Yıl 2019, Cilt 9 , Sayı 2, Sayfalar 224 - 242 2019-08-15

Öğretmen Adaylarının GDO ile İlgili Model-Kanıt İlişkisini Değerlendirme Düzeylerinin İncelenmesi
Investigation of Preservice Teachers’ Model-Evidence Link Evaluation Levels Related to GDO

Mehpare SAKA [1] , Deniz SARIBAŞ [2]


Genetiği değiştirilmiş organizmalar (GDO), bilimsel içeriğe sahip olmakla birlikte, toplumda olumlu taraflarının yanında olumsuz yönlerinin de olduğuna yönelik iddiaları içeren konulardan biridir. Başka bir deyişle, bunlar toplumda tartışmalı konulardır. Bu bağlamda sosyo-bilimsel konular (SBK) içerisinde olan GDO konusunda bireylerin doğru değerlendirmeler yaparak kararlar verebilmelerinin gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Çelişkili durumlar karşısında bilgiye dayalı doğru ilişkiler kurarak eleştirel bakış açısıyla karar verme önemli bir beceridir. Bu nedenle, bu araştırmanın amacı, fen bilgisi öğretmen adaylarının GDO ile ilgili model-kanıt ilişki değerlendirme düzeylerini belirlemektir. Araştırma nitel veri toplama aracının kullanıldığı betimsel tarama türünde olup, çalışma grubu, Türkiye’deki bir devlet üniversitesinin Fen bilgisi öğretmenliği bölümü 3. sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak Lombardi, Sibley ve Carroll (2013) tarafından, lise fen bilimleri öğretmenleri için gerçekleştirilen çalıştayda öğretmenlerin geliştirdiği GDO ile ilgili Model-Kanıt İlişki (MOK) Şeması kullanılmıştır. Verilerin analizinde Lombardi, Bickel, Brandt ve Burg (2016) tarafından geliştirilen rubrikten yararlanılarak, bu makalenin yazarları tarafından araştırma için adapte edilen rubrik kullanılmıştır. Yapılan analizlerde, öğretmen adaylarının GDO konusunda model-kanıt ilişkilerini genelde tanımlayıcı ve ilişkisel düzeyde değerlendirirken, eleştirel düzeyde değerlendirmelerin yetersiz olduğu tespit edilmiştir.

Although genetically modified organisms (GMOs) are scientific issues, their disadvantages as well as advantages are often asserted in society. In other words, they are controversial issues in society. In this context, individuals need to make informed decisions about GMOs which are part of socio-scientific issues. Making informed decisions by critically evaluating on controversial issues is a significant skill. Therefore this study aims to detect pre-service science teachers’ evaluation level of model-evidence links. The study was a descriptive survey that uses a qualitative data source and research group consisted of junior students of Science Education Department in a public university in Turkey. The Model-Evidence Link (MEL) diagram developed by the high school science teachers who attended a workshop organized Lombardi, Sibley and Carroll (2013) and adapted to GMO by the same teachers was used as the data collection tool. A rubric developed by Lombardi, Bickel, Brandt and Burg (2016) and adapted to this study by the authors of the present paper was used for analyzing the data. The analyses indicated that pre-service teachers evaluated model-evidence links on the topic of GMOs generally in descriptive and relational level, however, rarely in critical level.

