olabilir.

Keywords

beden kitle indeksi,obezite,sağlığın geliştirilmesi,sağlık okuryazarlığı

References

KAYNAKLAR 1. Özdenk GD, Özcebe LH. Bir üniversite çalışanlarının beslenme okuryazarlığı, beslenme davranışları ve ilişkili faktörler. Türkiye Halk Sağlığı Dergisi 2018; 16(3): 178-189.
2. Health Literacy; Health Promotion Glossary, 1998. WHO. https://www.who.int/healthpromotion/health-literacy/en/
3. Dodson S, Good S, Osborn R. Health literacy toolkit for low- and middle income countries: A series of information sheets to empower communities and strengthen health systems. Delhi: World Health Organization, Regional Office for South-East Asia; 2015.
4. Kickbusch I, Wait S, Maag D. Navigating health: The role of health literacy. London: Alliance for Health and the Future, International Longevity Centre-UK; 2006.
5. Berkman ND, Sheridan SL, Donahue KE, Halpern DJ, Crotty K. Low health literacy and health outcomes: an updated systematic review. Ann Intern. Med 201; 155:97–107.
6. Adams RJ, Appleton SL, Hill CL, Dodd M, Findlay C, Wilson DH. Risks associated with low functional health literacy in an Australian population. Med J Aust 2009; 191: 530–534.
7. Wu JR, Moser DK, DeWalt DA, Rayens MK, Dracup K. Health Literacy mediates the relationship between age and health outcomes in patients with heart failure. Circ Heart Fail 2016;9:50.
8. Gazmararian JA, Williams MV, Peel J, Baker DW. Health literacy and knowledge of chronic disease. Patient Educ Couns 2003;51: 267–275.

9. Bilir N. Erbaydar Paksoy N. Bulaşıcı olmayan hastalıklar ve kontrolü. In: Güler Ç, Akın L, Editors. Halk Sağlığı Temel Bilgiler 3. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Yayınları;2015.p.1542.
10. Durusu-Tanrıöver M. Yıldırım HH. Demiray-Ready FN. Çakır B. Akalın HE. Türkiye sağlık okuryazarlığı araştırması. Bilimsel Rapor. Sağlık-Sen Yayınları – 25. 1. Baskı: 2014 Aralık.
11. Sezer A. Sağlık okuryazarlığının sağlıklı yaşam biçimi davranışları ile ilişkisi. Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, İstanbul, 2012.
12. Yılmazel G, Cetinkaya F. Relation between health literacy levels, Hypertension awareness and control among primary-secondary school teachers İn Turkey. Aims Public Health 2017;4(4):314-325.
13. Speirs, KE. Health literacy and nutrition behaviors among low-income adults. J Health care for the poor and underserved. 2012;23(3):1082-91.
14. Kennen EM, Davis TC, Huang J, Yu H, Carden D, Bass R, et al. Tipping the scales: The effect of literacy on obese patients’ knowledge and readiness to lose weight. Southern Medical Journal 2005;981: 15–18.
15. Okyay P, Abacıgil F. Türkiye sağlık okuryazarlığı ölçekleri güvenilirlik ve geçerlilik çalışması. Bilimsel Rapor. T.C. Sağlık Bakanlığı Yayın No: 1025. 1. Baskı: Mayıs 2016
16. Ozdemir H, Alper Z, Uncu Y, Bilgel N. Health literacy among adults: A study from Turkey. Health Educ Res 2010;25(3):464-77.
17. Mushi-Brunt C, Haire-Joshu D, Elliott M. Food spending behaviors and perceptions are associated with fruit and vegetable intake among parents and their preadolescent children. J Nutr Educ Behav. 2007;39(1):26–30.
18. Zoellner J. Health literacy is associated with healthy eating index scores and sugar-sweetened beverage intake: findings from the rural Lower Mississippi Delta. J of the Americ Dietetic Associat 2011;111(7):1012-20.
19. Shih SF, Liu CH, Liao LL, Osborne RH. Health literacy and the determinants of obesity: a population-based survey of sixth grade school children in Taiwan. BMC Public Health 2016;22(16):280.
20. Body Mass Indeks, World Health Organization. http://www.euro.who.int/en/health-topics/disease-prevention/nutrition/a-healthy-lifestyle/body-mass-index-bmi
21. TehraniBanihashemi S, Amirkhani M, Haghdoost A, Alavian S, Asgharifard H, Baradaran H, et al. Health Literacy and the Influencing Factors: A Study in Five Provinces of Iran. Strides Dev Med Educ 2007;4(1):1-9.
22. Mohammadi Z, TehraniBanihashemi A, Asgharifard H, Bahramian M, Baradaran HR, Khamseh ME.Health literacy and its influencing factors in Iranian diabetic patients. Med JIslam RepubIran 2015;29:230.
23. LIU, Yong-Bing, et al. Relationship between health literacy, health-related behaviors and health status: A survey of elderly Chinese. International journal of environmental research and public health 2015, 12(8): 9714-9725.
24. Alamari A, Alkwaari M. Assessing the level of health literacy among adult visitors in the primary health care sitting of National Guard Health Affair, Jeddah, Saudi Arabia. J. Fam. Community Med 2010. (sayfa sayisi yok)
25. Sharif I, Blank AE. Relationship between child health literacy and body mass index in overweight children. Patient Education and Counseling 2010;79(1): 43–48.
26. Huizinga MM, Beech BM, Cavanaugh KL, Elasy TA, Rothman RL. Low numeracy skills are associated with higher BMI. Obesity 2008; 168: 1966–68
27. Lassetter JH, Clark L, Morgan SE, Brown LB, VanServellen G, Duncan K, et al. Health literacy and obesity among native Hawaiian and Pacific Islanders in the United States. Public Health Nurs 2015;32(1):15-23. 28. Michou M, Demosthenes BP, Vassiliki C. "Low health literacy and excess body weight: A systematic review." Central European journal of public health 2018; 26(3): 234-241.
29. Taggart J, Williams A, Dennis S, Newall A, Shortus T, Zwar N, Denney-Wilson E, Harris MF. A systematic review of interventions in primary care to improve health literacy for chronic disease behavioral risk factors. BMC Fam Pract 2012:13,
30. Von Wagner C, Knight K, Steptoe A, Wardle J. Functional health literacy and health-promoting behavior in a national sample of British adults. J. Epidemiol. Community Health 2007; 61, 1086–1090.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Health Care Administration

