COVID-19 Pandemisi Sonrası Türkiye’de Turist Hareketliliği ve Konaklama Tercihlerinin Mekânsal ve Davranışsal Dönüşümü
Öz
COVID-19 pandemisi, küresel ölçekte birçok sektörü olduğu gibi turizm sektörünü de derinden etkilemiş ve sektörün ne denli kırılgan bir yapıya sahip olduğunu açık biçimde ortaya koymuştur. Günümüzde benzer ölçekli sağlık krizlerinin tekrar yaşanma olasılığının artması, bu tür süreçlerin dikkatle analiz edilmesini ve etkili, uzun vadeli politikaların geliştirilmesini gerekli kılmaktadır. Bu çalışma, Türkiye Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yayımlanan 2019–2024 yıllarına ait altı yıllık veriler doğrultusunda, Türkiye'de turizm sektörünün pandemi sürecinde ve sonrasındaki gelişimini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada yapılan analizler, pandeminin özellikle 2020 yılında hem yerli hem de yabancı turist hareketliliğinde ciddi düşüşlere yol açtığını; ancak 2021 yılı itibarıyla başlayan toparlanma sürecinin sonraki yıllarda ivme kazanarak devam ettiğini göstermektedir. Bu süreçte, yabancı turist sayısında keskin bir azalma yaşanırken, yerli turizmin görece daha dirençli bir yapı sergilediği gözlemlenmiştir. Ayrıca, literatürde sıkça dile getirilen doğa temelli, bireysel ve izole konaklama biçimlerine yönelik yönelme beklentisinin Türkiye örneğinde belirgin bir karşılık bulmadığı gözlemlenmiştir. Konaklama tercihleri büyük ölçüde geleneksel yapısını korumuş, doğa temelli alternatiflerin kullanımında kayda değer bir artış yaşanmamıştır. Öte yandan, mekânsal düzeyde yapılan analizler, pandemi sürecinde turist sayılarında yaşanan azalmaya rağmen Antalya, İstanbul ve Muğla gibi geleneksel turizm merkezlerinin güçlü konumlarını koruduklarını ve toparlanma süreciyle birlikte yeniden ön plana çıktıklarını ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, Türkiye turizm sektörünün krizlere karşı daha dayanıklı bir yapıya kavuşturulması için esnek, sürdürülebilir ve yerel dinamiklere duyarlı politika yaklaşımlarının geliştirilmesi gerektiğine işaret etmektedir. Bu bağlamda, iç turizmin hem desteklenmesi hem de çeşitlendirilmesi, sektörel kırılganlıkların azaltılması ve gelecekte karşılaşılabilecek krizlere karşı dirençli bir yapı inşa edilmesi açısından stratejik bir öncelik olarak değerlendirilmelidir.
Anahtar Kelimeler
Ethical Statement
References
- Agag, G., Abdelmoety, Z. H., & Eid, R. (2024). Understanding the factors affecting travel avoidance behavior during the COVID-19 pandemic: Findings from a mixed method approach. Journal of Travel Research, 63(4), 858–882.
- Akkemik, K. A., & Perlaky, D. (2023). Impact of Covid-19 on tourism: Evidence from SAM assessments of Hungary and Turkey. Advances in Hospitality and Tourism Research, 11(1), 146–170.
- Anguera-Torrell, O., Vives-Perez, J., & Aznar-Alarcon, J. (2021). Urban tourism performance index over the COVID-19 pandemic. International Journal of Tourism Cities, 7(3), 565–582.
- Bayram, G. E., Bayram, A. T., & Sak, M. (2023). Learn from the past, Covid-19 and beyond: The case of Türkiye. Journal of Mediterranean Tourism Research, 3(1), 37–48.
- Borges-Tiago, T., Silva, S., Avelar, S., Couto, J. P., Mendes-Filho, L., & Tiago, F. (2021). Tourism and COVID-19: The show must go on. Sustainability, 13, 12471.
- Boz, M. (2023). COVİD-19 pandemisinin turizm endüstrisine etkileri: Pandemi sonrası tatil turizminde turist tercihleri üzerine bir araştırma. TUJOM, 8(1), 1–16.
- Cabeça, S. M. (2022). Post-pandemic tourism: Opportunities for creative tourism. PEOPLE: International Journal of Social Sciences, 8(3), 86–106.
- Corbisiero, F., & Monaco, S. (2021). Post-pandemic tourism resilience: Changes in Italians' travel behavior and the possible responses of tourist cities. Worldwide Hospitality and Tourism Themes, 13(3), 401–417.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Recreation, Leisure and Tourism Geography
Journal Section
Research Article
Authors
Publication Date
March 31, 2026
Submission Date
November 6, 2025
Acceptance Date
March 29, 2026
Published in Issue
Year 2026 Number: 1