  • Bilen, K., Özel, M. (2012). Üstün yetenekli öğrencilerin biyoteknolojiye yönelik bilgileri ve tutumları. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi (EFMED). 6 (2), 135-152.
  • Bruniges, M. (2005). An evidence-based approach to teaching and learning. http://research.acer.edu.au/research_conference_2005/15
  • Chinn, C. A., & Buckland, L. A. (2012). Model-based instruction: Fostering change in evolutionary conceptions and in epistemic practices. In K. S. Rosengren, E. M.
  • Evans, S. Brem, & G. M. Sinatra (Eds.), Evolution challenges: Integrating research and practice in teaching and learning about evolution (pp. 211–232). New York, NY: Oxford University Press.
  • Costa-Font J, Mossialos E. (2007). Are perceptions of risk and benefits of genetically modified food in dependent? Food quality and preference, 18 (2): 173-82.
  • Dawson, V., & Venville, G. J. (2009). High-school students’ informal reasoning and argumentation about biotechnology: An indicator of scientific literacy? International Journal of Science Education, 31(11), 1421-1445.
  • Demir, B., Düzleyen, E. (2012). İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin GDO bilgi düzeylerinin incelenmesi, X. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi (X. UFBMEK), 27-30 Haziran, Niğde, 2012. http://kongre.nigde.edu.tr/xufbmek/dosyalar/tam_metin/pdf/2334-29_05_2012-23_42_48.pdf.
  • Gürbüzoğlu Yalmancı, S. (2016). Lise öğrencilerinin genetiği değiştirilmiş organizmalara yönelik algılarının belirlenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37, 89-111.
  • Hmelo-Silver, C. E., Duncan, R. G., Chinn, C. A. (2006). Scaffolding and achievement in problem-based and ınquiry learning: A response to Kirschner, Sweller, and
  • Clark (2006). Educatıonal Psychologıst, 42(2), 99–107
  • Kılıç, S., Koçak, N., Türker, T., Gürpınar, H. ve Gülerik, D. (2010). Kız üniversite öğrencilerinin organ bağışı konusundaki tutumları ve bu tutumlarına etki eden faktörler. Gülhane Tıp Dergisi, 52, 36-40.
  • Kolstø, S.D. (2001). Scientific literacy for citizenship: Tools for dealing with the science dimension of controversial socioscientific issues. Science Education, 8, 291–310.
  • Kolstø, S. D., Bungum, B., Arnesen, E., Isnes, A., Kristensen, T., Mathiassen, K., Mestad, I., Quale, A., Tonning, A. S. V. ve Ulvık, M. (2006). Science students’ critical examination of scientific information related to SSI. Science Education, 90, 632-655.
  • Kulaç İ, Ağırdil Y, Yakın M. (2006). Sofralarımızdaki tatlı dert, genetiği değiştirilmiş organizmalar ve halk sağlığına etkileri. Türk Biyokimya Dergisi, 31 (3): 151-5.
  • Lombardi, D. (2016). Beyond the controversy: ınstructional scaffolds to promote. The Earth Scientist, 32(2), 5-10.
  • Lombardi, D., Bickel, E. S., Brandt, C. B., ve Burg, C. (2016). Categorising students’ evaluations of evidence and explanations about climate change. International Journal of Global Warming, 12 (3/4), 313-330. doi: 10.1504/IJGW.2017.10005879
  • Lombardi, D., Sibley, B., & Carroll, K. (2013). What’s the alternative?: Using model-evidence link diagrams to weigh alternative models in argumentation. The Science Teacher, 80(5), 36-41.
  • Lombardi, D., Sinatra, G. M., & Nussbaum, E. M. (2013). Plausibility reappraisals and shifts in middle school students’ climate change conceptions. Learning and Instruction, 27, 50–62. doi:10.1016/j.learninstruc.2013.03.001
  • MEB (2000). İlköğretim Okulu Fen Bilgisi Dersi Öğretim Programı. Ankara: Milli Eğitim Basımevi.
  • MEB (2013). İlköğretim Kurumları (İlkokullar ve Ortaokullar) Fen Bilimleri Dersi (3,4,5,6,7 ve 7. Sınıflar) Öğretim Programı. Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara.
  • MEB (2017). Fen bilimleri dersi öğretim programı (İlkokul ve Ortaokul 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar). Ankara, Milli Eğitim Bakanlığı.
  • Merriam, S. B. (2002). Qualitative research in practice: Examples for discussion and analysis. San Francisco, CA: Jossey-Bass.
  • Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma desen ve uygulama için bir rehber (Çev. Turan, S.). Ankara: Nobel Yayıncılık (Özgün çalışma, 2009). National Research Council. (1996). National science education standards. Washington, DC: National Academy Press
  • Osborne, J., Erduran, S. ve Simon, S. (2004). Enhancing the quality of argumentation in school science. Journal of Research in Science Teaching, 41, 994-1020.
  • Özden, M., Akgün, A., Çinici, A., Gülmez, H., Demirtaş, F. (2013). 8. Sınıf öğrencilerinin genetiği değiştirilmiş organizmalar (GDO) hakkındaki bilgi düzeyleri ve biyoteknolojiye yönelik tutumlarının incelenmesi. Adıyaman Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 3 (2), 94-115
  • Pusztai A. Bardocz S. Ewen SWB. (2003). Genetically Modified Foods: Potential Human Health Effects. In: D’Mello JPF, ed. Food Safety: Contaminants and Toxin. UK: CAB International, Wallingford Oxon, 347-72.
  • Sadler, T. (2004). Informal reasoning regarding SSI: A critical review of research. Journal of Research in Science Teaching, 41 (5), 513-536.
  • Sadler, T. D. & Zeidler, D. L. (2004). The morality of socioscientific ıssues construal and resolution of genetic engineering dilemmas. Science Education, 88 (1), 4-27.
  • Sadler, T. D. ve Donnelly, L. A. (2006). Socioscientific argumentation: The effects of content knowledge and morality. International Journal of Science Education, 28(12), 1463- 1488.
  • Sinatra, G. M., ve Hofer, B. K. (2016). Public understanding of science: Policy and educational implications. Policy Insights from Behavioral and Brain Sciences, 3(2), 245-253.
  • Soysal, Y. (2012). Sosyobilimsel argümantasyon kalitesine alan bilgisi düzeyinin etkisi: Genetiği değiştirilmiş organizmalar (Yüksek lisans tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Bolu). http://tez2.yok.gov.tr/ adresinden edinilmiştir.
  • Sönmez, A., Kılınç, A. (2012). Fen ve teknoloji öğretmen adaylarının GDO ’lu besinler konusunun öğretimine yönelik öz yeterlilikleri: bazı psikometrik faktörlerin muhtemel etkileri. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi (EFMED) 6 (2), 49- 72.
  • Türkmen, H., Pekmez, E., Sağlam, M. (2017). Fen bilgisi öğretmen adaylarının sosyo-bilimsel konular hakkındaki düşünceleri. Ege Eğitim Dergisi, 2 (18), 448-475.
  • Topçu, M. S., Muğaloğlu, E. Z. ve Güven, D. (2014). Fen eğitiminde sosyobilimsel konular: Türkiye örneği. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 14(6), 2327-2348.
  • Zeidler, D. L. (2001). Participating in program development: Standard F. In D. Siebert & W. McIntosh (Eds.), College pathways to the science education standards (pp. 18 – 22). Arlington, VA: National Science Teachers Press.
  • Zeidler, D. L., Sadler, T. D., Simmons, M. L., & Howes, E. V. (2005). Beyond STS: A research based framework for socio-scientific issues education. Science Education, 89(3), 357- 377.
Birincil Dil en
Konular Sosyal
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0001-9730-8607
Yazar: Mehpare SAKA (Sorumlu Yazar)
Kurum: TRAKYA ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0002-4839-7858
Yazar: Deniz SARIBAŞ
Kurum: İSTANBUL AYDIN ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 15 Ağustos 2019

