Year 2018, Volume 4, Issue 2, Pages 1 - 14 2018-12-30

Social, Economical, Cultural and Religious Structure about in the Iraqid Seljukids
Irak Selçukluları’nda Sosyal, Ekonomik, Kültürel ve Dini Yapı Hakkında

Hüseyin Kayhan [1]

54 124

Despite the economic-political setbacks, Iraqi Seljukids contributed to the development of the Western Iran and Azerbaijan in all aspects in the 12th century. It thus left behind not only rich cities such as Hamadan, Isfahan, and Tabriz, a country like Azerbaijan, which, together with Anatolia, turned into a Turkish motherland, but also principalities and atabeg states. They gave importance to the development, prosperity, and enhancement of social, economic, religious, and cultural structure, happiness of the people, peace and security. With such characteristics, it became a model state entity in the following centuries. Modern Iranian historians such as Rāvendī commended about this phenomenon, eulogizing the beauty of the Seljukids era.

The sultans of Iraqi Seljuks abolished forced labour (corve'e) and boosted trade in cities. With aim to improve agriculture they built irrigation canals in villages and mezra'as while the manufacturing process for consumer goods, commerce and price movements were subject to a strict supervision. In the cultural domain, they supported scholars as well as poets and built madrasahs and educational institutions. They provided equal and fair treatment to their subjects of various religious and ethnic backgrounds. They not only supported Muslim clergy by offering financial aid to their zawiyahs aid, but also hesitated to interfere in the religious, social, commercial and cultural activities of Christians and Jews.

Ekonomik-politik aksamalara rağmen, Irak Selçukluları, XII. yüzyılda Batı İran ve Azerbaycan’ın her yönüyle gelişimine katkıda bulundu. Bunun sonucunda Hemedan, İsfahan ve Tebriz gibi zengin şehirler, Azerbaycan gibi Anadolu ile aynı zamanda yurt haline getirilen güzel bir vatan, kendinden sonra bütün bölgeyi sahiplenecek atabeylikler ve beylikler bıraktı. Sosyal, ekonomik, dinî ve kültürel yapının gelişmesine, zenginleşmesine, güzelleşmesine, insanların mutluluğuna, barışa ve güvenliğe önem verdiler. Bu özellikleriyle, takip eden yüzyıllarda örnek bir devlet varlığı haline geldiler. Râvendi gibi modern İran tarihçileri, Selçuklular döneminin güzelliğini vurgulayan bu fenomene övgüde bulundular.

