PSİKİYATRİ HASTASININ İSTEMSİZ YATIŞ/TEDAVİSİ
Abstract
Kişilik hakları içerisinde yer alan yaşam hakkı, vücut bütünlüğünü koruma hakkı, sağlık hakkı, kendi geleceğini belirleme hakkı gibi haklar tıbbi müdahale açısından önem taşımaktadır. Hastanın bilgilendirilmesi ve tıbbi müdahaleye rıza göstermesinin sağlanması sağlık personeli açısından hem hukuki hem de etik bir yükümlülüktür. Ancak gerek uluslararası sözleşmelerde gerek de ulusal mevzuatımızda çeşitli durumlarda tıbbi müdahale için rıza aranmamaktır. Anayasamızda tıbbi zorunluklar ve kanunda yazılı haller tıbbi müdahalenin hukuka uygunluk unsurlarından olan rızanın aranmadığı durumlardır. Bunlardan bir tanesi de koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanmasına ilişkin olup; psikiyatrik bozuklukları bulunan kimselere uygulanan istemsiz yatış/tedavidir.
Bu çalışmanın amaçlarından biri istemsiz yatış/tedavinin kapsamının belirlenmesidir. Bir diğer amacı psikiyatrik bozukluğu bulunan kimselerin istemsiz yatış/tedavi süreçlerine ilişkin hukuki düzenlemeleri incelemek ve karşılaştırmaktır. Ülkemizde Ruh Sağlığı Yasası bulunmamakta ruh sağlığı hastalarına ilişkin düzenlemeler çeşitli kanunlarda yer almakta ve istemsiz yatış/tedavi başta olmak üzere sürecin nasıl işleneceğine dair netlik bulunmamaktadır. Çalışmamızda ayrıca Türkiye Psikiyatri Derneği tarafından hazırlanan Ruh Sağlığı Yasa Tasarısı incelenmiş olup mevzuatımızdaki boşluk vurgulanmıştır.
Keywords
istemsiz yatış, istemsiz tedavi, psikiyatrik bozukluk, ruh sağlığı yasası, özgürlüğün kısıtlanması
Thanks
Yüksek Lisans dönemimde verdiği eğitim ve destek için Doç. Dr. Burcu Gülseren ÖZCAN BÜYÜKTANIR'a teşekkür ederim.
References
- Ak, Sertaç ve Rasim Arıkan. “Ruh Sağlığı Yasası Taslağının Yurt Dışı Bir Uygulama Örneği Işığında Adli Psikiyatrik Açıdan Gözden Geçirilmesi.” Türk Psikiyatri Dergisi 32, no.1 (Bahar,2021): 51-55.
- Bahadır, Oktay. Yaşama Hakkı. 1.baskı, Ankara: Adalet, 2009.
- Can, Mustafa. “ABD Hukukunda Yargı Sistemi ve Uyuşmazlıkların Çözümü.” Mevzuat Dergisi 6, no.69 (Eylül 2003).
- Dalkılıç, Elvin Evrim. “Türkiye'de zihinsel veya ruhsal engellilerin zorla tedavisinin eleştirisi.” Türkiye Barolar Birliği Dergisi 27, no. 117 (Mart, 2015): 11-34.
- Erkan, Vehbi Umut ve İpek Yücer. “Ayırt Etme Gücü.” Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 60, no.3 (Eylül, 2011).
- Gökcan, Hasan Tahsin. Tıbbi Müdahaleden Doğan Hukuki ve Cezai Sorumluluk. 4.baskı. 2022.
- Gültekin, Bülent Kadri, Seda Çelik, Aysu Tihan, Ali Fuat Beşkardeş ve Umut Seze. “Bir Psikiyatri Hastanesinde İstemli ve İstem Dışı Yatışların Sosyodemografik ve Klinik Özellikleri.” Nöropsikiyatri Arşivi 50, no. 3 (Eylül,2013): 216-221.
- Gündüz, Hale. “Psikiyatri Hastasının İstemsiz Tedavi Edilmesi.” Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, 2021.
- Gürbüz, Meral. “Bir Kişilik Hakkı Olarak Kişinin Genetik Bilgileri Üzerinde Kendi Geleceğini Belirleme Hakkı.” Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1-2, no. 10 (Haziran-Temmuz, 2011): 113.
- Hakeri, Hakan. Tıp Hukuku. 25.baskı. Ankara: Seçkin, 2022.