Year 2018, Volume 16, Issue 4, Pages 479 - 496 2018-12-30

RUS MÜLTECİLERİN İSTANBUL’DAKİ EKONOMİK UĞRAŞILARI VE MESLEKLERİ (1920’Lİ YILLARIN BAŞLARI)

Kezban ACAR KAPLAN [1]

46 137

1917 Ekiminde iktidara gelen Bolşeviklerle, onlara muhalif olanlar veya eski çarlık rejimi yanlıları arasında yaşanan iç savaştan Bolşeviklerin galip çıkmasıyla birlikte Güney Rusya’dan, İstanbul’a Nisan 1919’dan Kasım 1920’ye kadar yaklaşık 145,000-150,000 kadar mülteci gelmiştir. Bu mülteciler, İstanbul’un sosyo-ekonomik yapısını gözle görülür biçimde değiştirmiştir. Bu mülteciler, ekonomik olarak şehirdeki ekonomik krizi hem derinleştirmişler; hem de açtıkları fabrika, dükkân, kafe ve restoran gibi işletmelerle ve iş yerleriyle şehrin ekonomisine can katmışlardır. Türkiye’de yapılan çalışmaların hemen hepsinde Rus mültecilerin ekonomik durumları bağlamında en çok ele alınan konu özellikle İstanbul’daki gece hayatına katkılarına ve etkilerine dair olup, açtıkları fabrikalar hakkında da malumat veren çalışmalar vardır.


Bu makale ise bizzat Rusça kaynaklara, özellikle de Rusya Federasyonu Devlet Arşivinden (GARF) temin edilen belgeler ışığında, Rus mültecilerin İstanbul’daki ekonomik uğraşıları ve durumları hakkında bazı yeni ve daha ayrıntılı bilgiler sunmayı amaçlamaktadır.


Rus Mülteciler, Vrangel Mültecileri, İstanbul, 1920’ler
  • GARF, f. 5809, op. 1, d. 4. GARF, f. 5923, op. 1, d. 7. GARF, f. 6425, op. 1, d. 7. GARF, f. 9145, op. 1. d. 449. İkdam, 19 Kasım 1921. Peyam-ı Sabah, 9 Mart 1920. Peyam-ı Sabah, 23 Mart 1920. Russkii Emigrant, no 6, Dekabr, 1-14, 1920. The Orient News, 30 Mart 1920. The Orient News, 7 Temmuz 1921. The Orient News, 8 Temmuz 1921. The Orient News, 18 Ekim 1921. The Orient News, 28 Ocak 1922. The Orient News, 10 Şubat 1922. The Orient News, 12 Şubat 1922. The Orient News, 16 Şubat 1922. The Orient News, 11 Mart 1922. The Orient News, 16 Mart 1922. The Orient News, 19 Mart 1922 The Orient News, 5 Nisan 1922. Zarnitsy, no 25, 23 Ekim 1921.
  • BAKAR, Bülent (2012), Esir Şehrin Misafirleri: Beyaz Ruslar, Tarihçi Kitabevi, İstanbul. BARAN, Tülay Alim (2006), “Mütareke Döneminde İstanbul’daki Rus Mültecilerin Yaşamı,” Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, C. 22, S. 64-65-66, Mart-Temmuz-Kasım, 2006, ss. 127-128. CRİSS, Nur Bilge Criss (1999), Istanbul under Allied Occupation: 1918-1923, E.J. Brill, Leiden, Boston. DAVATS, V. H. ve N. N. L’vov (1985), Russkaya Armiya na Çujbine, Possev, New York. DAVİS, Claflin C. (2000), “İstanbul’da Mültecilerin Durumu”, İstanbul 1920. Editör Clarence Richard Johnson; çeviri Sönmez Taner, Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı, İstanbul, ss. 175-195. DELEON, Jak (2003), Beyoğlu’nda Beyaz Ruslar, Remzi Kitabevi, İstanbul. DUMONT, Paul (1997), “Beyaz Yıllar”, İstanbul 1914- 1923. Kaybolup Giden bir Dünyanın Başkenti ya da Yaşlı İmparatorlukların Can Çekişmesi. Hazırlayan Stefanos Yerasimos, Çeviren Cüneyt Akalın, İletişim Yayınları, İstanbul, ss. 176-195. DUMESNİl, Vera (1993), İşgal İstanbul’u (Le Bosphore Tant Aimé), çeviren Emre Öktem, İstanbul Kitaplığı, İstanbul. GÜNÇIKAN, Berat (1995), Haraşo’dan Nataşa’ya, Arion Yayınevi, İstanbul. İPPOLİTOV, S. S. V. M. Nedbayevskii ve Yu. I. Rudentsova (1999), Tri Stolitsy izgnaniya. Konstantinopol’, Berlin, Parij. Tsentry zarubejnoy Rossii 1920x-1930x gg., Spac, Moskva. JOHNSON, Clarence R. ed., (1922), Constantinople Today: The Pathfinder Survey, Macmillan, New York. Kazaki v Çataldje i na Lemnose v 1920-1921 gg. (1924), Belgrad. KODZİS, Bronisław (2002), Literaturnye Tsentry Russkogo Zarubej’ya 1918-1939: Pisateli, Tvorçeskie Ob’yedneniya. Periodika. Knigopeçatie, München. MACAR, Oya Dağlar ve Elçin Macar (2010), Beyaz Rus Ordusu Türkiye’de, Libra, İstanbul. PİVOVAR, Efim Yosifoviç (1994), Rossiiskaya Emigratsiya v Turtsii, Yugo-Vostoçnoy Sentral’noy Evrope 20-x godov (grajdanskie bejentsy, armiya, uçebnye zavedeniya). Uçebnoe posobie dlya studentov, Moskva. SARAK, Müslim (1974), 1921-1922 Yılları Arasında Tasvir-i Efkâr Gazetesi’nde Göçmen Meselelerine Ait Yazılmış Olan Haber-İstatistik Üzerine bir Araştırma (Yayımlanmamış Master Tezi), İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü. SLOBODSKOY, A. (1925), Sredi Emigratsii, Khar’kov. SPARATİS, Haris (2004), Biz İstanbullular Böyleyiz: Fener’den Anılar: 1906- 1922, çeviren İro Kaplangı, Kitap Yayınevi, İstanbul. ŞAHİNER, Kerime (2001), Vrangel Ordusunun İstanbul’a Gelişi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Ankara Üniversitesi, Ankara. TİMUÇİN, Tümay (1999), White Russians in Istanbul: The Plight of the Russian Emigrees during the Years 1919-1924 (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Bilkent Üniversitesi, Ankara. TOPAL, Coşkun (2008), "Mütareke İstanbul’unda Ruslar.” Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, 176: ss. 173-182. URAVELLİ, Orhan (2005), İstanbul’dan Geçen Ruslar, Ümit Yayıncılık, Ankara. UTURGAURİ, S. N. (2015), Boğaz'daki Beyaz Ruslar 1919-1929, Çeviren Uğur Büke, hazırlayan Hülya Arslan, Tarihçi Kitabevi, İstanbul.
  • VLADİMİROV, L. (1924), Vozvratite ih n Rodiny! Zhizn’ Vrangelevtsev v Gallipoli i Bolgarii, M.
  • YOVANOVIÇ, Miroslav (2005), Russkaya Emigratsiya na Balkanakh 1920-1940, Russkii Put’, Moskva.
Primary Language tr
Journal Section Articles
Authors