Irak Selçukluları sultanları angarya vergileri kaldırarak şehirlerde ticareti canlandırdılar. Tarımı iyileştirmek amacıyla köylerde ve mezralarda sulama kanalları oluştulurken, tüketim malları, ticaret ve fiyat hareketleri için üretim süreci sıkı bir denetime tabi tutuldu. Kültürel alanda, şairlerin yanı sıra âlimleri desteklediler, medreseler ve eğitim kurumları inşa ettiler. Yönettikleri halkın din ve etnik kökenlerine bakmaksızın hepsine adil davrandılar. Müslüman din adamlarına saygı gösterdiler. Müslüman zaviyelerine yardımla yetinmeyip Hıristiyanların ve Yahudilerin dinî, sosyal, ticarî ve kültürel faaliyetlerine de müdahalede bulunmadılar.
  • Abû’l-Farac, Târîhu Mutasaru’d-Duvel, Nşr. A. Salhânî, Beyrut, 1890. Ali b. Zeyd el-Beyhakî, Tetimme Sivânu’l-Hikme, Nşr. M. Şafî, Lahore, 1936. van Arendonk, C., “Haysa-Beysa”, İA, V/1, s. 395. Bala, Mirza, “Hemedan”, İA, V/1, s. 420-425. , “İsfahan”, İA, V/2, s. 1068-1072. Beyhakî, Târîh-i Beyhakî, Nşr. Ali Ekber Feyyâz, Meşhed, 1350 hş. Bundârî, Zubdeu’n-Nusra ve Nuhbetu’l-Usra, Çev. K. Burslan, Irak ve Horasan Selçukluları Tarihi, İstanbul, 1943. Cuveynî, Târîh-i Cihan Gûşa, Çev. M. Öztürk, Ankara, 1998. Devletşah Semerkandî, Tezkîre-i Devletşah, Çev. N. Lugal, 4 cild, İstanbul, 1990. Ebû Hâmid Muhammed b. İbrahim, Zeyl-i Selçuknâme, Tahran, 1332. Golden, P. B., Türk Halkları Tarihine Giriş, Çev. Osman Karatay, Ankara, 2002. Hamdullah Kazvînî, Nuzhetu’l-Kulûb, Nşr. Muhammed Debîr Sîyâkî, Tahran, 1336. İbn Batûta, İbn Batûta Seyahatnâmesi, Çev. A. Sait Aykut, İstanbul, 2000. İbn Cubeyr, Rihleti İbn Cubeyr, Beyrut, (tarihsiz). İbn Havkal, Sûretu’l-Arz, Çev. R. Şeşen, 10. Asırda İslâm Coğrafyası, İstanbul, 2014. İbn Kesîr, el-Bidâye ve’n-Nihâye, Nşr. A. el-Arnavut, B. A. Ma’rûf, 15 cild, Beyrut, 2010. İbn Rusta, Kitâbu’l-A‘laku’n-Nefîse, Nşr. de Goeje, Leyden, 1892. İbnu’l-Cevzî, el-Muntazam fî Târîhi’l-Mulûk ve’l-Umem, Haydarabad, 1357. İbnu’l-Esîr, el-Kâmil fi’t-Târîh, Çev. A. Özaydın, A. Ağırakça, İslâm Tarihi, İbnu’l-Esîr, el-Kâmil fî't-Târîh Tercümesi, 12 cild, İstanbul, 1987. İbnu’l-Ezrak, Târîhu Meyyâfârikîn ve Âmid, Artuklularla ilgili kısımları Nşr. ve Çev. A. Savran, Erzurum, 1992. İbnu’l-Kalânisî, Zeyli Târîhu Dimaşk, Nşr. H. F. Amedroz, Beyrut, 1908. İbnu’l-Nizâm el-Yezdî, el-Uraza fi Hikâyeti's-Selçukiyye, Nşr. K. Sussheim, Leiden, 1909. İbrahimov, A., Koçman, A., Azerbaycan Coğrafyası, İzmir, 1994. İdrisî, Nuzhetu’l-Muştâk fî İhtirâki’l-Âfâk, Nşr. Heyet, Opus Geographicum, Napoli-Roma, 1970-78. İstahrî, Kitâbu’l-Mesâlik, Nşr. De Goeje, Leyden, 1873. Josaphat Barbaro, Anadolu’ya ve İran’a Seyahat, Çev. Tufan Gündüz, İstanbul, 2005. Kayhan, Hüseyin, “Azerbaycan Atabeyleri İldenizlilerin Yıkılışı”, Journal of History and Future, April 2017, Volume 3, Issue 1, s. 239-255. , Irak Selçukluları, Konya, 2001. Köymen, Mehmet Altay, “Son Irak Selçukluları hükümdarı II. Tuğrul ve zamanı”, AÜFEFAD, XIII, Erzurum, 1985, s. 215-234. Kudâme b. Cafer, Kitâbu’l-Harac, Nşr. M. J. De-Goeje, Leyden, 1889. Kurat, Akdes Nimet, IV-XVIII. Yüzyıllarda Karadeniz Kuzeyindeki Türk Kavimleri ve Devletleri, Ankara, 1972. Lambton, A. K. S., “The internal structure of the Saljuq Empire”, CHI, V. The Saljuq and Mongols Periods, Cambridge, 1968, s. 290. Marko Polo, Marko Polo Seyahatnamesi, Çev. Filiz Dokuman, İstanbul, (tarihsiz). Mez, A., Onuncu Yüzyılda İslâm Medeniyeti: İslâm’ın Rönesansı, Çev. S. Şaban, İstanbul, 2000. Mirhond, Ravzatu’s-Safâ, Çev. E. Göksu, Ravzatu’s-Safâ (Tabaka-i Selçûkiyye), Ankara, 2015. Muhammed Avfî, Lubâbu’l-Albâb, Nşr. E. G. Browne, 2 cild, London, 1903. Mukaddesî, Ahsenu’t-Tekâsîm fî Maʻrifeti’l-Ekâlîm, Ed. M. J. de Goeje, Leiden, 1906. Nâsır-ı Husrev, Sefernâme, Çev. A. Tarzî, İstanbul, 1994. Nizâmü’l-Mülk, Siyâset-Nâme, Nşr., Çev. M. A. Köymen, Ankara, 1999. Râvendî, Râhatu's-Sudûr ve Âyeti's-Sûrûr, Çev., A. Ateş, Gönüllerin Rahatı ve Sevinç Alâmeti, 2 cild, Ankara, 1957-60. Reşîdeddîn Fazlullah, Câmiu't-Tevârîh, Selçuklularla İlgili Kısmını Nşr. A. Ateş, 2. cild, Ankara, 1960. Samuel b. Yahya el-Mağribî, Yahudiliği Anlamak, Çev. O. Cilacı, İstanbul, 1995. Sıbt İbnu’l-Cevzî, Mir‘atu’z-Zeman fi Târihi’l-‘yan, Haydarabad, 1951. Suyûtî, Târîhi Hulefâ, İng. Tr. H. S. Jarrett, Amsterdam, 1970. Sümer, Faruk, “Azerbaycan’ın Türkleşmesi tarihine umumi bir bakış”, Belleten, XXI/83 (1957), s. 429-447. Tudela’lı Benjamin, Ratisbon’lu Petechia, Ortaçağ’da İki Yahudi Seyyahın Avrupa, Asya ve Afrika Gözlemleri, Çev. Nuh Arslantaş, İstanbul, 2001. Turan, Osman, Selçuklular Tarihi ve Türk-İslâm Medeniyeti, İstanbul, 1980. Uluçam, Abdüsselam, Irak'taki Türk Mimari Eserleri, Ankara, 1989. Ya’kubî, Kitâbu’l-Buldân, Nşr. De Goeje, Leiden, 1860. Zekeriya Kazvînî, Âsâru’l-Bilâd ve Ahbâru’l-İ’bâd, Beyrut (tarihsiz).
Primary Language tr
Subjects Social
Journal Section Articles
Authors

