Year 2019, Volume 2019, Issue 37, Pages 1029 - 1055 2019-04-30

Kazakistan Ortaöğretim Kurumlarında Din Eğitimini Olumsuz Yönde Etkileyen Faktörler
The Factors Affecting Negative Education in the Mediterranean Institutions in Kazakhstan

İlyas Erpay [1]

6 32

Bağımsızlık öncesi din eğitiminden yoksun bırakılmış olan Kazakistan halkının, bağımsızlığın ilk yılları ile birlikte dine karşı olan ilgisi artmıştır.  Bağımsızlığın bu ilk yıllarında ülkedeki misyoner sayısı ile misyonerlik faaliyetleri de hız kazanmıştır.  Gerek dine olan bu ilgi gerekse de misyonerlik faaliyetinin artışı ülkede, din ve din eğitimini önemli hale getirmiştir. Kazakistan için en önemli meselelerden biri laiklik çerçevesinde din devlet ilişkisini geliştirmek olarak görünmektedir. Bu bağlamda devlet, bağımsızlığın ilk yıllarında kendi haline bıraktığı din meselesine ilerleyen yıllarda müdahil olmuş, dinler ve mezheplerin birbirleriyle ve devletle olan ilişkilerini düzenlemekte önemli kararlar almış ve kanunlar çıkartmıştır. Kazakistan egemenliğini aldıktan sonra kendisini laik, demokratik, sosyal, din ve vicdan hürriyetine saygılı bir devlet olarak nitelendirmektedir. Ülkede anayasa ve kanunlar bu çerçevede oluşturulmuş, din ile devlet arasındaki ilişki bu temeller üzerine kurulmuştur.  Bu değerler aynı zamanda dini faaliyetler ve din eğitimi ile ilgili kanunların da alt yapısını oluşturmuştur. Kazakistan nüfusunun büyük oranı İslâm dini ile Hristiyanlığın  Ortodoks mezhebine mensuptur.  Ancak Kazakistan, diğer ulusların ve dinlerin de varlığını sürdürmekte olduğu, bu durumun bir zenginlik kaynağı olarak algılandığı çok uluslu ve çok dinli bir devlettir. Kazakistan Anayasası ve “Dini Hizmet ve Dini Kurumlar” kanunu, ülke içerisinde yaşayan çok çeşitli dini ve etnik gurup mensupları için en büyük güvence olmuştur.
Bütün bunların neticesinde “din” “eğitim” perspektifinde ele alındığında ülkede din eğitimi, ortaöğretim kurumlarında “bütün dinlerin tarihini öğretme ve dini inançları tanıma” amacıyla da olsa yapılmaya başlanmıştır. Ancak ortaöğretim kurumlarında müstakil olarak, İslâm dininin öğretilmesi söz konusu değildir. Yüksek öğretim kurumlarında ise ilahiyatçı yetiştirilmesi için fakülteler ve bölümler açılmıştır. Bu çalışmada Kazakistan’daki dini durum ve ortaöğretimdeki din eğitimi incelenmiş, din eğitimini olumsuz yönde etkileyen etmenler ele alınarak, ortaya çıkan durum ile ilgili öneri ve gerekçeler sunulmuştur.