Bibtex @araştırma makalesi { suje470431, journal = {Sakarya University Journal of Education}, issn = {2146-7455}, eissn = {2146-7455}, address = {}, publisher = {Sakarya Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {9}, pages = {224 - 242}, doi = {10.19126/suje.470431}, title = {Investigation of Preservice Teachers’ Model-Evidence Link Evaluation Levels Related to GDO}, key = {cite}, author = {SAKA, Mehpare and SARIBAŞ, Deniz} }
APA SAKA, M , SARIBAŞ, D . (2019). Investigation of Preservice Teachers’ Model-Evidence Link Evaluation Levels Related to GDO. Sakarya University Journal of Education , 9 (2) , 224-242 . DOI: 10.19126/suje.470431
MLA SAKA, M , SARIBAŞ, D . "Investigation of Preservice Teachers’ Model-Evidence Link Evaluation Levels Related to GDO". Sakarya University Journal of Education 9 (2019 ): 224-242 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/suje/issue/47897/470431>
Chicago SAKA, M , SARIBAŞ, D . "Investigation of Preservice Teachers’ Model-Evidence Link Evaluation Levels Related to GDO". Sakarya University Journal of Education 9 (2019 ): 224-242
RIS TY - JOUR T1 - Investigation of Preservice Teachers’ Model-Evidence Link Evaluation Levels Related to GDO AU - Mehpare SAKA , Deniz SARIBAŞ Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.19126/suje.470431 DO - 10.19126/suje.470431 T2 - Sakarya University Journal of Education JF - Journal JO - JOR SP - 224 EP - 242 VL - 9 IS - 2 SN - 2146-7455-2146-7455 M3 - doi: 10.19126/suje.470431 UR - https://doi.org/10.19126/suje.470431 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Sakarya University Journal of Education Investigation of Preservice Teachers’ Model-Evidence Link Evaluation Levels Related to GDO %A Mehpare SAKA , Deniz SARIBAŞ %T Investigation of Preservice Teachers’ Model-Evidence Link Evaluation Levels Related to GDO %D 2019 %J Sakarya University Journal of Education %P 2146-7455-2146-7455 %V 9 %N 2 %R doi: 10.19126/suje.470431 %U 10.19126/suje.470431
ISNAD SAKA, Mehpare , SARIBAŞ, Deniz . "Investigation of Preservice Teachers’ Model-Evidence Link Evaluation Levels Related to GDO". Sakarya University Journal of Education 9 / 2 (Ağustos 2019): 224-242 . https://doi.org/10.19126/suje.470431
AMA SAKA M , SARIBAŞ D . Investigation of Preservice Teachers’ Model-Evidence Link Evaluation Levels Related to GDO. Sakarya University Journal of Education. 2019; 9(2): 224-242.
Vancouver SAKA M , SARIBAŞ D . Investigation of Preservice Teachers’ Model-Evidence Link Evaluation Levels Related to GDO. Sakarya University Journal of Education. 2019; 9(2): 242-224.