Arkadaşlık Niteliği Ölçeği’nin Türkçe Uyarlaması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

An Erratum to this article was published on December 29, 2023. https://dergipark.org.tr/en/pub/tpdrd/article/1413294

Abstract

Bu araştırmanın amacı, Parker ve Asher (1993) tarafından geliştirilen Arkadaşlık Niteliği Ölçeği’ni (Friendship Quality Questionnaire, FQQ) Türkçe’ye uyarlamak ve ölçeğin psikometrik özelliklerini incelemektir. Araştırma 2012-2013 eğitim öğretim yılı ikinci döneminde Malatya il merkezinde bulunan okullarda öğrenim gören ve toplam 1197 öğrenciden oluşan 4 ayrı çalışma grubu üzerinde yürütülmüştür. FQQ’nun Türkçe’ye uyarlanması sürecinde öncelikle ölçeğin dilsel eşdeğerliği incelenmiş ve Türkçe ile İngilizce formlarından elde edilen puanlar arasında pozitif yönde, güçlü ve anlamlı korelasyon katsayıları hesaplanmıştır. Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi sonucunda, Arkadaşlık Niteliği Ölçeği’nin Türkçe formunun orijinal forma paralel altı faktörlü bir yapıya sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Ölçeğin ayırt edicilik geçerliği çalışmasından elde edilen bulgular; Arkadaşlık Niteliği Ölçeği ile Çocuklar İçin Yalnızlık Ölçeği arasındaki korelasyonun -.48 olduğunu göstermiştir. Güvenirlik analizi sonucunda ölçeğin iç tutarlık katsayısı ölçeğin tümü için .89 ve test-tekrar test güvenirlik katsayısı için .92 olarak hesaplanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara dayanarak, ANÖ’nin Türkçe formunun 3. ve 6. sınıflar arasında okuyan çocukların arkadaşlık niteliklerini ölçmek amacıyla kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu söylenebilir.

Keywords

• Arkadaşlık,arkadaşlık niteliği,arkadaşlık niteliği ölçeği,geçerlik,güvenirlik

References

1. Agnor, C. J. (2009). A proposed model of friendship quality and attachment in preschool children (Yayımlanmamış doktora tezi). University of Seattle Pacific, Seattle.
2. Allgood, S. F. (2008). The intimate friendship scale: Factors and assocations with drinking patterns among college aged friends (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Universty of North Carolina Wilmington, North Carolina.
3. Asher, S. R. ve Wheeler, V. A. (1985). Children’s loneliness: a comparison of rejected and neglected peer status. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 53(4), 500-505.
4. Asher, S. R. ve Coie, J. D. (1990). Peer rejection in childhood. New York: Combridge University Press. Bacanlı, H. (2008). Sosyal beceri eğitimi. Ankara: Asal Yayınları.
5. Bagwell, M. E. ve Schmidt, M. E. (2011). The friendship quality of overtly and relationally victimized children. Merrill-Palmer Quarterly, 57(2), 158-185.
6. Banny, A., Heilbron, N., Ames, A. ve Prinstein, M. (2011). Relational benefits of relational aggression: Adaptive and maladaptive associations with adolescent friendship quality. Developmental Psychology, 47(4), 1153- 1166. doi:10.1111./j.1467-8624.1995
7. Bentler, P. M. ve Bonett, D. G. (1980). Significance tests and goodness of fit in the analysis of covariance structures. Psychological Bulletin, 88(3), 588-606. doi:10.1037/0033-2909
8. Berndt, T. J. ve Perry, T. B. (1986). Children’s perceptions of friendships as supportive relationships. Development Psychology, 22, 640-648.

