Yukarı Svaneti Bölgesi, Adişi, Aziz Georgios Kilisesi Resim Programında Yer Alan Aziz Georgios’a Ait Mucize Sahneleri

Öz

Bu makale, Adişi, Aziz Georgios Kilisesi’nin resim programında yer alan Aziz Georgios’un mucizelerini konu alan sahneleri incelemektedir. Kilise resim programı Aziz Georgios’un üç mucizesinden ikisini yansıtır. Kuzey duvarında, Georgios’un en bilinen mucizesi resmedilmiştir: Şahlanmış atı üzerinde mızrağıyla ejderi öldürerek prensesi kurtaran Georgios, sahnenin doğusundaki kale ile temsil edilen şehri Hıristiyanlaştırmaktadır. Güney duvarda ise Araplar tarafından esir alınmış genç sakiyi kurtarması betimlenmiştir. Bu mucize, Georgios’un şehit olmasından sonraki bir tarihe ait olmasına rağmen onunla özdeşleştirilmiştir. Bazı sanatçılar bu anakronizmi mucizeyi Theodoros’a atfederek çözmeye çalışmıştır. Bu kilisede de Theodoros, atını sahnenin doğusunda yer alan aileye doğru sürerken; terkisinde bir testi tutan genç saki ile resmedilmiştir. Biri Kapadokya’da, diğeri Girit ya da Midilli’de gerçekleştiği düşünülen bu mucizelerin farklı bir coğrafyada, aynı kilisede bir araya getirilmesi dikkat çekicidir. Naos resim programı, kilisenin kuzey cephesindeki sahnelerle desteklenmiştir. Burada Georgios’un İmparator Diokletianus’u, ve ejderi öldürdüğü iki sahne görülür. Naostaki sahneler hagiografik anlatıları temel alırken, cephedeki kompozisyon İmparator Diokletianus’u şeytanlaştırarak Hıristiyanlığın paganizm üzerindeki zaferini simgesel biçimde vurgular. Gürcistan topraklarında en yaygın aziz kültü Aziz Georgios olduğundan, “Atlı Asker Aziz” ikonografisinin evriminde Gürcü sanatının etkisi özellikle öne çıkmaktadır. Hem naosta hem de cephede tekrarlanan vurgu, Georgios figüründen çok “Muzaffer Atlı” motifidir. Bu makalede, Gürcü sanatında sıkça karşılaşılan bu motifin Hıristiyan sanatına etkisi ele alınacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Aziz Georgios
• Atlı Aziz
• Yukarı Svaneti

Miracle Scenes of St. George in the Painting Program of St. George Church, Adişi, Upper Svaneti Region

Abstract

This article examines the miracle scenes of painting program of the Saint George Church of Adişi. In the program depict two of the three miracles attributed to Saint George. On the northern wall, his most famous miracle is represented: riding a rearing horse, George slays the dragon with his spear, rescues the princess, and thereby Christianizes the city symbolized by the fortress depicted to the east of the scene. On the southern wall, George’s rescue of a young cupbearer from Mytilene, captured by the Arabs, is illustrated. Although this miracle is believed to have occurred after George’s martyrdom, it became associated with him. Some artists attempted to resolve this anachronism by transferring the miracle to Theodore. In this church, Theodore is shown riding his horse toward the family depicted on the eastern side of the scene, while the young cupbearer, seated behind him, holds a jug. It is striking that these miracles, thought to have taken place in Cappadocia and Crete, were combined in a church located in a completely different region. The naos painting program is further emphasized by the scenes on the church’s northern façade. In this composition, George is shown defeating Emperor Diocletian, while in the next scene slays the dragon. While the naos scenes follow hagiographic narratives, the façade composition symbolically emphasizes Christianity’s triumph over paganism by demonizing Emperor Diocletian. Considering that the cult of Saint George was the most widespread saintly cult in Georgia, Georgian art played a pivotal role in shaping the evolution of the “victorious horseman” iconography. Both in the naos and on the façade, the recurring emphasis lies not so much on George himself as on the motif of the “holy rider.” This article investigates the influence of this recurring motif in Georgian art on the broader development of Christian art.

