İkinci Dünya Savaşı Yıllarında Ege Adaları Sorunu

Necdet Hayta

İkinci Dünya Savaşı Yıllarında Ege Adaları Sorunu

Abstract

Ege Adaları sorunu, 20. yüzyılın ilk çeyreğinden itibaren devletlerarası siyasî platformda sıkça gündeme gelen sorunlardan biridir. Bu yüzyılda ilk defa Nisan-Mayıs 1912'de İtalya ile Osmanlı Devleti arasındaki Trablusgarp Savaşı sırasında Rodos ve 12 Ada’nın İtalyanlar tarafından işgaliyle gündeme gelen bu problem daha sonra Balkan Savaşları sırasında Ekim-Kasım 1912’de diğer Ege Adaları'nın Yunanistan tarafından işgal edilmesi üzerine yeniden gündeme gelmiştir. Daha sonraki yıllarda bu bölgeyle ilgilenen devletler arasında da anlaşmazlık konusu olan Ege Adaları sorunu, 24 Temmuz 1923 tarihli Lozan Antlaşması ile belli bir çözüme kavuşmuştur. Bu antlaşmanın 15. maddesi Rodos ve 12 Ada ile Meis'i İtalya’ya bırakırken, 12, maddesi de Gökçeada ve Bozcaada dışında kalan Ege Adaları'nı askerden arındırılmak şartıyla Yunanistan'a bırakmaktadır.' Beriki yıllarda Meis’e tâbi adacıklar konusunda Türkiye ile İtalya arasında tekrar gündeme gelen bu sorun, 4 Ocak 1932’de Dr. Tevfik Rüştü Bey ile İtalyan elçisi Pompeo Aloisi arasında Ankara’da imzalanan anlaşmayla çözüme kavuşturuldu. Buna göre; Bodrum Körfezi'ndeki Kara Ada Türk hakimiyetinde kalıyor, Meis’e tâbi 30 adacıktan 19'u Türkiye'ye, 11’i de İtalya’ya veriliyordu.

Keywords

References

Soysal, İsmail, Türkiye’nin Siyasal Antlaşmaları, C I, Ankara 1989.
Turan, Şerafettin, "Rodos ve 12 Ada’nın Türk Hakimiyetinden Çıkışı", Belleten, C XXIX, S 113, 1965.
Gönlübol, Mehmet, ve Cem Sar, Atatürk ve Türkiye'nin Dış Politikası (1919-1938), Ankara 1990.
Burçak, Rıfkı Salim, Moskova Görüşmeleri (26 Eylül 1939 - 16 Ekim 1939) ve Dış Politikamız Üzerindeki Tesirleri, Ankara 1983.
Armaoğlu, Fahir, "Belgelerin Işığında On İki Ada Meselesi", Tercüman Gazetesi, 29 Kasım 1985.
Sander, Oral, Siyasi Tarih, C II, Ankara 1989.
Farpella, Emilin, Hükümlerin Yeniden İncelenmesi İtalya ve İkinci Dünya Savaşı, Çev. Avnu Omaykan ve Afif Büyüktuğrul, C I, İstanbul 1968.
Jacobsen, Hans-Adolf, 1939-1945 Kronoloji ve Belgelerle İkinci Dünya Savaşı, Çev. İbrahim Ulus, Ankara 1989.

