ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN AİLELERİN YAPISI ve TOPLUMSAL İLİŞKİLERİNİN BELİRLENMESİ

Mahmut Çitil; İsmail Doğan

doi:10.21560/spcd.v19i46288.453941

ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN AİLELERİN YAPISI ve TOPLUMSAL İLİŞKİLERİNİN BELİRLENMESİ

Öz

Bu araştırmanın amacı Türkiye’de engelli çocuğa sahip ailelerin yapısını, toplumsal ilişkilerini belirlemektir. Tarama modelinde betimsel olan bu araştırmada veri toplama araçları olarak araştırmacılar tarafından geliştirilen Engelli Çocuğu Olan Ailelerin Profili Anketi (EÇEPA) kullanılmıştır. Bu kapsamda Ankara ilindeki merkez ilçelerden 342 ebeveynle çalışılmıştır. Toplanan veriler SPSS-21 paket programına işlenmiş ve bu program yardımı ile analiz edilmiştir. Anketlerden elde edilen veriler frekans ve yüzde olarak analiz edilmiş, bazı demografik özelliklere göre anket maddelerindeki dağılım düzeyleri arasındaki farklılığa ki-kare analizleri ile bakılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre engelli bir çocuğa sahip olmak ailelerin yapısını, işleyişini, toplumsal ilişkilerini süreçlerini etkilemektedir. Ancak engelli çocuğa sahip ailelerin bu özellikleri toplumun kendilerine yönelik davranışlarını algılama dışında benzer sosyo-ekonomik ve kültürel tabakadaki ailelerden çok da farklı bir görünüm taşımamaktadır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar tartışma ve sonuç kısmında geniş bir şekilde ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

Aile,Engel,Sosyoloji,Eğitim Sosyolojisi

Kaynakça

Akçamete, A. G. (2010). Genel Eğitim Okullarında Özel Gereksinimi Olan Öğrenciler ve Özel Eğitim. Ankara: Kök Yayıncılık.
Albaş, B. (1999). Öğretilebilir-eğitilebilir düzeyde zihinsel özürlü çocuğa sahip ebeveynlerin psikolojik durumlarının değerlendirilmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi, İstanbul.
Altuğ, Ö., Özkahraman S., ve Çallı F. (2006). Zihinsel engelli çocuk sahibi ailelerin yasadıkları güçlüklerin incelenmesi. Aile ve Toplum Dergisi, 3 (9), 69–78.
Ardıç, A. (2012). Özel gereksinimli çocuk ve aile. A. Cavkaytar (Ed.)., Özel Eğitimde Aile Eğitimi ve Rehberliği (s. 19-52). Ankara: Vize Yayıncılık.
ASPB (Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı) (2013). Engelli Bireylere İlişkin İstatistiki Bilgiler. Ankara: Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü Yayını.
ASPB (2011). Türkiye Aile Yapısı Araştırması TAYA 2011. Ankara: Uzerler Matbaacılık.
ASPB (2014). Türkiye Aile Yapısı Araştırması: Tespitler, Öneriler. İstanbul: Çizge.
ASPB ve TUİK (2010). Özürlülerin Sorun ve Beklentileri Araştırması. Yayın No: 3636. Ankara: Türkiye İstatistik Kurumu Matbaası.