The first years of independence and the first years of independence In the Republic of Kazakhstan, the increase in the interest of the people deprived of religious education in religion and the intensification of the activities of the foreign missionaries revealed the importance of religious and religious education in the country. One of the most important issues for Kazakhstan seems to be the development of religion-state relations within the framework of secularism. In the first years of independence, associations and institutions in autonomous structures and the necessity of arranging religious relations with the state after the religious activities left to the people revealed the necessity of the state institutions to get the authority on religious education. In this context, the state intervened in the years leading up to the religion issue which was left behind in the first years of independence, and made important decisions in order to regulate the relations of religions and sects with each other and with the state. After its sovereignty, Kazakhstan has defined itself as a state that respects the freedom of secular, democratic, social, religious and conscientiousness. In recent years, Kazakhstan has been structuring religious activities and religious education in accordance with the constitution and laws of the state. In Kazakhstan, Kazakhstan is a multinational and multi-religious state, where the majority of the population belongs to İslâm and Orthodox Christianity, other nations and religions continue to exist, and this situation is perceived as a source of wealth. The Constitution of Kazakhstan and the ları Religious Service and Religious Institutions çok law have been the greatest guarantee for a wide range of religious and ethnic groups living within the country.
As a result, when religion is examined in the perspective of gün education yapıl in the country, religious education has been started to be made in formal education institutions even though limited. In higher education institutions, faculties and departments were opened for the training of religious scholars. As a matter of fact, it is of particular importance that the studies carried out in Kazakhstan and the methods applied in other countries are examined and put forward. In this study, the current religious situation in Kazakhstan and the religious education in secondary education were examined and the factors affecting and influencing the making of formal religious education in secondary education institutions were discussed and suggestions and rationale were presented.
Values that maintain societies need to be passed on from generation to generation. In this way, the connection between generations can be established and national culture and consciousness can be maintained. In this sense, the political pressure, which has been going on since three centuries in the territory of Kazakhstan, has been removed from the national character, thought and values. Along with independence, it makes an extraordinary effort to raise the language, history, civilization and religion of the people. The work done in this context is admirable.
The political, legal and cultural reforms of independent Kazakhstan have been the main factor determining the religious policy and religious education in the country. The Constitution of Kazakhstan guarantees the rule of law, freedom of religion and conscience. Within the framework of the laws which are based on this constitution and related to it, official mechanisms have been set up to carry out the religious affairs in the country. Sub-organizations related to these mechanisms have been made operational. However, the point of re-evaluation of the situation and taking place in formal education institutions should be considered in terms of religious education. Teachers who teach Chemistry, Mathematics and History courses are educated through various pedagogical infrastructures and learn the concepts and methods of educational sciences. These areas are trying to provide the methods of education with the right methods. Teachers who teach gin religious education should also have sufficient qualifications, have a substructure of religious teaching methods, are away from superstitions, and should be qualified educators.
The Republic of Kazakhstan has adopted the principle of secularism. There is nothing as natural as interpreting the laicism related to it in its own way and putting it into practice in its own way. However, the subject of religious education in the formal education is not against the principle of secularism. On the contrary, the state's religious education by placing it on a scientific basis provides a suitable environment for the understanding of religion as well as the implementation of secularism. The principle of religion and secularism has to carry out their functions in their own media without being superior to each other, preventing each other from obstructing or restraining. Only in this way can a healthy perception of secularism and religious understanding be established.


