Year 2018, Volume 7, Issue 2, Pages 641 - 666 2018-12-21

Hava Kirliliğinin Ciddi Boyutlara Ulaştığı Kentlere Bir Örnek: Siirt

Adnan ALKAN [1]

98 503

Endüstri devrimi ile başlayan ve fosil yakıt tüketiminin artışına paralel olarak artan hava kirliliği, günümüzde küresel ölçekte yaşanan büyük bir çevre sorunu haline gelmiştir. Başta karbondioksit olmak üzere atmosferdeki konsantrasyonları sürekli artan kirletici gazlar, dünyanın en önemli sorunu olan iklim değişikliği ve çevre sorunlarını doğurmuştur. Kirletici kaynaklara ve coğrafi konumlarına göre dünyanın değişik bölgeleri bu sorunu farklı boyutlarda yaşamaktadır. Hava kirliliği düzeyleri birçok ülke ve kentte halen kabul edilen sınırların üzerinde seyretmektedir. Kirlilik, özellikle endüstriyel tesislerden, konutlarda ısınma amaçlı yakıt tüketiminden ve motorlu taşıt egzozlarından kaynaklanmaktadır. Ülkemizde son zamanlarda çevresel farkındalığın artması, doğalgaz kullanımıyla birlikte çoğu kentte hava kirliliğinde nispeten bir gerileme olmasına rağmen, halen ciddi bir sorun olarak varlığını sürdürmektedir. Siirt kentinde de son yıllarda yaşanan hızlı nüfus artışı, çarpık kentleşme, nispeten artan sanayileşme ve düşük kalite fosil yakıt kullanımının halen çok yaygın olması gibi nedenlerle özellikle kış aylarında hava kirliliği ciddi boyutlara ulaşmaktadır. Dünyada yapılan çalışmalar hava kirliliği ile kardiyovesküler hastalıklar ile solunum yolu hastalıklarına bağlı ölümler arasında ciddi bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda Siirt kentinde hava kirliliği parametreleri analiz edildiğinde normal değerlerin oldukça üstünde seyrettiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla kentte hava kirliliği, halk sağlığını olumsuz bir şekilde etkilediği açıkça görülmektedir. Çalışma temel amacını, Siirt kentindeki hava kirlilik durumunu incelemek, hava kirliliğinin oluşturduğu sorunlar ve bu sorunlara çözümler geliştirmek, hava kirliliğini önlemek üzere yapılacakların irdelenmesi oluşturmaktadır. Aynı zamanda çalışmanın konu ile ilgili bundan sonra yapılacak benzer çalışmalara katkı sunması da hedeflenmektedir.

