Research Article

Cumhuriyet Türkiyesinde Elektrik Enerjisi Üretimi ve Enerji Politikaları (1923-1960)

Volume: 34 Number: 98 November 27, 2018
EN TR

Cumhuriyet Türkiyesinde Elektrik Enerjisi Üretimi ve Enerji Politikaları (1923-1960)

Abstract

Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren 1960 yılına kadar Türkiye’de elektrik enerjisi üretimi çalışmaları ve enerji politikaları ile bu politikaların ekonomiye olan yansımaları, çalışmanın konusunu teşkil etmektedir. Konu, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) döneminde elektrik üretimi (1923-1950); Demokrat Parti (DP) döneminde elektrik üretimi (1950-1960) ile sınırlandırılarak iki dönem dâhilinde ele alınmıştır. Türkiye’de elektrik üretimi çalışmaları ve enerji politikaları ile bu politikaların ekonomiye olan katkıları sayısal veriler üzerinde değerlendirilmiştir. Çalışmanın kaynak materyalini, Cumhuriyet arşivi belgeleri, resmi yayınlardan; zabıt ceridesi, kanunlar ve tutanak dergileri, resmi gazete, istatistik yıllıkları, ayın tarihi ve dönemin süreli yayınları arasında bulunan ekonomi dergilerinin makaleleri oluşturmaktadır. Konu incelenirken, dönemin Türkiye’si ile Dünyanın elektrik üretimi alanında yaşanan gelişmeleri göz önüne alınarak gerekli değerlendirilmeler yapılmıştır. Çalışmada elde edilen sonuç şudur: Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren CHP Hükümetleri zamanında elektrik üretimi faaliyetleri yabancı sermayeli imtiyazlı ortaklıklar şeklinde yürütülmüş, 1930’lu yıllara gelindiğinde yabancı sermayenin elinde bulunan imtiyazlar Devlet tarafından satın alınmaya başlanmıştır. 14 Haziran 1935 tarihinde Etibank ve Elektrik İşleri Etüt İdaresinin (EİEİ) kurulması ile elektrik enerjisinin üretimi ve dağıtımı bu kurumların uhdesine alınmıştır. DP hükümetinin iktidara gelmesi akabinde, 18 Aralık 1953 tarihinde Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün kurulması ve enerji üretimine daha da önem verilmesi ile beş büyük hidroelektrik santrallerinin yanı sıra orta ölçekte birçok santraller kurulmuştur. Bu suretle 1950 yılında 789.5 milyon kilovat saat olan enerji üretimi 1960 yılında 2 milyar 815 milyon kilovat saatin üzerine çıkarak ülke ekonomisine önemli katkılar sağlamıştır.

Keywords

References

  1. BCA, Fon No: 30 18 1 2-Kutu No: 128-Dosya No: 25-Sıra No: 19.
  2. __________, Fon No: 30 18 1 2-Kutu No: 125-Dosya No: 30-Sıra No: 1.
  3. __________, Fon No: 30 18 1 2-Kutu No: 127-Dosya No; 90-Sıra No: 3.
  4. __________, Fon No: 30 18 1 2-Kutu No: 128-Dosya No: 22-Sıra No: 11.
  5. __________, Fon No: 30 18 1 2-Kutu No: 123-Dosya No: 73-Sıra No: 8.
  6. __________, Fon No: 30 18 1 2-Kutu No: 132-Dosya No: 34-Sıra No: 11.
  7. __________, Fon No: 30 18 1 2-Kutu No: 132-Dosya No: 8-Sıra No: 5.
  8. __________, Fon No: 30 18 1 2-Kutu No: 137-Dosya No: 96-Sıra No: 12.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

November 27, 2018

Submission Date

September 15, 2017

Acceptance Date

February 2, 2018

Published in Issue

Year 2018 Volume: 34 Number: 98

APA
Yurtoğlu, N. (2018). Cumhuriyet Türkiyesinde Elektrik Enerjisi Üretimi ve Enerji Politikaları (1923-1960). Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 34(98), 227-280. https://izlik.org/JA28PK78EZ
AMA
1.Yurtoğlu N. Cumhuriyet Türkiyesinde Elektrik Enerjisi Üretimi ve Enerji Politikaları (1923-1960). Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi. 2018;34(98):227-280. https://izlik.org/JA28PK78EZ
Chicago
Yurtoğlu, Nadir. 2018. “Cumhuriyet Türkiyesinde Elektrik Enerjisi Üretimi Ve Enerji Politikaları (1923-1960)”. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi 34 (98): 227-80. https://izlik.org/JA28PK78EZ.
EndNote
Yurtoğlu N (November 1, 2018) Cumhuriyet Türkiyesinde Elektrik Enerjisi Üretimi ve Enerji Politikaları (1923-1960). Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi 34 98 227–280.
IEEE
[1]N. Yurtoğlu, “Cumhuriyet Türkiyesinde Elektrik Enerjisi Üretimi ve Enerji Politikaları (1923-1960)”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, vol. 34, no. 98, pp. 227–280, Nov. 2018, [Online]. Available: https://izlik.org/JA28PK78EZ
ISNAD
Yurtoğlu, Nadir. “Cumhuriyet Türkiyesinde Elektrik Enerjisi Üretimi Ve Enerji Politikaları (1923-1960)”. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi 34/98 (November 1, 2018): 227-280. https://izlik.org/JA28PK78EZ.
JAMA
1.Yurtoğlu N. Cumhuriyet Türkiyesinde Elektrik Enerjisi Üretimi ve Enerji Politikaları (1923-1960). Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi. 2018;34:227–280.
MLA
Yurtoğlu, Nadir. “Cumhuriyet Türkiyesinde Elektrik Enerjisi Üretimi Ve Enerji Politikaları (1923-1960)”. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, vol. 34, no. 98, Nov. 2018, pp. 227-80, https://izlik.org/JA28PK78EZ.
Vancouver
1.Nadir Yurtoğlu. Cumhuriyet Türkiyesinde Elektrik Enerjisi Üretimi ve Enerji Politikaları (1923-1960). Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi [Internet]. 2018 Nov. 1;34(98):227-80. Available from: https://izlik.org/JA28PK78EZ