  • Kaynakça
  • Abdiresilkızı, Aynur. Din Devir Destur, Baspalar uyi. Almatı: Baspalar uyi, 2014.———. Kazirgi Özekti Dini Meseleler. Astana, 2014.
  • Abyov, Aydar. “Kazakstandagı Destürli İslamnıg Erekşelikterimen Meseleleri”, 2015. http://mckr.kz/meropriyatiya-tsentra/nashi-publikatcii/item/182.
  • Akyüz, Yahya. Türk Eğitim Tarihi, Pegem Akedemi. Ankara: Pegem Akedemi, 2015.
  • Borbasova, Karlıgaş Abjalov, Sultanmurat. “Kazakistan’da Din Eğitimi”, y.y. https://docplayer.biz.tr/22693224-Kazakistan-da-din-egitimi-giris.html.
  • “Din Meseleleri Jönündegi Gılmı-Zerttev jane Taldav Ortalıgı”, y.y. http://www.niac.gov.kz/kz/expertiza/item/33-spisok-ustavov-religioznykh-ob-edinenii-imeyushchikh-polozhitelnoe-zaklyuchenie-religiovedcheskoj-ekspertizy.
  • “Edistemelik Kural, Kazakıstan Resbublikasındağı Memlekettik-Konfessiyalık Karım Katınastar”. Astana, 2014.
  • Hizmetli, Sabri. Orta Aziya Türk Respublikalarındagı Ziyandı Agımdar jane Misyonerlik. Almatı, 2006.
  • Jandarbek, Z. “Koja Ahmet Yasavi Tağlımı jane Kazakıstandağı Dini Bilim Beriv Meseleleri”. Içinde Kazakıstanda Dini Bilim Beriv Meseleleri, 305. Türkistan, 2011.
  • Jüsipova, A.R. Din Jane Kazirgi Zaman, Jastarga Dini Agartuv Kajet. Astana, 2014.
  • Kaplankiran, İbrahim. “Ana Dili Eğitimi Dergisi Journal of Mother Tongue Education Kazakistan Cumhuriyetinde Eğitim Sisteminin Tarihî Seyri ve Günümüzdeki Yapısı” 5 (2017): 31–47.
  • Kartabayeva, Yerke, Bakytkul Soltyeva, ve Ainura Beisegulova. “Teaching Religious Studies as an Academic Discipline in Higher Education Institutions of Kazakhstan” 214, sayı June (2015): 290–96. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.11.648.
  • “Kazakistan Resbublikası Ulttık Ekonomika Ministrligi Statistika Kamiteti”. Erişim 11 Kasım 2018. http://stat.gov.kz/faces/wcnav_externalId/perepis?_adf.ctrl-state=15yxkhhour_51&_afrLoop=966432210822020#%40%3F_afrLoop%3D966432210822020%26_adf.ctrl-state%3D13y5d7ya9n_43.
  • “Kazakistan Resbublikası Ulttık Ekonomika Ministrligi Statistika Kamiteti”. Erişim 12 Aralık 2018. http://stat.gov.kz/faces/wcnav_externalId/homeNumbersPopulation?_adf.ctrl-state=6ni8q6nl_72&_afrLoop=243568246676082#%40%3F_afrLoop%3D243568246676082%26_adf.ctrl-state%3Du72a6cz7k_4 .
  • “Kazakistan Respublikasınıg Prezidenti -Elbası N.A. Nazarbaevtıg ‘Kazakstan 2050’ Stretekyası Kalıptaskan Memlekettiğ Jaga Sayasi Bağıtı Attı Kazakstan Xalkına Joldavı”. Erişim 16 Aralık 2018. http://www.akorda.kz/kz/events/astana_kazakhstan/participation_in_events/kazakstan-respublikasynyn-prezidenti-elbasy-nenazarbaevtyn-kazakstan-2050-strategiyasy-kalyptaskan-memlekettin-zhana-sayasi-bagyty-atty-kaza.
  • Maymakov, Ğ. Kazırgi Zamandağı Dintanuv Neğizderi, Almatı. Almatı, 2012.
  • Mert, Hamdi. Hoca Ahmet Yesevi Hayatı, Fikirleri, Hizmetleri. Ankara: Ahmet Yesevi Üniversitesine Yardım Vakfı bilig Yayınları, y.y.
  • Müslimov, M. “Dini Bilim Berivdi Kolga alıv-Jarkın Bolaşakka Bastar Jol”. Kazakstan Respublikası Koğamdık Damu Ministrlıgı Kogamdık Kelisim Kamitetinig Dini Mesleleri jönindegi Gılmi-Zerttev jane taldav Ortalığı. Erişim 10 Aralık 2018. http://www.niac.gov.kz/kz/religiovedcheskie-issledovaniya/item/1405-dini-bilim-berudi-ol-a-alu-zhar-yn-bolasha-a-bastar-zhol.
  • Nadirova, Gulnar, Shynar Kaliyeva, Anar Mustafayeva, Dariga Kokeyeva, Maiya Arzayeva, ve Yktiyar Paltore. “Religious education in a comparative perspective: Kazakhstan’s searching”. Anthropologist, 2016. https://doi.org/10.1057/9780312376208_1.
  • Omelicheva, Mariya Y. “Islam in Kazakhstan: A survey of contemporary trends and sources of securitization”. Central Asian Survey, 2011. https://doi.org/10.1080/02634937.2011.567069.
  • Orazbay Sercan. “Kazakstan Desturli Dini Men Töl Tarıxınıg Özekti Meseleleri”. Içinde Memleket-Din Katınası Meselesi, 208. Türkistan, 2013.
  • Podoprigora, Roman. “School and Religion in Kazakhstan : No Choice for Believers School and Religion in Kazakhstan : No Choice for Believers”. Journal of School Choice 12, sayı 04 (2018): 1–17. https://doi.org/10.1080/15582159.2018.1524425.
  • Sandıbayev, Zhalgas. “Günümüzde Kazakistan’da İslam”. Kastamonu Eğitim Dergisi 22, sayı 1 (2014): 214–22.
  • Sayfunov Bavırjan. Adet-Gurup Ugumdarının Dini Meni, Kazakstan Desturli Dini Men Töl Tarıxınıg Özekti Meseleleri, 2013.
  • Sultanmuratov Nuriddin. “Kazakstandagı Demografiyalık Ahval”. Erişim 09 Aralık 2018. http://www.sarap.kz/index.php/kz/news/116-2013-05-22-05-31-44.html.
  • Turgankulov, T. “Kazakıstan Desturli Dini Men Töl Tarıxınıg Özekti Meseleleri”. Içinde Kazakıstandağı Dini Ahvaldığ Kürdeleniv Protsessterine Eser Etivşi Faktırlar, 100. Türkistan, 2013.
  • “zakon.kz”. Уроки религиоведения в казахстанских школах не дают должного эффекта. Erişim 12 Aralık 2018. https://www.zakon.kz/4630421-uroki-religiovedenija-v-kazakhstanskikh.html.
  • Zengin, Mahmut Badagulova, Zhansaya. “Religion and Religious Education in Kazakhstan”. Karaelmas Journal of Educational Sciences 5 (2017): 49–63.
  • “Государство и Религия”. Религиозные Объединения в Республике Казахстан 4 (2012).
  • “Информационно-правовая система нормативных правовых актов Республики Казахстан”. Закон Республики Казахстан от 27 июля 2007 года № 319-III. Глава 1, Статья 3, Статья 28., 2007. http://adilet.zan.kz/rus/docs/Z070000319_.
  • “Информационно-правовая система нормативных правовых актов Республики Казахстан”. Закон Республики Казахстан от 11 октября 2011 года № 483-IV., 2011. http://adilet.zan.kz/rus/docs/Z1100000483.
  • “Конституция Республики Казахстан Раздел I. Общие положения Статья 1. 1.”, 1995. http://www.constitution.kz/razdel1/.
  • Кудряшова, Ольга. “Учредителем газеты «Курсив»”. Сколько стоит частное образование в Казахстане?... Erişim 10 Aralık 2018. https://kursiv.kz/about%0AКопирование возможно только при ссылке на Kursiv.kz.
  • “Министерство юстиции Республики Казахстан”. Закон Республики Казахстан от 27 июля 2007 года N 319 Об образовании, 2007. http://www.adilet.gov.kz/ru/node/988.
  • “Съезд Лидеров Мировых И Традиционных Религий”. Анализ религиозной ситуации в Казахстане, 2008. http://www.religions-congress.org/content/view/151/35/lang,russian/.
  • “трудовая слава", сафакулевская районная газета”. Erişim 28 Aralık 2018. https://trudsaf.ru/news/novosti/yazykom-cifr-skolko-nas.
Primary Language tr
Subjects Social
Journal Section Articles
Authors

