Research Article

Güney Paphlagonia’dan Tonozlu Anıtsal Bir Mezar: Safranbolu Yolbaşı Örneği

Number: 3 November 14, 2026
EN TR

Güney Paphlagonia’dan Tonozlu Anıtsal Bir Mezar: Safranbolu Yolbaşı Örneği

Abstract

Karabük ilinin erken dönemlerine ilişkin bilgi birikimini artırmak ve bölgenin kültür envanterini ortaya koymak amacıyla, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı izinleri doğrultusunda 2017 yılında “Karabük İli ve İlçeleri Roma ve Bizans Dönemi Yüzey Araştırması” başlatılmıştır. Araştırmaların ilk aşaması Safranbolu ilçesinde gerçekleştirilmiş ve 2017 yılı saha çalışmalarında, ilçenin yaklaşık 18 km kuzeydoğusunda yer alan Yolbaşı Köyü’nde çok sayıda tümülüsün yanı sıra kesme taşlardan inşa edilmiş tonozlu anıtsal bir mezar yapısı tespit edilmiştir. Bölgede tümülüsler, kaya mezarları ve khamosorion tipi gömülerin yaygın olarak görülmesine karşın, yer üstünde inşa edilmiş anıtsal tonozlu mezar örnekleri oldukça sınırlıdır. Bu nedenle söz konusu yapı, Karabük ve Güney Paphlagonia mezar tipolojisi içerisinde özgün ve istisnai bir örnek olarak değerlendirilmektedir. Bu makalede Safranbolu ilçesinde bulunan Yolbaşı Tonozlu Anıt Mezarı öncelikle mimari özellikleri ve yapı tekniği açısından incelenmiştir. Daha sonrasında ise mezarın; çizim ve fotoğrafları ile desteklenen verileri doğrultusunda tipolojik gelişimi ve bölgesel karşılaştırmaları yapılarak mezar yapısı tarihlendirilmeye çalışılmıştır. Yolbaşı Tonozlu Anıt Mezarının, Paphlagonia’da yaygın olarak görülen tümülüs toprak altı tonozlu mezar odalarından ve moloz taş ve harç kullanılarak inşa edilmiş yer altı tonozlu mezarlarından, düzgün kesme taşlar ile yer üstünde, harçsız bir şekilde açıkta inşa edilmiş olması bakımından ayrılmaktadır Bu özellik, yapının bölgedeki diğer mezar tiplerinden mimari ve kültürel açıdan farklı olduğunu ortaya koymasının yanı sıra bölgedeki mezar mimarisinin sanılandan çok daha çeşitli olduğunu göstermektedir. Ayrıca, anıtsal mezarların yalnızca gömü işleviyle sınırlı kalmayıp, bireylerin sosyal statülerini ve etnik kimliklerini de gösteren simgesel yapılar olabileceğine de işaret etmektedir.

Keywords

Thanks

Bu çalışmanın çizimlerinin hazırlanmasına katkıda bulunan Sena Aksoy, Ümit Dağcı, Abdullah Karakülah ve Emrah Kahraman’a, haritanın hazırlanmasındaki katkılarından dolayı İmren Alkan’a teşekkür ederim.

References

  1. Adam, J. P. (2005). Roman Buildings, Materials and Techniques (Translated by: A. Mathews). Taylor & Francis. Akçay, T. (2018). Olba’da Ölü Kültü, Bilgin Kültür Sanat.
  2. Akçay, T. (2020). Roma Dünyasında Ölüm. Selenge.
  3. Aksan, Z. M. (2024). A house type tomb in Sinope: A neglected burial from Paphlagonia. Adalya, 27, 363–381. https://doi.org/10.47589/adalya.1609897
  4. Belke, K. (1996). Paphlagonien und Honorias (Tabula Imperii Byzantini 9). Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften.
  5. Boyd, T. D. (1978). The arch and the vault in Greek architecture. American Journal of Archaeology, 82(1), 83–100. https://doi.org/10.2307/503797
  6. Delemen, İ. (2004). Tekirdağ Naip Tümülüsü. Ege Yayınları.
  7. Dökü, F. E. (2016). Paphlagonia Bölgesi Kaya Mezarları ve Herakles-Nemea Aslanı İkonografisi. E. Dündar, Ş. Aktaş, M. Koçak, S. Erkoç (Eds.), Havva İşkan’a Armağan/Lykiarkhissa Festschrift für Havva İşkan, 281-296.
  8. Durukan, M. (2012). Kappadokia’da, Argaios Dağı Çevresinde Hellenistik-Roma Dönemi Mezarları ve Ölü Kültü/Graber und Totenkult in Der Hellenistisch-Römischen Zeit in Der Umgebung Des Argaios in Kapadokien, Arkeoloji ve Sanat.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Urban Archeology, Greek and Roman Period Archeology

Journal Section

Research Article

Publication Date

November 14, 2026

Submission Date

April 29, 2026

Acceptance Date

October 31, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 3

APA
Yıldırım, Y. S. (2026). Güney Paphlagonia’dan Tonozlu Anıtsal Bir Mezar: Safranbolu Yolbaşı Örneği. Avrasya Beşeri Bilim Araştırmaları Dergisi, 3, 1-18. https://doi.org/10.7596/abbad.1940517
AMA
1.Yıldırım YS. Güney Paphlagonia’dan Tonozlu Anıtsal Bir Mezar: Safranbolu Yolbaşı Örneği. ABBAD. 2026;(3):1-18. doi:10.7596/abbad.1940517
Chicago
Yıldırım, Yaşar Serkal. 2026. “Güney Paphlagonia’dan Tonozlu Anıtsal Bir Mezar: Safranbolu Yolbaşı Örneği”. Avrasya Beşeri Bilim Araştırmaları Dergisi, nos. 3: 1-18. https://doi.org/10.7596/abbad.1940517.
EndNote
Yıldırım YS (November 14, 2026) Güney Paphlagonia’dan Tonozlu Anıtsal Bir Mezar: Safranbolu Yolbaşı Örneği. Avrasya Beşeri Bilim Araştırmaları Dergisi 3 1–18.
IEEE
[1]Y. S. Yıldırım, “Güney Paphlagonia’dan Tonozlu Anıtsal Bir Mezar: Safranbolu Yolbaşı Örneği”, ABBAD, no. 3, pp. 1–18, Nov. 2026, doi: 10.7596/abbad.1940517.
ISNAD
Yıldırım, Yaşar Serkal. “Güney Paphlagonia’dan Tonozlu Anıtsal Bir Mezar: Safranbolu Yolbaşı Örneği”. Avrasya Beşeri Bilim Araştırmaları Dergisi. 3 (November 14, 2026): 1-18. https://doi.org/10.7596/abbad.1940517.
JAMA
1.Yıldırım YS. Güney Paphlagonia’dan Tonozlu Anıtsal Bir Mezar: Safranbolu Yolbaşı Örneği. ABBAD. 2026;:1–18.
MLA
Yıldırım, Yaşar Serkal. “Güney Paphlagonia’dan Tonozlu Anıtsal Bir Mezar: Safranbolu Yolbaşı Örneği”. Avrasya Beşeri Bilim Araştırmaları Dergisi, no. 3, Nov. 2026, pp. 1-18, doi:10.7596/abbad.1940517.
Vancouver
1.Yaşar Serkal Yıldırım. Güney Paphlagonia’dan Tonozlu Anıtsal Bir Mezar: Safranbolu Yolbaşı Örneği. ABBAD. 2026 Nov. 14;(3):1-18. doi:10.7596/abbad.1940517