Research Article

Ankara'daki Atatürk Heykelleri Bağlamında Siyasal İdeolojinin Temsili

Number: 1 March 18, 2026
EN TR

Ankara'daki Atatürk Heykelleri Bağlamında Siyasal İdeolojinin Temsili

Abstract

Bu makale, Ankara’da yer alan ve Atatürk’ün temsil edildiği anıt heykelleri biçimsel ve içeriksel açıdan ele alarak, günümüze kadar geçen süreçte anıt heykel anlayışında meydana gelen dönüşümü siyasal ideolojinin temsili bağlamında ortaya koymayı amaçlamaktadır. Cumhuriyet’in ilanı ve Ankara’nın başkent olarak kabul edilmesinde Atatürk belirleyici figür olmuştur, bu rolü yansıtan anıt heykellerin modern toplum ile eğitim anlayışı içindeki yeri, çalışmanın önemini ortaya koyar. Bu bağlamda anıt heykeller, yalnız estetik nesneler olarak değil devletin kurucu ideolojisini temsil eden, sürekliliğini sağlayan ve kamusal alanda toplumsal belleğe yön veren araçlar olarak değerlendirilmiştir. Devletin siyasal yapısı ile toplumun sosyo-kültürel yapısını şekillendirmede Atatürk’ün aldığı rolü en güçlü şekilde temsil eden görünür unsurların başında anıt heykeller gelmiştir. Atatürk’ün temsil edildiği anıtlar; Atatürk’ün tek figürlü işlendiği anıt heykeller, merkezinde Atatürk’ün işlendiği belirli bir tema veya konu içeren figürlü anıt heykeller, merkezinde Atatürk’ün olmadığı ancak büstü veya rölyefiyle temsil edildiği anıt heykeller olmak üzere üç başlıkta irdelenmiştir. Atatürk; anıtta güçlü, sağlam, öncü ve karizmatik tema içinde hem klasik hem de modern sanat üslubunda işlenmiştir. Bu bağlamda söz konusu anıtlar, kamusal alanda halkın gündelik kent yaşamının merkezinde konumlanarak, lider kimliğini hatırlatıcı bir unsur olmanın yanı sıra modern Cumhuriyet’in sürekliliğini var eden düşüncenin topluma aktarılmasını sağlayan güçlü birer simge olmuşlardır. 

Keywords

Ethical Statement

Etik Kurul onayına gerek yoktur.

References

  1. Akyürek, F. (2010). Türkiye’de heykel sanatı. Mimarist, 35, 144-156.
  2. Berk, N. ve Gezer H. (1973). Elli yılın Türk resim ve heykeli, (2. Baskı). Türkiye İş Bankası Yayınları.
  3. Cezar, M. (1986). XIX. yüzyıl Türkiye’sinde heykel plastiği sorunu. Hürriyet Gösteri Sanat-Edebiyat Dergisi, 66, 83-85.
  4. Demirkol, G. H. (2014). A Reading on Atatürk Monument in the grand national assembly of Turkey: From idealızed to realized, Art-Sanat, 1, 73-99.
  5. Doğramacı, B. (2010). Ankara Zafer Anıtı, Goethe-Institut. https://www.goethe.de/ins/tr/ank/prj/urs/geb/mon/mon/trindex.htm (Erişim: 10.12.2025)
  6. Elibal, G. (1973). Atatürk ve resim-heykel, (3. Baskı). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  7. Erten, O. (2012). Türk plastik sanatlarında ilkler, (1. Baskı). Artam Antik A.Ş. Kültür Yayınları.
  8. Foubister, M. (2018). Ankara… City scenes… [Fotoğraf]. Flickr. https://www.flickr.com/photos/mfoubister/41764739654/in/photostream/ (Erişim: 10.12.2025).

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Art History, Theory and Criticism (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

March 18, 2026

Submission Date

December 22, 2025

Acceptance Date

March 16, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 1

APA
Oral, B. (2026). Ankara’daki Atatürk Heykelleri Bağlamında Siyasal İdeolojinin Temsili. Avrasya Beşeri Bilim Araştırmaları Dergisi, 1, 1-18. https://doi.org/10.7596/abbad.1846725
AMA
1.Oral B. Ankara’daki Atatürk Heykelleri Bağlamında Siyasal İdeolojinin Temsili. ABBAD. 2026;(1):1-18. doi:10.7596/abbad.1846725
Chicago
Oral, Bülent. 2026. “Ankara’daki Atatürk Heykelleri Bağlamında Siyasal İdeolojinin Temsili”. Avrasya Beşeri Bilim Araştırmaları Dergisi, no. 1: 1-18. https://doi.org/10.7596/abbad.1846725.
EndNote
Oral B (March 1, 2026) Ankara’daki Atatürk Heykelleri Bağlamında Siyasal İdeolojinin Temsili. Avrasya Beşeri Bilim Araştırmaları Dergisi 1 1–18.
IEEE
[1]B. Oral, “Ankara’daki Atatürk Heykelleri Bağlamında Siyasal İdeolojinin Temsili”, ABBAD, no. 1, pp. 1–18, Mar. 2026, doi: 10.7596/abbad.1846725.
ISNAD
Oral, Bülent. “Ankara’daki Atatürk Heykelleri Bağlamında Siyasal İdeolojinin Temsili”. Avrasya Beşeri Bilim Araştırmaları Dergisi. 1 (March 1, 2026): 1-18. https://doi.org/10.7596/abbad.1846725.
JAMA
1.Oral B. Ankara’daki Atatürk Heykelleri Bağlamında Siyasal İdeolojinin Temsili. ABBAD. 2026;:1–18.
MLA
Oral, Bülent. “Ankara’daki Atatürk Heykelleri Bağlamında Siyasal İdeolojinin Temsili”. Avrasya Beşeri Bilim Araştırmaları Dergisi, no. 1, Mar. 2026, pp. 1-18, doi:10.7596/abbad.1846725.
Vancouver
1.Bülent Oral. Ankara’daki Atatürk Heykelleri Bağlamında Siyasal İdeolojinin Temsili. ABBAD. 2026 Mar. 1;(1):1-18. doi:10.7596/abbad.1846725