9. Berndt, J. J. ve Keefe, K. (1995). Friend’s influence on adolescents adjustment to school. Child Development, 66(5), 1312-1329. doi:10.1111/j.1467-8624.1995
10. Berndt, J. J., Hawkins, J. A. ve Jiao, Z. (1999). Influences of friends and friendship on adjustment to junior high school. Merril-Palmer Quarterly, 45(1), 13-41.
11. Berndt, T. J. (2002). Friendship quality and social development. Current Directions in Psyhological Science, 11(1), 7-10.
12. Boling, M. W., Barry, C. M., Kotchıck, B. A. ve Loery, J. (2011). Relations among early adolescents’ parentadolescent attachment, perceived social competence, and friendship quality. Psychological Reports, 109(3), 819-841.
13. Bowker, J. C. ve Rubin, K. H. (2009). Self-consciousness, friendship quality, and adolescent internalizing problems. British Journal of Developmental Psychology, 27(2), 249-267.
14. Bukowski, W. M. ve Hoza, B. (1989). Popularity and friendship: Issues in theory, measurement, and outcome. T. J. Bernd ve G. W. Ladd (Ed.), Peer relationship in child development içinde (s. 15-45). New York: Wiley & Sons.
15. Bukowski, W. M. (2001). Friendship and the worlds of childhood. New Directions for Child and Adolescent Development, 91, 93-106.
16. Büyüköztürk, Ş. (2002). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem Yayıncılık.
17. Büyüköztürk, Ş. (2005). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum. Ankara: Pegem Yayıncılık.
18. Cohen, A. A. B. (2008). The best friendships of young adolescents: The role of internalizing symptoms, characteristics of friends, friendship quality, and observed disclosure (Yayımlanmamış doktora tezi). Universty of Maryland, USA.
19. Crocker, J., Luhtanen, R. K. ve Cooper, M. L. (2003). Contingencies of self-worth in college students: Theory and measurement. Journal of Personality and Social Psychology, 85(5), 894-908. doi:10.1037/0022- 3514.85.5.894
20. Cutting, A., Dunn, J. ve Fisher, N. (2002). Old, friends, new friends: Predictors of childrens perspective of children’s on their friends at school. Child Development, 73(2), 621-635.
21. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G. ve Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik. SPSS ve LISREL uygulamaları (2. bs.). Ankara: Pegem Akademi.
22. Demir, M. ve Urberg, K. (2004). Friendship and adjusment among adolescents. Journal Experimental Child Psychology, 88(1), 68-82. doi:10.1006/j.jecp.2004
23. Demir, M., Özdemir, M. ve Weitekamp, L. A. (2006). Looking to happy tomorrows with friends: Best and close friendships as they predict happiness. Journal of Happiness Studies, 8, 243-271. doi:10.1007/s10902-006- 9025-2
24. Demir, M. ve Özdemir, M. (2010). Friendship, need satisfaction and happiness. Journal of Happiness Studies, 11, 243-259.
25. Demir, M., Özen, A., Doğan, A., Bilyk, N. A. ve Tyrell, F. A. (2011). I matter to my friend, therefore I am happy: Friendship, mattering, and happiness. Journal of Happiness Studies, 12, 983-1005.
26. Demir, M. ve Orthel, H. (2011). Friendship, real-ideal discrepancies, and well-being: Gender differences in college students. The Journal of Psychology, 145(3), 173-193.
27. Dunn, J. (2004). Children’s friendship: The beginnigs of intimacy. Oxford, UK: Blackwell Publishers.
28. Engle, J. M., McElwain, N. L. ve Laskyy, N. (2011). Presence and quality of kindergarten children’s friendships: Concurrent and longitudinal associations with child adjustment in the early school years. Infant and Child Development, 20(4), 365-386. doi:10.1002./icd.706
29. Erdly, C. A., Nagle, D. W., Newman, J. E. ve Carpenter, E. M. (2001). Childeren’s friendship experiences and psychological adjustment: Theory and research. Child and Adolescent Developmental, 91, 5-24.
30. Freedman, J. L. Sears, D. O. ve Carlsmith, J. M. (1993). Sosyal psikoloji (A. Dönmez, Çev.). Ankara: İmge Kitabevi.
31. Foster, G. (2005). Making friends: A nonexperimental analysis of social pair formation. Human Relations, 58(11), 1443-1465.
32. Gaertner, A. E., Fite, P. J. ve Colder, C. R. (2010). Parenting and friendship quality as predictors of internalizing and externalizing symptoms in early adolescence. Journal of Child and Family Studies, 19(1), 101-108.
33. Gülay, H. (2008). 5-6 yaş çocuklarına yönelik akran ilişkileri ölçeklerinin geçerlik güvenirlik çalışmaları ve akran ilişkilerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Yayımlanmış doktora tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.
34. Hartup, W.W. (1996). The company they keep: Friendship and their developmental significance. Child Development, 6(1), 1-13.
35. Heiman, T. (2000). Friendship quality among children in three educational settings. Journal of Intellectual & Developmental Disability, 25(1), 1-12.
