Yaşam kalitesinin yordayıcısı olarak sağlıklı yaşam biçimi davranışları: Tıp Fakültesi öğretim elemanları örneği
Abstract
Amaç: Yaşam kalitesi, bireylerin yaşamdaki pozisyonunu algılamasıdır. Sağlıklıyaşam biçimi davranışları ise bireyin sağlıklı kalmak ve hastalıklardan korunmakiçin inandığı ve uyguladığı davranışların bütünüdür. Bir tıp fakültesinde görevliöğretim elemanlarının sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını ve yaşam kalitelerinideğerlendirmek; yaşam kalitesinin yordayıcılarını belirlemektir. Yöntem: Kesitselanalitik tipteki bu çalışmanın evrenini bir tıp fakültesinde çalışan öğretim elemanlarıoluşturmaktadır (N:419). Örneklem seçimi yapılmaksızın evrenin tamamınaulaşılması hedeflenmiş %77.6’sına ulaşılmıştır. Yaşam kalitesi, Dünya Sağlık ÖrgütüYaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Formu ile ölçülmüştür. Ölçeğin bedensel, ruhsal, sosyal,çevre alt alanlarında alan puanları hesaplanmıştır. Sağlıklı yaşam biçim davranışları;Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-II ile belirlenmiştir. Ölçeğin; manevi gelişim,sağlık sorumluluğu, fiziksel aktivite, beslenme, kişiler arası ilişkiler ve stres yönetimiolmak üzere altı alt boyutu bulunmaktadır. İstatistik analizlerde Bağımsız gruplardat testi, Mann-Whitney U, varyans analizi, Kruskal-Wallis, Pearson korelasyon veçoklu doğrusal regresyon testleri kullanılmıştır. Bulgular: Araştırma grubunun%60.3’ü 35 yaş altında, %59.1’i erkektir. Araştırma grubunun %57.8’i tıpta uzmanlıköğrencisi, %42.2’si öğretim üyesidir. SYBD toplam puanı ile yaşam kalitesi alt alanları(bedensel, ruhsal, sosyal, ulusal çevre) arasında pozitif yönde anlamlı korelasyonmevcuttur (sırasıyla p<0.001; p<0.001; p<0.001 ve p<0.001). Düzenli uyku uyumak,bedensel ve sosyal yaşam kalitesini olumlu yönde yordamaktadır (sırasıyla; p<0.001ve p<0.01). SYBD alt alanlarından manevi gelişim, bedensel, ruhsal, sosyal ve çevreyaşam alanlarını olumlu yönde yordayan değişkendir (sırasıyla p<0.001; p<0.001;p<0.01 ve p<0.001). Sonuç: Sağlıklı yaşam biçimi davranışlarından, manevi gelişim,yaşam kalitesinin önemli bir yordayıcısıdır. Bireylerin yaşam kalitesinin artırılmasıiçin manevi gelişim konularında farkındalık oluşturulmalıdır. Sağlıklı yaşam biçimidavranışlarını geliştirmeye yönelik aktiviteler yapılmalıdır
Keywords
Yaşam kalitesi, sağlıklı yaşam biçimi davranışları, WHOQOL-BREF
References
- WHO. WHOQOL-BREF Introduction, Administration, Scoring and Generic Version of the Assessment Field Trial Version December 1996 Programme on Mental Health World Health Organization [Internet]. Geneva; 1996 [kaynak 17 Ocak 2017]. Available at: https://www.who.int/mental_health/me dia/en/76.pdf
- World Health Organization (WHO).Whoqol user manual: Programme on mental health [Internet]. World Health Organization. Geneva; 2012 [kaynak 19 Şubat 2020]. s. 1–19. Available at: http://apps.who.int/iris/bitstream/handl e/10665/77932/WHO_HIS_HSI_Rev.2012 .03protect LY1extunderscore eng.pdf;jsessionid=6BC7AC984CA0F8801 C86C8296D9D4B2A?sequence=1%0Ahtt p://www.springerreference.com/index/d oi/10.1007/SpringerReference_28001
- Testa MA, Simonson DC. Assessment of quality-of-life outcomes. N Engl J Med. 1996;334(13):835–40.
- Eser E, Fidaner H, Fidaner Cihan, Yalçın Eser S, Elbi H, Göker E. Psychometric properties of the WHOQOL-100 and WHOQOL-BREF. 3 P. 1999;7:23–41.
- Walker SN, Sechrist KR, Pender NJ. The Health-Promoting Lifestyle Profile. Nurs Res. 1987;36(2):76–81.
- Özkan S, Yılmaz E. Hastanede Çalışan Hemşirelerin Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları. Fırat Sağlık Hizmetleri Derg. 2008;3:90–105.
- Bidlack WR. Interrelationships of food, nutrition, diet and health: The national association of state universities and land grant colleges white paper. J Am Coll Nutr. 1996;15(5):422–33.
- Upton D, Thirlaway K. Promoting healthy behaviour: a practical guide. 2. baskı. New York: Routledge; 2014. 76 s.
- Curtin S. Trends in cancer and heart disease death rates among adults aged 45–64: United States, 1999–2017. Natl Vital Stat Reports. 2019;68(5):1–8.
- Stanaway J, Afshin A, Gakidou E, Lim S. Global, regional, and national comparative risk assessment of 84 behavioural, environmental and occupational, and metabolic risks or clusters of risks for 195 countries and territories, 1990–2017: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Stu. Lancet. 2018;392:1923– 94.