Aslanoğlu, M. (2004). Otistik, zihinsel, işitme, görme ve bedensel engelli çocuğu bulunan ebeveynlerin aile içi ilişkilerinin incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
Ataman, A. (Ed.) (2009). Özel gereksinimli çocuklar ve özel eğitime giriş. Ankara: Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
Başbakanlık (2009). Türkiye’de Özürlüler Araştırması (2002). (2. Baskı). T.C. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü ve Özürlüler İdaresi Başkanlığı. Yayın Nu: 2913. Ankara: Devlet İstatistik Enstitüsü Matbaası.
Başbakanlık (2010a). Türkiye’de Aile Değerleri Araştırması. T.C. Başbakanlık Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü. Genel Yayın Nu: 145, Ankara.
Başbakanlık (2010b). Aile Yapısı Araştırması (2006). T.C. Başbakanlık Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü. Genel Yayın Nu: 146, Ankara.
Başbakanlık (2011). Türkiye’de Ailelerin Eğitim İhtiyaçları. T.C. Başbakanlık Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü. Genel Yayın Nu: 149, Ankara.Bıçak, N. (2009). Otizmli çocukların annelerinin yaşadıklarının belirlenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Bolu.
Burcu, E. (2007) Türkiye’de özürlü birey olma: temel sosyolojik özellikleri ve sorunları üzerine bir araştırma. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Yayınları.
Canatan, K. ve E. Yıldırım (2011). Aile sosyolojisi. İstanbul: Açılım Kitap.
Cavkaytar, A. (Ed.)., (2012). Toplum ve aile özel eğitimde aile eğitimi ve rehberliği. Ankara: Vize Yayıncılık.
Cavkaytar, A. (2008). Özel Eğitime Gereksinim Duyan Çocuklar ve Özel Eğitim. H.İ. Diken (Ed.)., Özel eğitime gereksinimi olan öğrenciler ve özel eğitim. Ankara: PegemA Yayıncılık.
Cavkaytar, A., Batu, S., ve Çetin, O. B. (2008). Perspectives of turkish mothers on having a child with developmental disabilities. İnternational Journal of Special Education, 23(2), 102-109.
Coşkun, M. K. (2010). Engellilere yönelik hizmetler (Amasya Örneği) (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Cumhuriyet Üniversitesi, Sivas.Çapa, B. (2009). Zihin engelli ve otistik çocuğa sahip ailelerin toplumsal hayata katılmada yasadıkları güçlüklerin karşılaştırılması (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.
Çetingöz, S. (1990). Down sendromlu çocukların sosyal gelişimi, aile yapısı ve anne baba tutumu (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi, İstanbul.
Çitil, M. (2017). Türkiye’de özel eğitim: Tarihsel, yasal ve politik gelişmeler. Ankara: Vize yayıncılık
Çitil, M. (2012). Yasalar ve özel eğitim. Ankara: Vize Yayıncılık.
Diken H. İ., (Ed.)., (2010) .Özel eğitime gereksinim duyan çocuklar ve özel eğitim. Ankara: PegemA Yayıncılık.
Doğan, İ. ve Çitil, M. (2011). Engelli Çocuk ve Ergenlerine Sosyolojik Bir Yaklaşım. Engelli. A. Kulaksızoğlu (Ed.). Çocuk ve Ergenlerin Hakları El Kitabı. (Anne-Baba ve Öğretmenler İçin). İstanbul: Çocuk Vakfı Yayınları.
Eratay, E. (2000). Zihinsel engelli çocukların aileleri tarafından fiziksel ihmal ve istismarı ile buna bağlı olarak ortaya çıkan davranış sorunları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Bolu.
Erdil, M. (2010) Türkiye ve Polonya’daki engelli ailelerin sosyal sorunlarının sosyolojik olarak karşılaştırılması “Fenilketonüri Örneğinde” (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Cumhuriyet Üniversitesi, Sivas.
Eren, Ö. (1994). Türkiye’de otistik çocukların aile yapıları üzerine sosyolojik bir inceleme (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
Ergenekon, Y. (1996). Öğretilebilir zihinsel engelli çocukların ailelerinin karşılaştıkları sorunların değerlendirilmesi: bir pilot çalışma (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
Evcimen, E. (1996). Zihin engelli çocuğu olan ailelerin gereksinimlerinin belirlenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.
Giddens, A. (2012). Sosyoloji. (Yayıma Hazırlayan: Cemal Güzel). Kırmızı Yayınları :İstanbul
Göktepe, E. O. (2002). İşitme engelli çocuğu olan annelerin stres ve aile içi uyum düzeylerinin incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara.
Güllüpınar, F. (2013). Toplumsal ilişkiler kıskacında zihin engelli olan bireyler ve aile yapıları: Eskişehir’de engelli ailesi hakkında sosyolojik bir alan çalışması. Toplum ve Sosyal Hizmet, 24 (1), 41-64.
Gülsu, İ. (2003). İşitme engelli çocukların sosyal hayata intibakı (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi, İstanbul.
Işıkhan, V. (2005a) Zihinsel engelli çocuğa sahip annelerin psiko-sosyal ve sosyo-ekonomik sorunları. Toplum ve Sosyal Hizmet. 16 (2), 35-52.
Işıkhan, V. (2005b) Türkiye’de zihinsel engelli çocuğa sahip annelerin sorunları. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Basımevi Ankara.
Karyelioğlu, S. (2002). Zihinsel engelli çocuklara sahip ailelerde iletişim sorunları (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ege Üniversitesi, İzmir.
Kurt, O. (2001). Zihinsel özürlü çocuk annelerinin aile özelliklerine ilişkin algılamaları ile çeşitli ailesel değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.
Lüle, F. (2008). Engelli bireye sahip yoksul ailelerin karşılaştıkları sorunlar ve bu sorunlarla başa çıkma tarzları (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
Meral, B. F. (2011). Gelişimsel yetersizliği olan çocuk annelerinin aile yaşam kalitesi algılarının incelenmesi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.
Nazlı, A. (2010). Ötekilik, Beden ve Engellilik: Sosyolojik Bir Bakış. IV. Engelsiz Üniversiteler Çalıştayı. Ege Üniversitesi, İzmir.
Oğultürk, N. (2012). Zihinsel engelli çocuğa sahip ailelerin, aile işlevlerini etkileyen etmenler: Çankaya belediyesinden hizmet alan aileler üzerine bir değerlendirme (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
Orhan, S. (2004). Zihinsel engelli çocuğa sahip ebeveynlerin demografik ve psiko-sosyal özelliklerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Fırat Üniversitesi, Elazığ.
Özen, Y. (1996). İşitme engelli çocukların ailelerinin sosyo-ekonomik yapılarına bağlı olarak çocuklarına gösterdikleri ilgi ile çocuklarının topluma uyum sorunları ve rehberliğin önemi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
Öztürk, Y. (2011). Engelli çocuğa sahip ailelerin gereksinimlerinin ve aile yükünün belirlenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Haliç Üniversitesi, İstanbul.
Sarısoy, M. (2000). Otistik ve zihinsel engelli çocuğa sahip ebeveynlerin evlilik uyumları (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ege Üniversitesi, İzmir.
Sucuoğlu, B. (1995). Özürlü çocuğu olan anne-babaların gereksinimlerinin belirlenmesi. Çocuk ve Ruh Sağlığı Dergisi, 2 (1), 10-18.
Sucuoğlu, B. (1997). Özürlü Çocukların Aileleriyle Yapılan Çalışmalar. N. Karancı (Ed.)., Faklılıklarla Yaşamak Aile ve Toplumun Farklı Gereksinimleri Olan Bireylerle Birlikteliği Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları.
Şen, E. (2004). Engelli çocuğu olan ailelerin yaşadığı güçlükler (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Mersin Üniversitesi, Mersin.
Topses, M., D. (2008). Modern aile yapısı ve fonksiyonlarının, bireyin elcil davranış düzeyi ile ilişkisi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu). (2015). Boşanma İstatistikleri. http://www.tuik.gov.tr TUİK resmi adresinden erişilmiştir.
Turan, N. (1983). Eğitilebilir geri zekâlı çocukların aile yapısı ve ilişkileri. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Hizmetler Yüksekokulu Dergisi, 1 (2-3) , 200-237.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mahmut Çitil ^*
0000-0001-7607-6595
Türkiye

