ANAYASA MAHKEMESİ’NİN 2024/29 ESAS SAYILI KARARI IŞIĞINDA MANEVİ TAZMİNAT DAVALARINDA VEKÂLET ÜCRETİ UYGULAMASININ YENİDEN DEĞERLENDİRİLMESİ

Year 2026, Volume: 84 Issue: 1, 447 - 473, 27.02.2026

Duygu Duran

https://doi.org/10.30915/abd.1732077

https://izlik.org/JA38KM47ND

Abstract

Bu çalışma, Türk Anayasa Mahkemesi’nin 2024/29 esas sayılı kararı çerçevesinde, manevi tazminat davalarında vekâlet ücretine ilişkin uygulamanın anayasal ilkeler ışığında yeniden değerlendirilmesini konu edinmektedir. Karara konu olan düzenleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 326. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan ve tarafların kısmen haklı çıkması durumunda yargılama giderlerinin oransal olarak paylaştırılmasını öngören hükümdür. Anayasa Mahkemesi, bu kuralın manevi tazminat davalarına uygulanmasının, öngörülebilirlik ve ölçülülük ilkeleriyle bağdaşmadığı ve mahkemeye erişim hakkı üzerinde orantısız bir sınırlama oluşturduğu gerekçesiyle iptal kararı vermiştir.
Çalışmada, söz konusu karar doğrultusunda manevi tazminat davalarının kendine özgü niteliği ile hâkim takdirine dayalı karar yapısının, karşı vekâlet ücreti ve yargılama gideri bakımından nasıl anayasal bir değerlendirme gerektirdiği ele alınmıştır. Yargılamanın mali sonuçlarının davacı lehine doğurduğu caydırıcı etki, adil yargılanma hakkı ve hak arama özgürlüğü kapsamında irdelenmiştir. Ayrıca uygulamada ortaya çıkan dengesizliklerin nasıl giderilebileceğine dair çözüm önerileri sunulmuştur. Bu bağlamda, manevi tazminat davalarına özgülenmiş, farklılaştırılmış bir vekâlet ücreti rejiminin gerekliliği savunulmuştur.

Keywords

Manevi tazminat , Karşı vekâlet ücreti , yargılama giderleri , Mahkemeye erişim hakkı.

THE REASSESSMENT OF ATTORNEY’S FEE PRACTİCE IN NON-PECUNIARY DAMAGE LAWSUITS IN LIGHT OF THE TURKISH CONSTITUTIONAL COURT’S DECISION NO. 2024/29

https://izlik.org/JA38KM47ND

Abstract

Within the framework of the Turkish Constitutional Court's decision numbered 2024/29, this study deals with the re-evaluation of the practice regarding attorney's fees in cases of non-pecuniary damages in the light of constitutional principles. The regulation subject to the decision is the provision in the second paragraph of Article 326 of the Code of Civil Procedure No. 6100, which stipulates the proportional allocation of the costs of the proceedings in case the parties are partially vindicated. The Constitutional Court annulled this rule on the grounds that its application to non-pecuniary damages cases is incompatible with the principles of foreseeability and proportionality and constitutes a disproportionate limitation on the right of access to court.
In line with the aforementioned decision, the study analyzes how the unique nature of non-pecuniary damages cases and the decision structure based on the discretion of the judge require a constitutional evaluation in terms of counter-attorney fees and trial expenses. The deterrent effect of the financial consequences of the proceedings in favor of the plaintiff is examined within the scope of the right to a fair trial and the freedom to seek justice. In addition, solution proposals are presented on how the imbalances arising in practice can be eliminated. In this context, the necessity of a differentiated attorney fee regime specific to non-pecuniary damages cases is argued.

Keywords

Moral damages , Counter-attorney fee , Costs of the proceedings , Right of access to the court

