DÎVÂNU LUGATİ’T-TÜRK’E GÖRE XI. YÜZYIL TÜRK LEHÇE BİLGİSİ
Öz
11. yüzyılda yaşamış olan büyük dil bilgini Kâşgarlı Mahmut Dîvânu Lugati’t-Türk adlı eserini 1072 yılında yazmaya başlamış, 1074 yılında tamamlamıştır. Gelmiş geçmiş en büyük dilcilerden olan Kâşgarlı, bu eserini tamamlamak için 11. yüzyıl Türk dünyasında yer alan Türk boylarını, bu boyların yerleşim yerlerini dolaşarak ayrıntılı bir derleme yapmıştır. Bu derleme sonucunda Türk lehçe ve ağızlarından topladığı malzemeyi gramer açısından da değerlendirmiş ve yorumlamıştır. Böylece Türk dilinin modern dilcilik yöntemine de uyan ansiklopedik bir sözlük meydana getirmiştir. Eski
Türkçenin lehçelerinin dil özelliklerini barındıran Dîvânu Lugati’t-Türk’te yer alan boy, topluluk ve şehirler şunlardır: Argu, Balasagun, Barsgan, Basmıl, Bulgar, Çiğil, Çömül, Hotan, Karluk, Kâşgar, Kay, Kençek, Kıpçak, Kuça, Oğrak, Oğuz, Sayram, Soğd, Suvar, Tatar, Tuhsı, Tübüt, Uç, Uygur, Yabaku, Yağma, Yemek. Dîvân’da yer alan bu lehçe, boy ve topluluklar hakkında şimdiye kadar bazı çalışmalar yapılmıştır. Yapılan çalışmalar arasında Ahmet Cevat Emre (1941), Pritsak (1959), Banguoğlu (1958, 1959), Zieme (1969), Doerfer (1987), Korkmaz (1995), Killi (2008), Güner (2009) gibi bilim adamların adlarını zikretmek mümkündür
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Karahan, Akartürk (2013), Dîvânu Lugati’t-Türk’e Göre XI. Yüzyıl Türk Lehçe Bilgisi, TDK Yay., Ankara.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
25 Aralık 2014
Gönderilme Tarihi
14 Aralık 2014
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2014 Cilt: 24 Sayı: 2