İsmail Doğan
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

25 Haziran 2019

Gönderilme Tarihi

16 Ağustos 2018

Kabul Tarihi

24 Haziran 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 19 Sayı: 43

DOI

https://doi.org/10.21560/spcd.v19i46288.453941

IZ

https://izlik.org/JA49AZ54KB

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Çitil, M., & Doğan, İ. (2019). ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN AİLELERİN YAPISI ve TOPLUMSAL İLİŞKİLERİNİN BELİRLENMESİ. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 19(43), 61-108. https://doi.org/10.21560/spcd.v19i46288.453941

AMA

1.Çitil M, Doğan İ. ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN AİLELERİN YAPISI ve TOPLUMSAL İLİŞKİLERİNİN BELİRLENMESİ. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi. 2019;19(43):61-108. doi:10.21560/spcd.v19i46288.453941

Chicago

Çitil, Mahmut, ve İsmail Doğan. 2019. “ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN AİLELERİN YAPISI ve TOPLUMSAL İLİŞKİLERİNİN BELİRLENMESİ”. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi 19 (43): 61-108. https://doi.org/10.21560/spcd.v19i46288.453941.

EndNote

Çitil M, Doğan İ (01 Haziran 2019) ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN AİLELERİN YAPISI ve TOPLUMSAL İLİŞKİLERİNİN BELİRLENMESİ. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi 19 43 61–108.

IEEE

[1]M. Çitil ve İ. Doğan, “ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN AİLELERİN YAPISI ve TOPLUMSAL İLİŞKİLERİNİN BELİRLENMESİ”, Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, c. 19, sy 43, ss. 61–108, Haz. 2019, doi: 10.21560/spcd.v19i46288.453941.