References

• Akıntürk, Turgut, ve Derya Ateş. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. İstanbul: Beta Yayıncılık, 2022.
• Akipek, Jale, Turgut Akıntürk, ve Derya Ateş. Türk Medeni Hukuku: Başlangıç Hükümleri–Kişiler Hukuku. İstanbul: Beta Yayıncılık, 2024.
• Aldemir, Hüsnü. Hukuk Davalarında Yargılama Giderleri. Ankara: Adalet Yayınevi, 2023.
• Aliefendioğlu, Yılmaz. Anayasa Yargısı. Ankara: Yetkin Yayınları, 1997.
• Antalya, O. Gökhan. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. 2. Baskı. İstanbul: Seçkin Yayıncılık, 2019.
• Arıdemir, A. Genç. Sözleşmeye Aykırılıktan Doğan Manevi Tazminat. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 2008.
• Atar, Yavuz. Türk Anayasa Hukuku. Ankara: Seçkin Yayınları, 2024.
• Durgun, Dağca. Mülkiyet Hakkı Bakımından Para Alacağının Enflasyon Karşısındaki Değer Kaybı. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 2024.
• Eren, Fikret. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. Ankara: Beta Yayıncılık, 2024.
• Feyzioğlu, Feyzi Necmeddin. Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Cilt 1. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları, 1976.
• Gökcan, Hasan Tahsin. Haksız Fiil Hukuku ve Maddi-Manevi Tazminat Davaları. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2009.
• Gözler, Kemal. Anayasa Hukukunun Genel Esasları. 17. baskı. Bursa: Ekin Yayınevi, 2025.
• Hatemi, Hüseyin, ve K. Emre Gökyayla. Borçlar Hukuku Genel Bölüm. İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2021.
• Helvacı, Serap. Türk ve İsviçre Hukuklarında Kişilik Hakkını Koruyucu Davalar. İstanbul: Beta Yayıncılık, 2001.
• Kaboğlu, İbrahim Ö. Anayasa Hukuku Dersleri. 17. baskı. Ankara: Legal Yayıncılık, 2023.
• Kılıçoğlu, Ahmet M. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. 28. Baskı. Ankara: Turhan Kitabevi, 2025.
• Kuru, Baki, ve Burak Aydın. Medeni Usul Hukuku. Ankara: Yetkin Yayınları, 2023.
• Kuru, Baki. Hukuk Muhakemeleri Usulü. İstanbul: Demir Yayıncılık, 2001.
• Nomer, Haluk N. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. İstanbul: Beta Yayıncılık, 2024.
• Oğuzman, M. Kemal, ve Turgut Öz. Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Cilt 2. İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2024.
• Orhunöz, Ergun. Ölüm ve Cismani Zararlarda Manevi Tazminat. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 1999.
• Özbudun, Ergun. Türk Anayasa Hukuku. 25. baskı. Ankara: Yetkin Yayınları, 2025.
• Özsunay, Ergun. Gerçek Kişilerin Hukuki Durumu. İstanbul: Sulhi Garan Matbaası, 1977.
• Reisoğlu, Sefa. Türk Borçlar Hukuku Genel Hükümler. Beta Yayınları, 2014.
• Sungurtekin Özkan, Meral. Avukatlık Mesleği – Avukatın Hak ve Yükümlülükleri. İzmir: İzmir Barosu Yayınları, 2013.
• Saymen, Ferit H. Borçlar Hukuku Dersleri, Cilt 1: Umumi Hükümler. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları, 1940.
• Tandoğan, Haluk. Türk Mesuliyet Hukuku. Ankara: Sevinç Matbaası, 1961.
• Tanör, Bülent, ve Necmi Yüzbaşıoğlu. 1982 Anayasasına Göre Türk Anayasa Hukuku. 22. baskı. İstanbul: Beta Basım Yayın, 2024.
• Tekinay, Selahattin Sulhi, Sermet Akman, Haluk Burcuoğlu, ve Atilla Altop. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. İstanbul: Beta Yayıncılık, 1993.
• Teziç, Erdoğan. Anayasa Hukuku. 27. baskı. İstanbul: Beta Yayıncılık, 2024.
• Tunçomağ, Kenan. Borçlar Hukuku Cilt I: Genel Hükümler. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları, 1976.
• Tutumlu, Mehmet Akif, ve Murat Usta. Vekâlet Ücreti Davası. 4. baskı. İstanbul: Seçkin Yayıncılık, 2025.
• Umar, Bilge. Hukuk Muhakemeleri Kanunu Şerhi. Ankara: Yetkin Yayınları, 2014.
• Uygur, Turgut. Türk Borçlar Kanunu Şerhi Hukuku, Cilt I. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2013.
• Zevkliler, Aydın, Mehmet Beşir Acabey, ve K. Emre Gökyayla. Medeni Hukuk. İstanbul: Seçkin Yayıncılık, 2024.
