ÖZET
Bu çalışma, Türkiye’nin Güney Karadeniz kıyıları boyunca dağılım gösteren deniz tarağı (Flexopecten glaber) türünün popülasyon dinamiklerini, ekolojik rolünü ve yetiştiricilik potansiyelini incelemektedir. Yerel paydaşlardan artan bildirimler, türün mekânsal dağılımının, morfometrik ilişkilerinin ve popülasyon yapısının araştırılmasını gerekli kılmıştır. Arazi örneklemesi, üç derinlik tabakasında (5–35 m) yer alan 84 istasyonda gerçekleştirilmiş ve toplam 1.009 birey elde edilmiştir. Morfometrik analizler, kabuk boyutları arasında güçlü doğrusal korelasyonlar ortaya koymuş; Boy ağırlık ilişkisi analizleri ise negatif allometrik bir büyüme modeli (W = 0,0004 SL²,⁶⁵⁸⁹) göstermiştir. Von Bertalanffy büyüme parametresi ile yapılan büyüme modellemesi, ılıman bölgelerde yaşayan yavaş büyüyen çift kabuklularla uyumlu parametreler (H∞ = 118,82 mm, K = 0,09, t₀ = –0,67) üretmiştir. Çok değişkenli analizler (ANOSIM, SIMPER, MDS), bazı istasyonlarda küçük farklılıklar olsa da yapısal olarak düzenli bir dağılım göstermiştir; daha derin tabakalarda daha istikrarlı popülasyonların bulunduğu belirlenmiştir. Birden fazla boy kohortunun tespit edilmesi ve düşük antropojenik etkiye sahip alanlarda daha yüksek biyokütle gözlenmesi, türün üreme ve hayatta kalma için elverişli çevresel koşullar bulduğunu göstermektedir. Tarihsel olarak Karadeniz’de varlık gösteren F. glaber üzerine, özellikle üreme biyolojisi ve habitat bazlı tepkiler açısından yapılan araştırmalar sınırlıdır. Bu çalışma, gelecekteki izleme ve yönetim çalışmalarına temel oluşturacak önemli başlangıç verilerini sunmaktadır. Ekolojik esnekliği, filtre beslenme özelliği ve ekonomik değeri göz önüne alındığında, F. glaber sürdürülebilir su ürünleri yetiştiriciliği için umut verici bir adaydır. Bulgular ayrıca, türün uzun vadeli sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla ihtiyatlı avcılık yaklaşımlarının ve hedefe yönelik habitat koruma önlemlerinin benimsenmesini desteklemektedir.
Anahtar Kelimeler: Flexopecten glaber, Popülasyon Dinamikleri, Karadeniz, Sürdürülebilir Balıkçılık.
Bu çalışma, insanlar veya hayvanlar üzerinde herhangi bir deneysel işlem içermediğinden etik kurul onayı gerektirmemektedir. Tüm örnekleme faaliyetleri, saha araştırmalarına ilişkin ulusal ve kurumsal yönergelere uygun olarak gerçekleştirilmiştir.
Su Ürünleri Merkez Araştırma Enstitüsü, FAO
CONTRACT No. 2022/CSLP/NFIGD/CPA-356065
GFCM BLACKSEA4FISH PROJESİ kapsamında yürütülen “Türkiye Doğu Karadeniz sularında denizde gerçekleştirilen bilimsel rapana (deniz salyangozu) kirişli trol araştırması” adlı çalışmanın çıktılarıdır.
ABSTRACT
This study investigates the population dynamics of the smooth scallop (Flexopecten glaber) along the southern Black Sea coast of Türkiye, with a focus on its ecological role and aquaculture potential. Increasing reports from local stakeholders have highlighted the need to examine its spatial distribution, morphometric relationships, and population structure. Field sampling was conducted at 84 stations across three depth strata (5–35 m), yielding 1,009 specimens. Morphometric analyses revealed strong linear correlations among shell dimensions, and Length–Weight Relationship (LWR) analysis indicated a negative allometric growth pattern (W = 0.0004 SL²·⁶⁵⁸⁹). Growth modeling using the von Bertalanffy Growth Function produced parameters (H∞ = 118.82 mm, K = 0.09, t₀ = –0.67) consistent with slow-growing bivalves in temperate environments. Multivariate analyses (ANOSIM, SIMPER, MDS) demonstrated patchy yet structured distributions, with deeper strata supporting more stable populations. The detection of multiple size cohorts and elevated biomass in areas with low anthropogenic impact suggests favorable environmental conditions for recruitment and survival. Although historically present in the Black Sea, F. glaber has remained understudied, particularly regarding reproductive biology and habitat-specific responses. This study provides essential baseline data for future monitoring and management. Given its ecological plasticity, filter-feeding role, and market value, F. glaber emerges as a promising candidate for sustainable aquaculture. The findings further support the adoption of precautionary exploitation measures and targeted habitat protection to ensure the long-term viability of this ecologically valuable bivalve.