ISNAD

Çitil, Mahmut - Doğan, İsmail. “ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN AİLELERİN YAPISI ve TOPLUMSAL İLİŞKİLERİNİN BELİRLENMESİ”. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi 19/43 (01 Haziran 2019): 61-108. https://doi.org/10.21560/spcd.v19i46288.453941.

JAMA

1.Çitil M, Doğan İ. ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN AİLELERİN YAPISI ve TOPLUMSAL İLİŞKİLERİNİN BELİRLENMESİ. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi. 2019;19:61–108.

MLA

Çitil, Mahmut, ve İsmail Doğan. “ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN AİLELERİN YAPISI ve TOPLUMSAL İLİŞKİLERİNİN BELİRLENMESİ”. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, c. 19, sy 43, Haziran 2019, ss. 61-108, doi:10.21560/spcd.v19i46288.453941.

Vancouver

1.Mahmut Çitil, İsmail Doğan. ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN AİLELERİN YAPISI ve TOPLUMSAL İLİŞKİLERİNİN BELİRLENMESİ. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi. 01 Haziran 2019;19(43):61-108. doi:10.21560/spcd.v19i46288.453941

Cited By

The COVID-19 pandemic: The evaluation of the emergency remote parent training program based on at-home support for children with down syndrome

Children and Youth Services Review

https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2021.106325

Özel Gereksinimli Çocuklarla İlk Karşılaşma ve Özel Eğitim Öğretmen Adaylarının Eğitmenlik Deneyimi

Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi

https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.865603

Views of Parents of Children With Down Syndrome on Early Intervention Services in Turkey

Infants & Young Children

https://doi.org/10.1097/IYC.0000000000000212

Investigation of the Relationship Between Spiritual Coping Styles and Hope Levels in Mothers with Disabled Children in Turkey

Journal of Religion and Health

https://doi.org/10.1007/s10943-023-01843-2

Much More Than Parentıng: Psychosocıal Problems Experıenced by Mothers of Chıldren Wıth Specıal Needs and Copıng Methods: A Qualıtatıve Study

Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1665780

The Effect of Social Support on Life Satisfaction in Mothers of Children With Intellectual Disabilities: The Mediating Role of Psychological Resilience and Burnout

Families in Society: The Journal of Contemporary Social Services

https://doi.org/10.1177/10443894251406921

ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN AİLELERİN YAPISI ve TOPLUMSAL İLİŞKİLERİNİN BELİRLENMESİ

ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN AİLELERİN YAPISI ve TOPLUMSAL İLİŞKİLERİNİN BELİRLENMESİ

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

The COVID-19 pandemic: The evaluation of the emergency remote parent training program based on at-home support for children with down syndrome

Özel Gereksinimli Çocuklarla İlk Karşılaşma ve Özel Eğitim Öğretmen Adaylarının Eğitmenlik Deneyimi

Views of Parents of Children With Down Syndrome on Early Intervention Services in Turkey

Investigation of the Relationship Between Spiritual Coping Styles and Hope Levels in Mothers with Disabled Children in Turkey

Özel Gereksinimli Çocuğu Olan Ebeveynlerin Restoran Tercihlerine İlişkin Görüşlerinin İncelenmesi

Engelsiz Gençlik Kampına Katılan Öğretmenlerin Perspektifinden Fiziksel Aktiviteler Sırasındaki Akran Reddi

Zihinsel Yetersizliğe Sahip Çocuğu Olan Öğretmen Ebeveynlerin Mesleki Davranışları

Zihinsel Engelli Çocuk Sahibi Annelerin ve Toplumun Engelliliğe Bakışı

Özel Gereksinimli Çocuk Sahibi Olan Annelerin Günlük Yaşamlarında Toplumsal Cinsiyet Etkisi

Zihinsel Engelli Çocuğu olan Ebeveynlerin Aile Yükü ile Hayatta Amaç, Anlam ve Yaşam Yönelimi Arasındaki İlişki

Yetişkin Ağır Zihinsel Engelli Birey ile Yaşamak

Much More Than Parentıng: Psychosocıal Problems Experıenced by Mothers of Chıldren Wıth Specıal Needs and Copıng Methods: A Qualıtatıve Study

Zihinsel Yetersizliği Bulunan Çocuğa Sahip Olan Annelerdeki, Algılanan Sosyal Destek, Bakım Yükü ve Tükenmişlik

BİNGÖL’DE ENGELLİ OLMAK: SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

Expectations of Families with Mentally Disabled Children

The Effect of Social Support on Life Satisfaction in Mothers of Children With Intellectual Disabilities: The Mediating Role of Psychological Resilience and Burnout