Orcid: 0000-0003-2350-6998
Author: İlyas Erpay
Institution: SİİRT ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ
Country: Turkey


Bibtex @research article { bilimname525866, journal = {Bilimname}, issn = {1304-1878}, eissn = {2148-5860}, address = {Erciyes University}, year = {2019}, volume = {2019}, pages = {1029 - 1055}, doi = {10.28949/bilimname.525866}, title = {Kazakistan Ortaöğretim Kurumlarında Din Eğitimini Olumsuz Yönde Etkileyen Faktörler}, key = {cite}, author = {Erpay, İlyas} }
APA Erpay, İ . (2019). Kazakistan Ortaöğretim Kurumlarında Din Eğitimini Olumsuz Yönde Etkileyen Faktörler. Bilimname, 2019 (37), 1029-1055. DOI: 10.28949/bilimname.525866
MLA Erpay, İ . "Kazakistan Ortaöğretim Kurumlarında Din Eğitimini Olumsuz Yönde Etkileyen Faktörler". Bilimname 2019 (2019): 1029-1055 <http://dergipark.org.tr/bilimname/issue/43606/525866>
Chicago Erpay, İ . "Kazakistan Ortaöğretim Kurumlarında Din Eğitimini Olumsuz Yönde Etkileyen Faktörler". Bilimname 2019 (2019): 1029-1055
RIS TY - JOUR T1 - Kazakistan Ortaöğretim Kurumlarında Din Eğitimini Olumsuz Yönde Etkileyen Faktörler AU - İlyas Erpay Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.28949/bilimname.525866 DO - 10.28949/bilimname.525866 T2 - Bilimname JF - Journal JO - JOR SP - 1029 EP - 1055 VL - 2019 IS - 37 SN - 1304-1878-2148-5860 M3 - doi: 10.28949/bilimname.525866 UR - https://doi.org/10.28949/bilimname.525866 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Bilimname Kazakistan Ortaöğretim Kurumlarında Din Eğitimini Olumsuz Yönde Etkileyen Faktörler %A İlyas Erpay %T Kazakistan Ortaöğretim Kurumlarında Din Eğitimini Olumsuz Yönde Etkileyen Faktörler %D 2019 %J Bilimname %P 1304-1878-2148-5860 %V 2019 %N 37 %R doi: 10.28949/bilimname.525866 %U 10.28949/bilimname.525866
ISNAD Erpay, İlyas . "Kazakistan Ortaöğretim Kurumlarında Din Eğitimini Olumsuz Yönde Etkileyen Faktörler". Bilimname 2019 / 37 (April 2019): 1029-1055. https://doi.org/10.28949/bilimname.525866