Keywords: Flexopecten glaber, Population Dynamics, Black Sea, Sustainable Fisheries.
This study did not require ethical approval as it did not involve any experimental procedures on animals or humans. All sampling activities were conducted in accordance with national and institutional guidelines for field research.
Central Fisheries Research Institute- Türkiye, FAO
CONTRACT No. 2022/CSLP/NFIGD/CPA-356065
The authors are grateful to the anonymous editor and referee for their valuable input. We would like to thank Batıkan Bilir for his valuable contribution to the preparation of the map illustration used in this study. Funding: The majority of the issues concerning GFCM BLACKSEA4FISH PROJECT “Scientific Rapa whelk beam trawl survey at sea in Turkish Eastern Black Sea waters”.
| Primary Language | English |
|---|---|
| Subjects | Aquaculture and Fisheries Stock Assessment, Aquaculture and Fisheries (Other) |
| Journal Section | Research Article |
| Authors | |
| Project Number | CONTRACT No. 2022/CSLP/NFIGD/CPA-356065 |
| Submission Date | December 12, 2025 |
| Acceptance Date | January 7, 2026 |
| Early Pub Date | January 27, 2026 |
| Publication Date | January 27, 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.52998/trjmms.1841196 |
| IZ | https://izlik.org/JA66JG83HU |
| Published in Issue | Year 2026 Issue: Advanced Online Publication |
This Journal publishes studies on Maritime and Marine Sciences subjects.
Our Journal covers various topics of marine technology production and development such as; aquatic ecosystems and populations, marine pollution, fisheries, aquaculture, genetics and biotechnology studies, geological, biological, physical and chemical oceanography studies, naval architecture and marine engineering subjects, offshore systems, underwater and coastal structures, renewable energy generation together with maritime transportation, maritime management and logistics, underwater archaeology and maritime history subjects.
Title of the Article
Authors
Abstract and Keywords
Section Titles
References
Citation
References should be cited between “ ( ) ” in the text. Enumeration should follow the citation order an alphabetical sort.
There are no submission fees, publication fees or page charges for this journal.
Dr. Nüket Sivri, 2003 yılından beri öğretim üyesi olduğu İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Çevre Mühendisliği Bölümü’nde halen Profesör olarak görev yapmaktadır. Doktora derecesini de aldığı, Karadeniz Teknik Üniversitesi Deniz Bilimleri Fakültesi'nde 1990-2003 yılları arasında akademisyen olarak çalışmıştır. Doktora sonrası araştırmalarını, İngiltere’de Plymouth Marine Laboratuvarı (PML)'nda tamamlayan Dr. Nüket Sivri, Doçentlik aşamasında, kıyısal alanların çevresel etkileşimleri ve mikrobiyal değişimler, farklı çevresel ortamlarda antibiyotik direnç mekanizmaları ana başlıklarında proje ve çalışmalar yürütmüştür. Özellikle son 20 yıldır takip ettiği “İstanbul kıyısal alanında”, antropojenik baskılar ve etkileri konusunda farklı projelerde yürütücü ve araştırmacı olarak görev almıştır. Bölgesel ve küresel ölçekte sucul ekosistemler ile kıyı alanı çevresel etki değerlendirmesi, sucul ekosistemlerde antibakteriyel direnç, su sanitasyonu ve su kalitesi, iç-dış ortam mikrobiyal hava kalitesi ana çalışma konularıdır. Son dönemlerde çalışma ekibi ile dünyada güncel araştırma konuları olan “denizel ekosistemlerde endüstriyel ve evsel atık suların toksisitesinin tespitinde hızlı yöntemler geliştirmek” ve “mikroplastiklerin sucul mikroorganizmalar üzerindeki etkilerini belirlemek” üzerine hem ulusal ve hem de uluslararası nitelikte projelere odaklanmıştır.