Journal Section

Research Article

Authors

Pinar Soylar ^*
Türkiye

Bircan Ulaş Kadıoğlu
0000-0002-1150-8761
Türkiye

Publication Date

June 15, 2020

Submission Date

March 9, 2020

Acceptance Date

May 27, 2020

Published in Issue

Year 2020 Volume: 10 Number: 2

DOI

https://doi.org/10.31832/smj.700979

IZ

https://izlik.org/JA68ZE24TA

Cite

RIS / Bibtex

APA

Soylar, P., & Ulaş Kadıoğlu, B. (2020). Yetişkin Bireylerin Sağlık Okuryazarlığı ve Obeziteyle İlişkili Bazı Davranışlarının İncelenmesi. Sakarya Medical Journal, 10(2), 270-276. https://doi.org/10.31832/smj.700979

AMA

1.Soylar P, Ulaş Kadıoğlu B. Yetişkin Bireylerin Sağlık Okuryazarlığı ve Obeziteyle İlişkili Bazı Davranışlarının İncelenmesi. Sakarya Medical Journal. 2020;10(2):270-276. doi:10.31832/smj.700979

Chicago

Soylar, Pinar, and Bircan Ulaş Kadıoğlu. 2020. “Yetişkin Bireylerin Sağlık Okuryazarlığı Ve Obeziteyle İlişkili Bazı Davranışlarının İncelenmesi”. Sakarya Medical Journal 10 (2): 270-76. https://doi.org/10.31832/smj.700979.

EndNote

Soylar P, Ulaş Kadıoğlu B (June 1, 2020) Yetişkin Bireylerin Sağlık Okuryazarlığı ve Obeziteyle İlişkili Bazı Davranışlarının İncelenmesi. Sakarya Medical Journal 10 2 270–276.