Berlin'den 26 Nisan 1941 tarihli Alman Resmî Tebliği, Ulus, 27.4.1941.
Glasneck, Johannes, Türkiye'de Faşist Alman Propagandası, Çev. Arif Gelen, Ankara 1977.
Arcayürek, Cüneyt, "İkinci Dünya Savaşı'na Ait Gizli Belgelere Göre (Alman Dışişleri Bakanlığı Arşivi) Türkiye Ne Kazandı? Ne Kaybetti?", Hürriyet Gazetesi, 28 Ekim 1972.
Dışişleri Bakanlığı, Türkiye Dış Politikasında 50 Yıl, İkinci Dünya Savaşı Yılları (1939-1946), Ankara 1974.
Karpat, Kemal, "Modern Türkiye", Çev. Hamdi Aktaş, Cambridge İslâm Tarihi, C II, İstanbul 1989.
Gürün, Kâmuran, Türk-Sovyet İlişkileri (1920-1953), Ankara 1991.
Bilge, Suat, Güç Komşuluk: Türk Sovyetler Birliği İlişkileri, Ankara 1992.
Howard, Harry, "The Entry of Turkey in to World War II", Belleten, C XXXI, S 122, 1967.
Armaoğlu, Fahir, 20. Yüzyıl Siyasî Tarihi, Ankara 1984.
Ayın Tarihi, II. Teşrin (Kasım) 1943, No: 120, Kasım 1943.
İngiliz Başvekil Muavini Ege Denizindeki Savaşlara ve Diğer Cephelere Dair Beyanatı", Ayın Tarihi, No: 120, Kasım 1943.
Ayın Tarihi, II. Teşrin (Kasım) 1943, No: 119, Kasım 1943.
Sadak, Necmeddin, "Leros AÖası’nın Kaybı ve İngiltere'nin Akisleri", Akşam, 20 Kasım 1943.
"Mussolini", Encyclopedia Britannica, C XVI.
Erkin, Feridun Cemal, Dışişlerinde 34 Yıl, C I, Ankara 1980.
Orhonlu, Cengiz, "On İki Ada'da Türk Eserleri ve Türk Nüfusu", Türk Kültürü, S 24, Ekim 1964.
Salkım, C. Ali, "Nasıl Baskı Yapıyorlar", Cumhuriyet, 17 Temmuz 1964.
Erkilet, H. Emir, 2. Cihan Harbi ve Türkiye-Giriş, İstanbul 1945.
Erkin, Feridun Cemal, "12 Ada'yı Yunanistan'a Kim ve Nasıl Verdi?", Milliyet, 28 Temmuz 1976.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Necdet Hayta This is me
Türkiye

Publication Date

November 1, 1996

Submission Date

May 1, 1996

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 1996 Volume: 12 Number: 36

IZ

https://izlik.org/JA23ZR75LY

Cite

RIS / Bibtex

APA

Hayta, N. (1996). İkinci Dünya Savaşı Yıllarında Ege Adaları Sorunu. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 12(36), 817-847. https://izlik.org/JA23ZR75LY

AMA

1.Hayta N. İkinci Dünya Savaşı Yıllarında Ege Adaları Sorunu. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi. 1996;12(36):817-847. https://izlik.org/JA23ZR75LY

Chicago

Hayta, Necdet. 1996. “İkinci Dünya Savaşı Yıllarında Ege Adaları Sorunu”. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi 12 (36): 817-47. https://izlik.org/JA23ZR75LY.

EndNote

Hayta N (November 1, 1996) İkinci Dünya Savaşı Yıllarında Ege Adaları Sorunu. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi 12 36 817–847.

IEEE

[1]N. Hayta, “İkinci Dünya Savaşı Yıllarında Ege Adaları Sorunu”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, vol. 12, no. 36, pp. 817–847, Nov. 1996, [Online]. Available: https://izlik.org/JA23ZR75LY

ISNAD

Hayta, Necdet. “İkinci Dünya Savaşı Yıllarında Ege Adaları Sorunu”. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi 12/36 (November 1, 1996): 817-847. https://izlik.org/JA23ZR75LY.

JAMA

1.Hayta N. İkinci Dünya Savaşı Yıllarında Ege Adaları Sorunu. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi. 1996;12:817–847.

MLA

Hayta, Necdet. “İkinci Dünya Savaşı Yıllarında Ege Adaları Sorunu”. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, vol. 12, no. 36, Nov. 1996, pp. 817-4, https://izlik.org/JA23ZR75LY.

Vancouver

1.Necdet Hayta. İkinci Dünya Savaşı Yıllarında Ege Adaları Sorunu. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi [Internet]. 1996 Nov. 1;12(36):817-4. Available from: https://izlik.org/JA23ZR75LY