Çalışma alanında, 280’den fazla ulusal ve uluslararası bilimsel yayını ile 6 adet kitap bölümü yazarlığı bulunan, 10'dan fazla dergide editör, editor yardımcısı, alan editörü, yayın kurulu üyesi gibi farklı görevler üstlenen Dr. Sivri, Türkiye’de 6 üniversitede yurt dışında ise 2 üniversitede, lisans ve lisansüstü olmak üzere, branşı ile ilgili 14 farklı ders vermiştir. Akademik gelişimin temel anlamı olan Lisans üstü öğrenci yetiştirme ilkesine bağlı olarak, 15 tezin tamamlanmasında danışmanlık görevi üstlenmiştir. Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarının 14 numaralı başlığı olan “Sudaki Yaşam”a ilişkin tüm alt başlıklarda çalışmalar yaptığı için, 2021 tarihinde TULIP Çevre Ödülü almaya hak kazanmıştır. Halen Marmara Belediyeler Birliği, TUBITAK ve Çevre, Şehircilik ve İklim Bakanlığı tarafından oluşturulan “Müsilaj Bilim ve Teknik Kurulu” üyesidir. Aynı zamanda, TÜBA-Çevre, Biyoçeşitlilik ve İklim Değişikliği Çalışma Grubu aktif üyesi olarak çalışmaktadır.
I have been working on Alien and Invasive Species for over 19 years and also Marine biodiversity for over 22 years.
Lisans eğitimini Karadeniz Teknik Üniversitesi Sürmene Deniz Bilimleri Fakültesi Balıkçılık Teknolojisi Mühendisliği Programı’nda, yüksek lisansını ise Balıkçılık Teknolojisi Mühendisliği Anabilim Dalı’nda, Doktora eğitimini Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Su Ürünleri Yetiştiriciliği Anabilim Dalı’nda tamamlamıştır. 1996 yılında Asistan, 2002 yılında Yardımcı Doçent, 2011 yılında Doçent ve 2016 yılında Profesör unvanlarını almıştır. Halen Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Su Ürünleri Yetiştiriciliği Bölümü, Yetiştiricilik ABD’da öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır. Uzmanlık alanları arasında su ürünleri yetiştiriciliği, balık besleme, yem teknolojisi, alternatif yem hammaddeleri, organik balık yetiştiriciliği ve su ürünleri ekonomisi gibi konular yer almaktadır.
I am an Associate Professor at the Faculty of Fisheries, Department of Fishing Tecnology Recep Tayyip Erdogan University in TURKEY. I have extensive field and laboratory experience (more than 25 years) in feeding eco-physiology of fish and jellyfish (especially exotic species), fisheries biology . Particular expertise on macrozooplankton feeding physiology experiments and gastric emptying time and rate as well as feeding ecology in fishes.
Ahmet Mutlu GÖZLER carried out research for a PhD on the reproduction biology on bivalves. His work includes both the effects of ecological factors on living things and invertebrates. Specialization: (i) Main area Marine Biology. He conducts studies on the distribution of marine invertebrates and the determination of the ecological quality of the seas. (ii) Current research areas invertebrates in the Black Sea and Marine pollution (iii) marine litter and microplastics
1966 yılında Gümüşhane ili, Torul ilçesinde doğmuş olan Coşkun ERÜZ, ilk ve orta öğrenimini Trabzon’da tamamlamıştır. 1984 yılında KTÜ Sürmene Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Yüksek Okulu’ndan başladığı lisans öğrenimini 1988 yılında tamamlayarak Balıkçılık Teknolojisi Mühendisi unvanı ile mezun olmuştur. Aynı üniversitenin Fen bilimleri enstitüsünde, yüksek lisans öğrenimini 1992 yılında tamamlamıştır. Aday aynı Enstitüde doktora öğrenimini 1999 yılında tamamlayarak doktor ünvanını almıştır. Sürmene Deniz Bilimleri Fakültesi, Balıkçılık Teknolojisi Mühendisliği Bölümünde Araştırma Görevlisi olarak, 1991 yılında atanmış , 1999 yılında aynı bölümde yardımcı doçent olarak göreve başlamız, 2023 yılında Deniz Bilimleri ve Teknoloji Mühendisliğin de Göreve Başlamış, 2019 yılında Doçent, 2022 yılında profesör olarak aynı bölümde göreve devam etmektedir. İdari olarak bölüm başkan yardımcılığı ve , dekan yardımcılığı görevleri yanında pekçok idari komisyonda vede fakülte kurulu ve yönetim kurulunda görev almıştır. Fiziksel Oşinografi, Deniz Kirliliği, Kıyı alanları , kıyı yapıları ve yönetimi, deniz meteorolojisi konularında eğitim ve araştırma, yayın çalışmaları bulunmaktadır.