Keywords

• St. George
• the Equestrian Saint
• Upper Svaneti

References

1. Aleksidze, N. & Gedevanishvili, E. (2025). Warrior Saints in Medieval Georgian Art, Tbilisi.
2. Alpatov, M., V. (1956). Bizans ve Eski Rus sanatında Savaşçı George İmgesi, Rus Edebiyatı Enstitüsü Eski Rus Edebiyatı Bölümü Bildirileri, XII, M.-L. (Rusça).
3. Amiranaşvili, Ş. Ya. (1950). Gürcü Sanatı Tarihi, I, Moskova, (Rusça).
4. Aufhauser, J. (1911). Das Drachenwunder des Heiligen Georg in der Griechischen und Lateinischen, Uberliefeung. Byzantin. Arch., H.5, Leipzig .
5. Bakradze, D. (1885). Vakhushtni, Gürcistan’ın Tarihi, Tiflis, (Gürcüce). Bardavelidze, V. (1953). Gürcü (Svan) Ritüel Görsel Sanatına Örnekler, Tiflis, (Gürcüce).
6. Blake, R. P. (1934). Catalogue des manuscrits géorgiens de la Bibliothèque patriarcale grecque à Jérusalem, Revue de l'orient chrétien, 3rd series, Vol. III (XIII) No. 3 et 4, Paris.
7. Cavakhişvili, I. A. (1949). Gürcü Halkının Tarihi, I, (Gürcüce).
8. Coşkuner, B. (2009). 11. yüzyılda Kapadokia Bölgesindeki İsa’nın Doğumu ve İsa’nın Çarmıha Gerilmesi Sahneleri, [Yayınlanmamış Doktora Tezi], Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

9. Çubinaşvili, G. N. (1959). Gürcü Kabartma Sanatı, I, Tiflis, (Gürcüce).
10. Iamanidze N. (2014). The Dragon-Slayer Horseman from its Origins to the Seljuks: Missing Georgian Archaeological Evidence, Double Headed Eagle-Byzantium and the Seljuks between the late 11th and 13th Centuries in Anatolia” (N. Asutay-Effenberger/F. Daim éds.), Verlag des RömischGermanischen Zentralmuseums, Mainz, s. 111-127.
11. Katerina, F. (2010). 11. - 16. yüzyıllar Arası Kıbrıs Anıtsal Resimlerinde Savaşçı Azizlerin Resimleri, [Yayınlanmamış Doktora Tezi]V.I. Surikov Moskova Devlet Akademik Sanat Enstitüsü, Moskova, (Rusça).
12. Kazhdan, A. & Wolfram H. “Stemma Codicum”, The Oxford Dictionary of Byzantium, vol.3, Oxford University Press, New York-Oxford, 1991: 1951-1952.
13. Kekelidze, K. (1951). Eski Gürcü Edebiyatı Tarihi, 1. Tiflis, (Gürcüce).
14. Kekelidze, K. (1945), Eski Gürcü Edebiyatı Tarihinden Etütler, II. Cilt, , “Kutsal Atlılar”, Tbilisi, (Gürcüce).
15. Kondakov N. P. (1892), Bizans Ülkesi, St. Petersburg. (Rusça).
16. Kondakov, N. (1933). Russian Icon, Volume IV, Part II, Prague (Rusça).
17. Krumbacher, K. (1911). Der Heilige Georg in der Griechischen Überlieferung, Münhen.
18. Lazarev, V. N. (1953). 12. yüzyıl Şövale Resminin Yeni Bir örneği ve Bizans ve Eski Rus Sanatında Savaşçı Aziz George İmgesi. Bizans Vremennik, Cilt VI, Moskova, (Rusça).
19. Lazarev, V. N. (1960). Eski Ladoga Freskleri, Moskova, (Rusça).
20. Parani, M. G. (2003). Reconstructing the Reality of Image, Byzantine Material Culture and Religious Iconography (11th-15th Centuries), Brill, Leiden, Boston.
21. Pelekanidis, S. (1953). Kastoria, I, Selanik.
22. Privalova, E. L. (1963). Geç Orta Çağ Gürcü Resminde Aziz Georgios'un İki Mucizesine Ait Kompozisyonların Sanatsal Çözümü, Macne I, Tiflis, (Rusça).
23. Reau L. (1938). L’iconographie de l'art Chretien, t. III. Paris.
24. Rice, D. T. (1937). The Icons of Cyprus, London.
25. Sabinin, M. (1871). Complete Vitae of the Saints of Georgian Church, St. Petersburg, (Gürcüce).
26. Sotiriou, G. et M. (1956). Icones de Mont Sinai, I, Athéns.
27. Tuite, K. (2022). The Old Georgian Version of the Miracle of St George, the Princess and the Dragon: Text, Commentary and Translation, Studies in Early Christian Apocrypha 19, Leuven: Peeters, 60-94.
28. Virsaladze, T. 1955, Sanatçı Mikael Maglakeli'nin Matskhvarishi'deki Freskleri, Ars Georgica. 4, Tiflis, (Rusça).
29. Vojvodić, V. & Marković, M. (2023). Djurdjevi Stupovi in Ras, Novi Sad.
30. Walter, C. (2003). The Warrior Saints in Byzantine Art and Tradition, Routledge, UK.