• Yılmaz, Ejder. Hukuk Muhakemeleri Kanununa Göre Hukuk Davalarında Yargılama Harç ve Giderleri ile Vekâlet Ücreti. 4. Bası. Ankara: Yetkin Yayınları, 2011.
• Makaleler Ağar, Serkan, ve M. Kağan Eller. “Yasal Vekalet Ücretinin Hukuki Niteliği ve KDV Karşısındaki Durumu.” Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 2010.
• Arat, Ayşe. “6098 Sayılı Borçlar Kanunu m. 58’e Göre Manevî Tazminatın Belirlenmesine, 818 Sayılı Borçlar Kanunu m. 49/II’nin Kaldırılmasının Etkisi.” Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 17, no. 3–4 (2013).
• Aykut, Gökhan. Hukuk Davalarında Avukatlık Ücreti. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, 2018.
• Ayrancı, Hasan. “Yargıtay Uygulaması Işığında Manevi Tazminat Miktarının Belirlenmesinde Tarafların Sıfatı, İşgal Ettikleri Makam, Diğer Sosyal ve Ekonomik Durumlar.” Hukuk Ekonomi ve Siyasi Bilimler Aylık İnternet Dergisi, 2006.
• Azaklı Arslan, Betül. “Kesinleşmeden İcra Edilemeyen İlamlarda Hükmedilen Kanunî Vekalet Ücretinin Muacceliyeti ve İcrası.” V. Uluslararası Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Kongresi Bildirisi, 2025.
• Bağlı Tahiroğlu, Yasemin. “Hukuk Yargılamasında Vekâlet Ücreti.” Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2019.
• Çelikoğlu, Cengiz Topel. “Karşı Tarafa Tahmil Olunan Avukatlık Ücretinin Hukuki Niteliği.” Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2015.
• Çetin, Pınar. Manevi Tazminatın Hukuki Niteliği ve Özellikle Tazminat Miktarının Belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, 2007.
• Çipli, Sercan. Beden Tamlığının İhlali ve Ölüm Hallerinde Manevi Tazminat. Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, 2011.
• Duman, Özgür. “Enflasyon Karşısında Para Alacaklarının Korunması ve Mülkiyet Hakkı.” Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi 6, no. 12 (2008).
• Demir, Kübra. “Manevi Tazminatın Belirlenmesine Genel Bir Bakış.” Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2020.
• Ekinci, Ahmet. “Anayasa Mahkemesi’nin Bireysel Başvuru Kararlarında Mahkemeye Erişim Hakkı.” Ankara: Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, 2014.
• Emirler, Avni. Manevi Zararlardan Doğan Hukuki Sorumluluk. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, 1989.
• Ener, Oğuz Şükrü. Türk Hukukunda Manevi Tazminatın Niteliği ve Hesaplanması. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, 2014.
• Ertaş, Şeref. Manevi Tazminatın Hukuki Niteliği ve Miktarının Tespiti, 1990.
• Günay, Cevdet İlhan. Türk Borçlar Kanunu Şerhi. 2. Baskı. Ankara: Yetkin Yayınları, 2015.
• Gürsoy, Kemal Tahir. “Manevi Zarar ve Tazmini.” Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 1973.
• Kazaz, Gözde. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na Göre Yargılama Gideri Olarak Vekalet Ücreti. Yüksek Lisans Tezi, Bahçeşehir Üniversitesi, 2019.
• Kırca, Çiğdem. “Manevi Tazminatın Fonksiyonu ve Niteliği.” Yargıtay Dergisi, 1999.
• Kocayusufpaşaoğlu, Necip. “Kişilik Haklarını Koruyan Manevi Tazminat Davalarına İlişkin Yeni Gelişmeler (MK. 24, BK. 49).” Sorumluluk Hukukundaki Yeni Gelişmeler I. Sempozyumu, 1977.
• Kurtoğlu, Tülin. Akdi Vekalet Ücreti ve Avukatın Hukuki Sorumluluğu. Ankara, 2016.
• Papakçı, Acun. 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu Uyarınca Yargılama Gideri Olan Vekalet Ücreti. Ankara, 2016.
• Rüzgaresen, Cumhur. Medeni Usul Hukukunda Yargılama Harç ve Giderleri. Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2001.
• Saymen, Ferit H. “Borçlar Hukuku Dersleri Cilt 1: Umumi Hükümler.” 1940, 201.
• Şimşek, Mehmet. “Yargı Organlarınca Hükmedilen Vekalet Ücretinin Aidiyeti Sorunu.” Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, 2016.
• Ünal, Mehmet. “Manevi Tazminat ve Bu Tazminat Çeşidinde Kusurun Rolü.” Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 1978.