Prof. Dr. Saadet KARAKULAK, Head of the Fisheries Faculty-Department of Fisheries Technology. Aquaculture Engineer (Bachelor), Masters and PhD. degrees in Fisheries Biology. Main areas of research are; Fish Population Dynamic, Age and growth analysis, Reproduction, Stomach content, Fishing Gear Technology and High Migratory Species Fishery. Published over 100 papers and eight books. He has many projects on fisheries biology and population dynamic safety and also he has been working at Istanbul University, Faculty of Aquatic Sciences for 30 years and is working actively in EU project REPRODOTT (Q5RS-2002-01355) as subcontractor and a pilot study of the monitoring of the bluefin tuna in the eastern Mediterranean, Italian Ministry of Agriculture and Forestry (Reg.1543/00 and Reg. 1639/01). She has been participating in the ICCAT scientific committee since 2003.
Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sürmene Deniz Bilimleri Fakültesi, Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Bölümü'nde öğretim üyesi olan Dr. Umut Yıldırım, 2000 yılında Güverte Bölümü'nden mezun oldu. 2000-2010 yılları arasında ticaret gemilerinde zabit ve kaptan olarak çalıştı. Yüksek lisansını 2012 yılında KTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Anabilim Dalı'nda, doktorasını ise 2016 yılında Gemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisliği Anabilim Dalı'nda tamamladı. Çalışma konuları; denizcilikte eğitim ve öğretim, deniz kazaları.
Translated with DeepL.com (free version)
Dr. UĞURLU received MS and PhD degrees from Karadeniz Technical University, Türkiye, in 2006 and 2011, respectively. He is an associate professor of the Faculty of Marine Science at Ordu University. He has completed the supervision of 14 MS and 2 PhD degrees in the areas of marine transportation engineering. He currently has two PhD students and five MS students under his supervision in the research areas of maritime safety, accident analyses, human factor, simulation modeling, and seafarers. His research findings have been published in more than 40 refereed papers in risk, safety, maritime transportation, and marine engineering, including more than 30 (SCI/SSCI-cited) journal and 30 conference papers (22 h-index, more than 1800 citations in Google Scholar).
I have been working on Alien and Invasive Species for over 19 years and also Marine biodiversity for over 22 years.
1966 yılında Gümüşhane ili, Torul ilçesinde doğmuş olan Coşkun ERÜZ, ilk ve orta öğrenimini Trabzon’da tamamlamıştır. 1984 yılında KTÜ Sürmene Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Yüksek Okulu’ndan başladığı lisans öğrenimini 1988 yılında tamamlayarak Balıkçılık Teknolojisi Mühendisi unvanı ile mezun olmuştur. Aynı üniversitenin Fen bilimleri enstitüsünde, yüksek lisans öğrenimini 1992 yılında tamamlamıştır. Aday aynı Enstitüde doktora öğrenimini 1999 yılında tamamlayarak doktor ünvanını almıştır. Sürmene Deniz Bilimleri Fakültesi, Balıkçılık Teknolojisi Mühendisliği Bölümünde Araştırma Görevlisi olarak, 1991 yılında atanmış , 1999 yılında aynı bölümde yardımcı doçent olarak göreve başlamız, 2023 yılında Deniz Bilimleri ve Teknoloji Mühendisliğin de Göreve Başlamış, 2019 yılında Doçent, 2022 yılında profesör olarak aynı bölümde göreve devam etmektedir. İdari olarak bölüm başkan yardımcılığı ve , dekan yardımcılığı görevleri yanında pekçok idari komisyonda vede fakülte kurulu ve yönetim kurulunda görev almıştır. Fiziksel Oşinografi, Deniz Kirliliği, Kıyı alanları , kıyı yapıları ve yönetimi, deniz meteorolojisi konularında eğitim ve araştırma, yayın çalışmaları bulunmaktadır.