Orcid: 0000-0001-9036-3312
Author: Hüseyin Kayhan
Institution: Çanakkale 18 Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü

Bibtex @research article { cihannuma505361, journal = {Cihannüma: Tarih ve Coğrafya Araştırmaları Dergisi}, issn = {2149-0678}, eissn = {2148-8843}, address = {Izmir Katip Celebi University}, year = {2018}, volume = {4}, pages = {1 - 14}, doi = {10.30517/cihannuma.505361}, title = {Irak Selçukluları’nda Sosyal, Ekonomik, Kültürel ve Dini Yapı Hakkında}, key = {cite}, author = {Kayhan, Hüseyin} }
APA Kayhan, H . (2018). Irak Selçukluları’nda Sosyal, Ekonomik, Kültürel ve Dini Yapı Hakkında. Cihannüma: Tarih ve Coğrafya Araştırmaları Dergisi, 4 (2), 1-14. DOI: 10.30517/cihannuma.505361
MLA Kayhan, H . "Irak Selçukluları’nda Sosyal, Ekonomik, Kültürel ve Dini Yapı Hakkında". Cihannüma: Tarih ve Coğrafya Araştırmaları Dergisi 4 (2018): 1-14 <http://dergipark.org.tr/cihannuma/issue/41918/505361>
Chicago Kayhan, H . "Irak Selçukluları’nda Sosyal, Ekonomik, Kültürel ve Dini Yapı Hakkında". Cihannüma: Tarih ve Coğrafya Araştırmaları Dergisi 4 (2018): 1-14
RIS TY - JOUR T1 - Irak Selçukluları’nda Sosyal, Ekonomik, Kültürel ve Dini Yapı Hakkında AU - Hüseyin Kayhan Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.30517/cihannuma.505361 DO - 10.30517/cihannuma.505361 T2 - Cihannüma: Tarih ve Coğrafya Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 1 EP - 14 VL - 4 IS - 2 SN - 2149-0678-2148-8843 M3 - doi: 10.30517/cihannuma.505361 UR - https://doi.org/10.30517/cihannuma.505361 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Cihannuma: Journal of History and Geography Studies Irak Selçukluları’nda Sosyal, Ekonomik, Kültürel ve Dini Yapı Hakkında %A Hüseyin Kayhan %T Irak Selçukluları’nda Sosyal, Ekonomik, Kültürel ve Dini Yapı Hakkında %D 2018 %J Cihannüma: Tarih ve Coğrafya Araştırmaları Dergisi %P 2149-0678-2148-8843 %V 4 %N 2 %R doi: 10.30517/cihannuma.505361 %U 10.30517/cihannuma.505361
ISNAD Kayhan, Hüseyin . "Irak Selçukluları’nda Sosyal, Ekonomik, Kültürel ve Dini Yapı Hakkında". Cihannüma: Tarih ve Coğrafya Araştırmaları Dergisi 4 / 2 (December 2019): 1-14. https://doi.org/10.30517/cihannuma.505361