36. Holleb, L. J. (2011). Social withdrawal during middle childhood: An exploration of social information processing, friendship experiences, and psychological adjustment (Yayımlanmamış doktora tezi). University of Maine, Miami.
37. Hu, L. T. ve Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1-55.
38. Kaner, S. (2000). Akran ilişkileri ölçeği ve akran sapması ölçeği geliştirme çalışması. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 33(1-2), 9-27.
39. Kaya, A. (2005). Çocuklar için yalnızlık ölçeğinin türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması. Eğitim Araştırmaları, 19, 220-237.
40. Ladd, G. W. (1999). Peer relationship and social competence during early and middle childhood. Annual Review of Psychology, 50, 333-359.
41. Ladd, G. W., Kochenderfer, B. J. ve Coleman, C. C. (1996). Friendship quality as a predictor of young children's early school adjustment. Child Development, 67, 1103-1118.
42. Meyers, L. S., Gamst, G. ve Guarino, A. J. (2006). Applied multivariate research: Design and interpretation. London: SAGE Publications.
43. Meydan, C. H. ve Şeşen, H. (2011). Yapısal eşitlik modellemesi ve AMOS uygulamaları. Ankara: Detay Yayıncılık.
44. Mitchell, G. S. (2005). Children’s friendship and after- school program partıcıpatıon: Does participation ın an after- school program affect the aevelopment and quality of children’s friendship (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Universty of Massachusetts, USA.
45. Özdamar, K. (2004). Paket programlarla istatistiksel veri analizi. Eskişehir: Kaan Kitabevi.
46. Özgüven, İ. E. (1994). Psikolojik testler. Ankara: Pdrem Yayınları.
47. Pallant, J. (2005). Spss survival manual A step by step guide to data analysis using SPSS for Windows (12. bs.). Sydney: Printed by Ligare.
48. Panti, L., Guarnieri, S., Smorti, A. ve Tani, F. (2010). A measure for the study of friendship and romantic relationship quality from adolescence to early adulthood. The Open Psychology Journal, 3, 76-87.
49. Parker, J. G. ve Asher, S. R. (1993). Friendship and friendship quality in middle childhood: Links with peer group acceptance and feelings of loneliness and social dissatisfaction. Developmental Psychology, 29, 611-621.
50. Phebe, W. F. L. (2007). Peer relations in preadolescence: Associations between friendship guality peer acceptence and parentel management in peer relations. http://lbms03.cityu.edu.hk/oaps/ss2007-5790-lfw768.pdf adresinden erişildi.
51. Piehler, T. F. ve Dishion, T. J. (2007). Interpersonal dynamic within adolescencent friendships: Dyadic mutuality, deviant talk, and patterns of antisocial behavior. Child Development, 78(5), 1611-1624.
52. Roper, R. ve Hinde, R. A. (1979). A teacher’s questionnaire for individual differences in social behavior. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 20(4), 287-298.
53. Rose, A. ve Asher, S. R. (2004). Children’s strategies and goals in response to help-giving and help-seeking tasks within a friendship. Child Development, 75(3), 749-763.
54. Schneider, B. H. (2000). Friends and enemies. Peer relations in childhood. London: Arnold.
55. Şencan, H. (2005). Sosyal ve davranışsal ölçümlerde güvenilirlik ve geçerlilik. Ankara: Seçkin Yayınevi.
56. Teddlie, C. ve Yu, F. (2007). Mixed methods sampling a typology with examples. Journal of Mixed Methods Research, 1(1), 77-100.
57. Thien, L. M., Razak, N. A. ve Jamil, H. (2012). Friendship quality scale: Conceptualization, development and validation. Joint AARE APERA International Conference, 1-14.
58. Thompson, M., Grace, C.O. ve Cohen, L. J. (2002). Çocuğunuzun arkadaşlık ilişkileri (E. N. Boylu, Çev.). Ankara: Arkadaş Yayınevi.
59. Vandenberg, R. J. ve Lance, C. E. (2000). A review and synthesis of the measurement invariance literature: Suggestions, practices, and recommendations for organizational research. Organizational Research Methods, 3(1), 4-69. doi:10.1177/109442810031002
60. Yun Lee, L. S. (2008). Peer reciprocity, acceptence and friendship quality in chidren with autism in general educational settings (Yayımlanmamış doktora tezi). University of California, Los Angeles.
61. Zhou, H., Li. Y., Zhang, B. ve Zeng, M. (2012). The relationship between narcissism and friendship qualities in adolescents: Gender as a moderator. Sex Roles, 67, 452-462.
62. Wetson, R. ve Gore, P. A. (2006). A brief guide to structural equation modeling. The Counseling Psychologist, 34(5), 719-751.
63. Wiltz, J. M. A. (2005). Identifying factors associated with friendship in individuals with mental retardation (Yayımlanmamış doktora tezi). University of Ohio State, Ohio.
64. Windle, M. (1994). A study of friendship characteristics and problem behavior among middle adolescents. Child Development, 65(6), 1764-1777.