Asansörlerde Kullanılan Otomatik Kapı Mekanizması Raylarının Tribolojik Özelliklerinin Deneysel İncelenmesi
Abstract
Bu makalede asansörlerdeki otomatik kabin kapı ve kat kapıları mekanizmasındaki makara ile ray arasında çalışma sırasında oluşan sürtünme, aşınma gibi özellikler incelenmiştir. Asansör sistemlerinin elemanlarından olan kat ve kabin kapı açma kapama mekanizmasındaki ray ve makaralarının pürüzsüz ve hasarsız çalışmaları hem emniyet hem de konfor açısından önemlidir. Asansör kat ve kabin kapı mekanizmalarındaki ray-makara arasında, çalışma sistemine göre farklılık gösterse de genellikle kuru ve/veya sınır sürtünme şartları oluşmaktadır. Bu şartlarda da aşınma kaçınılmaz olmaktadır.
Literatürde ray, fren, makara gibi malzemelerin tribolojik özelliklerinin incelenmesi, genellikle Pim – Disk veya Gidip-Gelme Aşınma Test Cihazları gibi model test düzenekleri ile yapılmaktadır. Çalışmada iki tip test sistemi kullanılmıştır. Birincisi proje (Durak, 2023) kapsamında üretici firmalarında öneri ve desteği ile tasarlanarak üretilen asansör kabin kapı açma kapma sistemli test modeli ve ikincisi ise Gidip Gelme aşınma test cihazı kullanılmıştır. Test numunesi olarak piyasada çok yaygın kullanılan Galvaniz kaplanmış ray ve AFC (Kuru/Kaygan Film Yağlama Kaplama) teknolojisi ile kaplanmış ray numuneler kullanılmıştır. Numunelerin sürtünme katsayıları ve aşınma miktarları deneysel olarak tespit edilerek elde edilen test sonuçları yorumlanmıştır. Ayrıca hem makara hem de raylarda hasar durumları gözlemlenmiştir. Elde edilen bulguların, asansör ve asansör elemanları imalatçıları için bir literatür, ray ve makara malzemesi geliştirilmesine katkı sağlaması beklenmektedir.
Keywords
Asansör, makara, ray, sürtünme katsayısı, aşınma, Galvaniz kaplama, AFC kaplama
Project Number
SDÜBAP 3134-YL-12
References
- Ake Asansör, Yürüyen Merdiven, Engelli Sistemler, https://ake.com.tr/uploads/documents/Asansor_Sistemleri.pdf, Erişim Tarihi 03.09.2023
- Al-Sharif, L. (2021). Indoor Transportation, Editor(s): Roger Vickerman, International Encyclopedia of Transportation, Elsevier, 684-696, ISBN 9780081026724, https://doi.org/10.1016/B978-0-08-102671-7.10762-6
- BSTB, (2016), Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, “Asansör işletme, bakım ve periyodik kontrol yönetmeliği”, 29396 Sayılı Resmi Gazete, 24 Haziran 2016
- Chakraborty, A., Ghosh, R., Sudan, M., Mondal, A.,( 2022). Improvement in hot dip galvanized coating microstructure and properties by pre-metallic deposition on steel surface: A comprehensive review, Surface and Coatings Technology, 449, 128972,ISSN 0257-8972, https://doi.org/10.1016/j.surfcoat.2022.128972
- Chen, W., Wang, Z., Xu, G., Song, W., Xie,Y., Zhao, L., Xia, M., Li, W., (2021). Friction and anti-corrosion characteristics of arc sprayed Al+Zn coatings on steel structures prepared in atmospheric environment, Journal of Materials Research and Technology, 15, 6562-6573, ISSN 2238-7854, https://doi.org/10.1016/j.jmrt.2021.11.084
- Durak, E. (2023) Asansörlerde kullanılan otomatik kapı mekanizması raylarının tribolojik özelliklerinin deneysel incelenmesi, Proje ID: 3029, Proje No:3134-YL-12, Süleyman Demirel Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi Başkanlığı Proje Raporu.
- Erdoğdu, Y.E. (2014). PA 66 Kompound Malzemeden İmal Edilmiş Asansör Kapı Makaralarının Tribolojik Özelliklerinin İncelenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Tez No: 363870, İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul
- EST Endüstri Teknik Yüzey İşlemleri, http://estyuzeykaplama.com/ , https://estyuzeykaplama.com/hizmetler/kuru-film-yaglama-kaplamasi-technocoat/ Erişim Tarihi 05.09.2023.
- Görmüş, M. & Okçu., Y.B., (2021), Asansör kat kapıları kilitleme tertibatları, kat kapıları sarkaç çarpma testleri ve TS EN 81:20, TS EN 81:50 standartları gereklilikleri, 10. Asansör Sempozyumu, 121-144, 18-20 Kasım 2021, İzmir
- Hiraoka, N. (2001). Wear life mechanism of journal bearings with bonded MoS2 film lubricants in air and vacuum, Wear 249, https://doi.org/10.1016/ S0043-1648(01)00845-6.