IEEE

[1]P. Soylar and B. Ulaş Kadıoğlu, “Yetişkin Bireylerin Sağlık Okuryazarlığı ve Obeziteyle İlişkili Bazı Davranışlarının İncelenmesi”, Sakarya Medical Journal, vol. 10, no. 2, pp. 270–276, June 2020, doi: 10.31832/smj.700979.

ISNAD

Soylar, Pinar - Ulaş Kadıoğlu, Bircan. “Yetişkin Bireylerin Sağlık Okuryazarlığı Ve Obeziteyle İlişkili Bazı Davranışlarının İncelenmesi”. Sakarya Medical Journal 10/2 (June 1, 2020): 270-276. https://doi.org/10.31832/smj.700979.

JAMA

1.Soylar P, Ulaş Kadıoğlu B. Yetişkin Bireylerin Sağlık Okuryazarlığı ve Obeziteyle İlişkili Bazı Davranışlarının İncelenmesi. Sakarya Medical Journal. 2020;10:270–276.

MLA

Soylar, Pinar, and Bircan Ulaş Kadıoğlu. “Yetişkin Bireylerin Sağlık Okuryazarlığı Ve Obeziteyle İlişkili Bazı Davranışlarının İncelenmesi”. Sakarya Medical Journal, vol. 10, no. 2, June 2020, pp. 270-6, doi:10.31832/smj.700979.

Vancouver

1.Pinar Soylar, Bircan Ulaş Kadıoğlu. Yetişkin Bireylerin Sağlık Okuryazarlığı ve Obeziteyle İlişkili Bazı Davranışlarının İncelenmesi. Sakarya Medical Journal. 2020 Jun. 1;10(2):270-6. doi:10.31832/smj.700979

Cited By

Kutanöz leishmaniasis hastalarının sağlık merkezine başvuru gecikmelerinde sağlık okuryazarlığı ve diğer faktörlerin etkisi

Adıyaman Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.30569/adiyamansaglik.1204173

Assessment of health literacy and quality of life in women with urinary incontinence

International Urology and Nephrology

https://doi.org/10.1007/s11255-023-03864-y

Hastane çalışanlarında sağlık okuryazarlık düzeyinin belirlenmesi

TOGÜ Sağlık Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.52369/togusagbilderg.1208431

The association between interactive health literacy and dietary behaviors among Chinese college students: a large-scale cross-sectional study

Frontiers in Psychology

https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1363885

Evaluation of parental health literacy levels, family practices and child behaviors that may affect school-age child obesity

Health Sciences Quarterly

https://doi.org/10.26900/hsq.3005

Yetişkinlerde Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışlarının, Sağlık ve Beslenme Okuryazarlığının İncelenmesi: Kesitsel Bir Çalışma

OSMANGAZİ JOURNAL OF MEDICINE

https://doi.org/10.20515/otd.1735753

Yetişkin Bireylerin Sağlık Okuryazarlığı ve Obeziteyle İlişkili Bazı Davranışlarının İncelenmesi

Yetişkin Bireylerin Sağlık Okuryazarlığı ve Obeziteyle İlişkili Bazı Davranışlarının İncelenmesi

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite

Cited By

Kutanöz leishmaniasis hastalarının sağlık merkezine başvuru gecikmelerinde sağlık okuryazarlığı ve diğer faktörlerin etkisi

Assessment of health literacy and quality of life in women with urinary incontinence

Hastane çalışanlarında sağlık okuryazarlık düzeyinin belirlenmesi

The association between interactive health literacy and dietary behaviors among Chinese college students: a large-scale cross-sectional study

AN ANALYSIS OF THE HEALTH LITERACY LEVELS OF STUDENTS IN A PUBLIC UNIVERSITY'S FACULTY OF HEALTH SCIENCES

Evaluation of the relationship between health literacy and mindful eating in obesity patients

Tip 2 Diyabet Hastalarının Sağlık Okuryazarlığı İle Öz Bakım Yönetimi Arasındaki İlişki

Evaluation of parental health literacy levels, family practices and child behaviors that may affect school-age child obesity

Yetişkinlerde Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışlarının, Sağlık ve Beslenme Okuryazarlığının İncelenmesi: Kesitsel Bir Çalışma