Hava, Kirlilik, Siirt, Çevre
  • Akan, D.S., Morcalı, M.H. (2017). Kahramanmaraş Hava Kirliliği Kaynaklarının İzlenmesi Ve Belirlenmesi, KSU Mühendislik Bilimleri Dergisi, 20(2), 105-115.Alkan, A. (2018). Bir Kent Coğrafyası Araştırması: Siirt Kenti, İstanbul: Kriter Yayınevi.
  • Bourdrel, T; Bind, M.A.; Bejot, Y.; Morel, O.; Argacha, J.F. (2017). Cardiovascular effects of air pollution, Archives of Cardiovascular Disease, 110, 634-642.
  • Cavkaytar, Ö., Uysal, S. Ö., Şekerel, B.E. (2013). Türkiye’de Hava Kirliliğinden Kaynaklanan Sağlık Sorunları. Hava Kirliliği Araştırmaları Dergisi, 2, 105-111.
  • Demirarslan, K.O., Akıncı, H. (2018). CBS ve Hava Kalitesi Verileri Kullanılarak Marmara Bölgesinin Kış Sezonunda Hava Kalitesinin Değerlendirilmesi, Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 4(1), 11-27.
  • Donath, M.Y., Shoelson, S.E., (2011). Type 2 diabetes as an inflammatory disease, Nat. Rev. Immunol, 11, 98–107
  • EEA (European Environment Agency), (2007): “EMEP/CORINAIR Emission Inventory Guidebook-2006.
  • Elbir, T., Bayram, A., Kara, M., Altıok, H., Seyfioğlu, R., Ergün, P., Şimşir, S. (2010). İzmir Kent Merkezinde Karayolu Trafiğinden Kaynaklanan Hava Kirliliğinin İncelenmesi, Dokuz Eylül Ün. Mühendislik Fakültesi Mühendislik Bilimleri Derg, 12(1),1-17.
  • Garipağaoğlu, N. (2015). Türkiye Ortam Sorunları Coğrafyası, İstanbul: Yeditepe Yayınları.
  • Garipağaoğlu, N. (2006). Türkiye’de Hava Kirliliği Sorununun Coğrafi Bölgelere Göre Dağılımı, Doğu Coğrafya Dergisi, 9, 57-77.
  • Güney, E. (2004). Çevre Sorunları, İstanbul: Nobel Yayın Dağıtım.
  • Huang, J., Pan, X., Guo, X., Li, G. (2018). Impacts of air pollution wave on years of life lost: A crucial way to communicate the health risks of air pollution to the public, Environment International, 113, 42-49.
  • Institute for Health Metrics and Evaluation (2014). Global Burden of Diseases, Injuries, and Risk Factors Study 2013.
  • İlten, N., Selici, T. (2008). Investigating the Impacts of Some Meteorological Parameters on Air Pollution in Balikesir, Turkey. Environ. Monit. Assess., 140, 267-277.
  • Karakaş, B. (2015). İç ve Dış Hava Ortamlarında Partiküler Madde (Pm10, Pm2.5 ve Pm1) Konsantrasyonlarının Değerlendirilmesi, Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
  • Keser, N. (2002). Kütahya’da Hava Kirliliğine Etki Eden Topografik ve Klimatik Faktörler. Marmara Coğrafya Dergisi, 5, 69-100.
  • Kopar, İ., Zengin, M. (2009). Coğrafi Faktörlere Bağlı Olarak Erzurum Kentinde Hava Kalitesinin Zamansal ve Mekânsal Değişiminin Belirlenmesi. Türk Coğrafya Dergisi, 53, 51-68.
  • Li, X., Qiao Y. (2015). Environment Problems of City Development in China, Journal of Geoscience and Environment Protection, 3, 104-110.
  • Lim, C.C., Hayes, R.B., Ahn, J., Shaoa, Y., Silverman, D.T., Jones, R.R., Garcia, C., Thurston, G.D. (2018). Association between long-term exposure to ambient air pollution and diabetes mortality in the US, Environmental Research, 165, 330-336.
  • Menteşe, S., Tağıl, Ş. (2012). “Bilecik’te İklim Elemanlarının Hava Kirliliği Üzerine Etkisi”, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sayı, 15 (28), s.3-16.
  • Osborn, O., Olefsky, J.M., (2012). The cellular and signaling networks linking the immune system and metabolism in disease. Nat. Med. 18, 363–374.
  • Özşahin, E., Eroğlu, İ., Pektezel, H., (2016). Keşan’da (Edirne) Hava Kirliliği, Selçuk Ün. Sos. Bil. Ens. Der. 2016, (36): 83-100.
  • Robert J., Lambach M.D. (2010). Outdoor Air Pollutants and Patient Health. American Family Physician 81, 175-180.
  • Sağlık ve Çevre Birliği, (2015). Türkiye’de Hava Kirliliği ve Sağlık. Gerçekler, Veriler ve Öneriler. Bilgi Broşürü: 1.
  • Soohyung, L., Heesun, Y., Minhyuk, N. (2018). Impact of the Clean Air Act on air pollution and infant health: Evidence from South Korea, Economics Letters, 168, 98-101.
  • Sümer, G.Ç. (2014). Hava Kirliği Kontrolü: Türkiye’de Hava Kirliliğini Önlemeye Yönelik Yasal Düzenlemelerin ve Örgütlenmelerin İncelenmesi, International Journal of Economic and Administrative Studies, 13, 38-56.
  • Şahin, C. (1989). Hava Kirliliği ve Hava Kirliliğini Etkileyen Doğal Çevre Faktörleri, Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Coğrafya Araştırmaları Dergisi, sayı, 1 (1), s. 27-45.
  • T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, 2018, Hava Kalitesi İzleme istasyonu.
  • T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, 2018, http://www.havaizleme.gov.tr/Services/AirQuality, erişim tarihi: 25.06.2018.
  • Tağıl, Ş. (2007). Balıkesir’de Hava Kirliliğinin Solunum Yolu Hastalıklarının Mekânsal Dağılışı Üzerine Etkisini Anlamada Jeo-İstatistik Teknikler. Coğrafi Bilimler Dergisi, 5 (1), 37-56.
  • The Organization for Economic Co-operation and Development (OECD). (2012). OECD Environmental Outlook to 2050, OECD Publishing.
  • Türkeş, M. (2017). Genel Klimatoloji, İstanbul: Kriter Yayınları.
  • Türkiye İstatistik Kurumu, 2018, Genel Nüfus Sayımı Sonuçları, https://biruni.tuik.gov.tr/nufusmenuapp/menu.zul, erişim tarihi: 12.03.2018
  • Türkiye Toraks Derneği, (2016). Nefes Alamıyoruz! Hava Kirliliği, İklim Değişikliği ve Sağlık ile ilgili basın bülteni, http://toraks.org.tr/subNews.aspx?sub=203&notice=3326.
  • Türkiye Toraks Derneği, (2017). Hava Kirliliği ve Akciğer Sağlığı Sempozyumu Basın Bildirisi.
  • World Health Organization, (2017). Ambient Air Pollution Database, 2016.
  • World Health Organization, (2018). https://www.who.int/news-room/detail/02-05-2018-9-out-of-10-people-worldwide-breathe-polluted-air-but-more-countries-are-taking-action, erişim tarihi: 10.07.2018
  • Yiğitbaşoğlu, Hakan. (2016). Küresel İklim Değişikliği ve Etkileri, Ankara: Türkiye Çevre Vakfı Yayını.
Primary Language tr
Journal Section Araştırma Makaleleri
Authors