Lisans eğitimini Karadeniz Teknik Üniversitesi Sürmene Deniz Bilimleri Fakültesi Balıkçılık Teknolojisi Mühendisliği Programı’nda, yüksek lisansını ise Balıkçılık Teknolojisi Mühendisliği Anabilim Dalı’nda, Doktora eğitimini Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Su Ürünleri Yetiştiriciliği Anabilim Dalı’nda tamamlamıştır. 1996 yılında Asistan, 2002 yılında Yardımcı Doçent, 2011 yılında Doçent ve 2016 yılında Profesör unvanlarını almıştır. Halen Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Su Ürünleri Yetiştiriciliği Bölümü, Yetiştiricilik ABD’da öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır. Uzmanlık alanları arasında su ürünleri yetiştiriciliği, balık besleme, yem teknolojisi, alternatif yem hammaddeleri, organik balık yetiştiriciliği ve su ürünleri ekonomisi gibi konular yer almaktadır.
Doktora derecesini de aldığı, Karadeniz Teknik Üniversitesi Deniz Bilimleri Fakültesi'nde 1990-2003 yılları arasında akademisyen olarak çalışmıştır. Doktora sonrası araştırmalarını, İngiltere’de Plymouth Marine Laboratuvarı (PML)'nda tamamlayan Dr. Nüket Sivri, Doçentlik aşamasında, kıyısal alanların çevresel etkileşimleri ve mikrobiyal değişimler, farklı çevresel ortamlarda antibiyotik direnç mekanizmaları ana başlıklarında proje ve çalışmalar yürütmüştür. Özellikle son 25 yıldır takip ettiği İstanbul kıyısal alanında, antropojenik baskılar ve etkileri konusunda farklı projelerde yürütücü ve araştırmacı olarak görev almıştır. Bölgesel ve küresel ölçekte sucul ekosistemler ile kıyı alanı çevresel etki değerlendirmesi, sucul ekosistemlerde antibakteriyel direnç, su sanitasyonu ve su kalitesi, iç-dış ortam mikrobiyal hava kalitesi ana çalışma konularıdır. Son dönemlerde çalışma ekibi ile dünyada güncel araştırma konuları olan “denizel ekosistemlerde endüstriyel ve evsel atık suların toksisitesinin tespitinde hızlı yöntemler geliştirmek” ve “mikroplastiklerin sucul mikroorganizmalar üzerindeki etkilerini belirlemek” üzerine hem ulusal ve hem de uluslararası nitelikte projelere odaklanmıştır. Dr. Nüket Sivri, Cumhurbaşkanlığı himayelerinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı uhdesinde, TÜBİTAK MAM Kutup Araştırmaları Enstitüsü koordinasyonunda gerçekleşen 8. Ulusal Antarktika Bilim Seferi ekibinde yer almış, Antarktika Yarımadası ve Horseshoe Adası'nda çalışmalar yürütmüştür. Bütüncül bir bakış açısı ile ekosistem sağlığını önceleyen "Tek Sağlık" konusunda da çalışmalar yürütmektedir.
I am an Associate Professor at the Faculty of Fisheries, Department of Fishing Tecnology Recep Tayyip Erdogan University in TURKEY. I have extensive field and laboratory experience (more than 25 years) in feeding eco-physiology of fish and jellyfish (especially exotic species), fisheries biology . Particular expertise on macrozooplankton feeding physiology experiments and gastric emptying time and rate as well as feeding ecology in fishes.
Prof. Dr. Saadet KARAKULAK, Head of the Fisheries Faculty-Department of Fisheries Technology. Aquaculture Engineer (Bachelor), Masters and PhD. degrees in Fisheries Biology. Main areas of research are; Fish Population Dynamic, Age and growth analysis, Reproduction, Stomach content, Fishing Gear Technology and High Migratory Species Fishery. Published over 100 papers and eight books. He has many projects on fisheries biology and population dynamic safety and also he has been working at Istanbul University, Faculty of Aquatic Sciences for 30 years and is working actively in EU project REPRODOTT (Q5RS-2002-01355) as subcontractor and a pilot study of the monitoring of the bluefin tuna in the eastern Mediterranean, Italian Ministry of Agriculture and Forestry (Reg.1543/00 and Reg. 1639/01). She has been participating in the ICCAT scientific committee since 2003.
Ahmet Mutlu GÖZLER carried out research for a PhD on the reproduction biology on bivalves. His work includes both the effects of ecological factors on living things and invertebrates. Specialization: (i) Main area Marine Biology. He conducts studies on the distribution of marine invertebrates and the determination of the ecological quality of the seas. (ii) Current research areas invertebrates in the Black Sea and Marine pollution (iii) marine litter and microplastics