Research Article

Birinci Dünya Harbinde Hille İsyanları

Volume: 16 Number: 46 March 1, 2000
  • Kadir Kasalak
EN TR

Birinci Dünya Harbinde Hille İsyanları

Abstract

Bu makalemizde Birinci Dünya Harbi sırasında Irak'ın Hille şehrinde çıkan ve bu bölgeyi etkileyen isyanlar üzerinde durarak Osmanlı ve İngiliz politikalarına ışık tutmaya çalıştık. Irak, Osmanlı topraklarına 1534 yılında katılmış, Birinci Dünya Harbi' ne kadar Osmanlı yönetiminde kalmıştır. 19. yy. sonlarında Mezopotamya ve İran'da zengin petrol yataklarının tespiti İngiltere ve diğer sanayileşmiş ülkelerin iştahını kabartmıştır. 1913'te W.Churchill'ün görevlendirdiği bir heyet, hazırladığı bir raporda; “Mezopotamya ve İran'daki petrol ya¬taklarının İngiliz donanması için bir yakıt kaynağı olduğu” belirtiliyordu. İstanbul-Bağdat demir yolu projesiyle Osmanlı-Alman yakınlaşmasının artması da İngilizleri rahatsız etmiştir. İngiltere zaten Berlin Antlaşmasından sonra Osmanlı'ya karşı tavrını değiştirmiş, Osmanlı Devletinin toprak bütünlüğünü muhafaza değil, parçalanması halinde hangi stratejik bölgeyi ele geçireceğinin hesaplarını yapmaya başlamıştır, Kıbrıs'ın ve Mısır'ın işgali ile 1908'deki Reval mülakatı bunun açık delilleridir. Arapları Osmanlı Yönetimi aleyhine ayaklandırma faaliyetleri de bu politikanın devamıdır. İngiltere bu bölgeyi ele geçirme fırsatını Birinci Dünya Harbi sonunda yakalamış ve bunu da değerlendirmiştir. Hille İs- yanları’da İngiliz politika ve amaçlarına en iyi hizmet eden isyanlar dandır. Bu isyanlarla Osmanlı'nın bölgedeki nüfuzu azalırken, Osmanlı Ordusu yıpranmış, İngiliz kuvvetleri avantaj sağlamıştır. Osmanlı Ordusu bölgede zor duruma düşerken İngiltere petrol yataklarına sahip olarak amacına ulaşmıştır.

Keywords

References

  1. Askerî Tarih Belgeleri Dergisi, (Belge No: 2220) S.90, Eylül 1990.
  2. ATAŞE Arşivi, Birinci Dünya Harbi Kolleksiyonu.
  3. Bayur, Yusuf Hikmet, Türk İnkılâp Tarihi, C.HI, Ks.l, Ankara 1983.
  4. Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi, Irak-İran Cephesi, III ncü Cilt, İ ncî Ks., Ankara 1979.
  5. Karal, Enver Ziya, Osmanlı Tarihi, C.VIII, TTK Yayınları, Ankara 1962.
  6. Kürkçüoğlu, Ömer, Türk-İngiliz İlişkileri (1919-1926), Ankara 1978.
  7. Mansfield, Peter, Osmanlı Sonrası Türkiye ve Arap Dünyası, (Türkçesi; Nuran Ülker) Sander Yayınları, İstanbul 1975.
  8. Meram, Ali Kemal, Belgelerle Türk-İngiliz İlişkileri Tarihi, Kitaş Yayınları, İstanbul 1969.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Kadir Kasalak This is me
Türkiye

Publication Date

March 1, 2000

Submission Date

January 1, 2000

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2000 Volume: 16 Number: 46

APA
Kasalak, K. (2000). Birinci Dünya Harbinde Hille İsyanları. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 16(46), 15-36. https://izlik.org/JA74AA48CU
AMA
1.Kasalak K. Birinci Dünya Harbinde Hille İsyanları. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi. 2000;16(46):15-36. https://izlik.org/JA74AA48CU
Chicago
Kasalak, Kadir. 2000. “Birinci Dünya Harbinde Hille İsyanları”. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi 16 (46): 15-36. https://izlik.org/JA74AA48CU.
EndNote
Kasalak K (March 1, 2000) Birinci Dünya Harbinde Hille İsyanları. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi 16 46 15–36.
IEEE
[1]K. Kasalak, “Birinci Dünya Harbinde Hille İsyanları”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, vol. 16, no. 46, pp. 15–36, Mar. 2000, [Online]. Available: https://izlik.org/JA74AA48CU
ISNAD
Kasalak, Kadir. “Birinci Dünya Harbinde Hille İsyanları”. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi 16/46 (March 1, 2000): 15-36. https://izlik.org/JA74AA48CU.
JAMA
1.Kasalak K. Birinci Dünya Harbinde Hille İsyanları. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi. 2000;16:15–36.
MLA
Kasalak, Kadir. “Birinci Dünya Harbinde Hille İsyanları”. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, vol. 16, no. 46, Mar. 2000, pp. 15-36, https://izlik.org/JA74AA48CU.
Vancouver
1.Kadir Kasalak. Birinci Dünya Harbinde Hille İsyanları. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi [Internet]. 2000 Mar. 1;16(46):15-36. Available from: https://izlik.org/JA74AA48CU