Orcid: 0000-0002-5377-4726
Author: Adnan ALKAN (Primary Author)
Institution: SİİRT ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Bibtex @research article { bitlissos475981, journal = {Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi}, issn = {2147-5962}, eissn = {2147-5598}, address = {Bitlis Eren University}, year = {2018}, volume = {7}, pages = {641 - 666}, doi = {}, title = {Hava Kirliliğinin Ciddi Boyutlara Ulaştığı Kentlere Bir Örnek: Siirt}, key = {cite}, author = {ALKAN, Adnan} }
APA ALKAN, A . (2018). Hava Kirliliğinin Ciddi Boyutlara Ulaştığı Kentlere Bir Örnek: Siirt. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7 (2), 641-666. Retrieved from http://dergipark.org.tr/bitlissos/issue/41200/475981
MLA ALKAN, A . "Hava Kirliliğinin Ciddi Boyutlara Ulaştığı Kentlere Bir Örnek: Siirt". Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 7 (2018): 641-666 <http://dergipark.org.tr/bitlissos/issue/41200/475981>
Chicago ALKAN, A . "Hava Kirliliğinin Ciddi Boyutlara Ulaştığı Kentlere Bir Örnek: Siirt". Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 7 (2018): 641-666
RIS TY - JOUR T1 - Hava Kirliliğinin Ciddi Boyutlara Ulaştığı Kentlere Bir Örnek: Siirt AU - Adnan ALKAN Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - DO - T2 - Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 641 EP - 666 VL - 7 IS - 2 SN - 2147-5962-2147-5598 M3 - UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Hava Kirliliğinin Ciddi Boyutlara Ulaştığı Kentlere Bir Örnek: Siirt %A Adnan ALKAN %T Hava Kirliliğinin Ciddi Boyutlara Ulaştığı Kentlere Bir Örnek: Siirt %D 2018 %J Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi %P 2147-5962-2147-5598 %V 7 %N 2 %R %U
ISNAD ALKAN, Adnan . "Hava Kirliliğinin Ciddi Boyutlara Ulaştığı Kentlere Bir Örnek: Siirt". Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 7 / 2 (December 2018): 641-666.