Author: Kezban ACAR KAPLAN

Dates

Publication Date: December 30, 2018

Bibtex @research article { cbayarsos506016, journal = {Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi}, issn = {1304-4796}, eissn = {2146-2844}, address = {Celal Bayar University}, year = {2018}, volume = {16}, pages = {479 - 496}, doi = {10.18026/cbayarsos.506016}, title = {RUS MÜLTECİLERİN İSTANBUL’DAKİ EKONOMİK UĞRAŞILARI VE MESLEKLERİ (1920’Lİ YILLARIN BAŞLARI)}, key = {cite}, author = {ACAR KAPLAN, Kezban} }
APA ACAR KAPLAN, K . (2018). RUS MÜLTECİLERİN İSTANBUL’DAKİ EKONOMİK UĞRAŞILARI VE MESLEKLERİ (1920’Lİ YILLARIN BAŞLARI). Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16 (4), 479-496. Retrieved from http://dergipark.org.tr/cbayarsos/issue/42039/506016
MLA ACAR KAPLAN, K . "RUS MÜLTECİLERİN İSTANBUL’DAKİ EKONOMİK UĞRAŞILARI VE MESLEKLERİ (1920’Lİ YILLARIN BAŞLARI)". Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 16 (2018): 479-496 <http://dergipark.org.tr/cbayarsos/issue/42039/506016>
Chicago ACAR KAPLAN, K . "RUS MÜLTECİLERİN İSTANBUL’DAKİ EKONOMİK UĞRAŞILARI VE MESLEKLERİ (1920’Lİ YILLARIN BAŞLARI)". Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 16 (2018): 479-496
RIS TY - JOUR T1 - RUS MÜLTECİLERİN İSTANBUL’DAKİ EKONOMİK UĞRAŞILARI VE MESLEKLERİ (1920’Lİ YILLARIN BAŞLARI) AU - Kezban ACAR KAPLAN Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - DO - T2 - Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 479 EP - 496 VL - 16 IS - 4 SN - 1304-4796-2146-2844 M3 - UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi RUS MÜLTECİLERİN İSTANBUL’DAKİ EKONOMİK UĞRAŞILARI VE MESLEKLERİ (1920’Lİ YILLARIN BAŞLARI) %A Kezban ACAR KAPLAN %T RUS MÜLTECİLERİN İSTANBUL’DAKİ EKONOMİK UĞRAŞILARI VE MESLEKLERİ (1920’Lİ YILLARIN BAŞLARI) %D 2018 %J Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi %P 1304-4796-2146-2844 %V 16 %N 4 %R %U
ISNAD ACAR KAPLAN, Kezban . "RUS MÜLTECİLERİN İSTANBUL’DAKİ EKONOMİK UĞRAŞILARI VE MESLEKLERİ (1920’Lİ YILLARIN BAŞLARI)". Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 16 / 4 (December 2019): 479-496.
AMA ACAR KAPLAN K . RUS MÜLTECİLERİN İSTANBUL’DAKİ EKONOMİK UĞRAŞILARI VE MESLEKLERİ (1920’Lİ YILLARIN BAŞLARI). Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2018; 16(4): 479-496.
Vancouver ACAR KAPLAN K . RUS MÜLTECİLERİN İSTANBUL’DAKİ EKONOMİK UĞRAŞILARI VE MESLEKLERİ (1920’Lİ YILLARIN BAŞLARI). Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2018; 16(4): 496-479.