Yarım Kalmış Bir Eğitim Projesi: Heybeliada Sebil’ürreşad Mekteb-i İptidaisi
Abstract
Eğitim, hayatımızın vazgeçilmez bir parçasıdır. Geçmişten günümüze toplumların ulaştıkları seviyeler uyguladıkları eğitim sistemleri ile doğru orantılıdır. Bugün gelişmiş ülkelere bakıldığında gelişmişliklerinin temelinde eğitim sistemlerinin yer aldığı açıkça ortadadır.
Osmanlı Devleti’nin son dönemlerine bakıldığında birçok alanda önemli reformlar yapıldığı görülür. Bu alanlardan birisi de eğitimdir. Ancak yapılan reformların yetersiz olduğunu düşünen bazı sorumlu aydınlar ve duyarlı insanlar bu konuya el atarak birtakım çalışmalar başlatmışlardır. Eğitim meselesiyle ilgilenen aydın ve duyarlı insanlardan birisi de millî şairimiz Mehmet Akif Ersoy’dur. Ersoy, eğitim konusuna yoğunlaşmış ve Heybeliada’da bir ilkokul açmak istemiştir. Dört yıllık eğitime sahip bu okul, Müslüman çocuklarının eğitimini üstlenmeyi görev saymıştır. Okul için hazırlanan nizamnamede 7-10 yaş arası çocukların okula alınacağı, okulun ücretli olacağı, okul ihtiyaçlarının yapılacak bağış ve etkinliklerden elde edilecek gelirlerle karşılanacağı, okul ücretini vermeyenlerin derslere alınmayacakları, eğitim işlerinin müdür, öğretmen ve hizmetlilerden teşkil edilmekle beraber dört kişilik bir idare heyeti tarafından yürütüleceği, eğitimin Eylül başından Mayıs 25’e kadar devam edeceği, özel ve genel sınavların yapılacağı, öğrencilerin düzenli olarak sağlık kontrolünden geçirileceği, tütün mamullerinin kullanımının ve okul eşyasına zarar vermenin yasak olduğu, başarılı olanların ödüllendirileceği hususları açıkça belirtilmiştir. Müfredat programında ise birinci sınıfın üçer aydan oluşan üç devreye, ikinci sınıfın iki devreye ayrılması, üç ve dördüncü sınıfların ise tek devreden oluşması planlanmış ve okutulacak dersler açıkça belirtilmiştir.
Çalışmanın amacı pek bilinmeyen bir eğitim kurumunu gün yüzüne çıkarmaktır. Çalışmanın kapsamını ise Heybeliada’da açılması planlanmış Sebil’ürreşad Mektebi İptidaisi oluşturmaktadır. Çalışmada örnek olay araştırması (vaka çalışması araştırması) yöntemi kullanılarak eldeki veriler tarafsız bir şekilde değerlendirilmiş ancak okul ile ilgili kaynakların yok denecek kadar az olması çalışmayı zorlaştıran en önemli husus olarak görülmüştür.
Bu çalışmada Sebil’ürreşad dergisi ana kaynak olarak kullanılacak olup ikincil kaynaklarla birlikte M. Akif Ersoy’un Heybeliada’da açtığı okul ve programı değerlendirilecektir.
Keywords
An Unfinished Educational Project: Heybeliada Sebil’ürreşad Primary School
Abstract
Education is an indispensable part of our lives. The levels reached by societies from past to present are directly proportional to the education systems they apply. When we look at developed countries today, it is clear that education systems are the basis of their development.
Considering the last periods of the Ottoman Empire, it is seen that important reforms were made in many areas. One of these areas is education. However, some responsible intellectuals and sensitive people, who thought that the reforms were insufficient, took up this issue and initiated some studies on this issue. One of the intellectual and sensitive people interested in the issue of education is our national poet Mehmet Akif Ersoy. Ersoy focused on education and wanted to establish a primary school in Heybeliada. The school, which has a four-year period of education, considered it a duty to undertake the education of Muslim children. In the regulation prepared for the school, it is stated that the children between the ages of 7-10 will be admitted to the school, the school will be paid, the school needs will be met with the revenues from the donations and activities, those who do not pay the school fee will not be taken to the classes, the education affairs will be formed by the principal, teachers, servants, and by a four-person administrative committee. It has been clearly stated that the education will continue from the beginning of September to the 25th of May, special and general exams will be held, students will be regularly checked for health, the use of tobacco products and damage to school property are prohibited, and successful students will be rewarded. In the curriculum, the courses which will be taught are clearly stated that the first year consists of three semesters of three months, the second year consists of two semesters, and the third and fourth grades consist of one semester.
The aim of the study is to reveal a little-known educational institution. The scope of the study consists of Sebil'ürresad Primary School, which is planned to be established in Heybeliada. In the study, the available data were evaluated objectively using the case study research method, but the fact that there were almost no school-related resources was seen as the most important issue that made the study difficult.
In this study, Sebil'ürreşad Journal will be used as the main source, and the school and program established by M. Akif Ersoy in Heybeliada will be evaluated together with secondary sources.
Keywords
