ANAYASA MAHKEMESİ’NİN 2024/29 ESAS SAYILI KARARI IŞIĞINDA MANEVİ TAZMİNAT DAVALARINDA VEKÂLET ÜCRETİ UYGULAMASININ YENİDEN DEĞERLENDİRİLMESİ

Bu çalışma, Türk Anayasa Mahkemesi’nin 2024/29 esas sayılı kararı çerçevesinde, manevi tazminat davalarında vekâlet ücretine ilişkin uygulamanın anayasal ilkeler ışığında yeniden değerlendirilmesini konu edinmektedir. Karara konu olan düzenleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 326. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan ve tarafların kısmen haklı çıkması durumunda yargılama giderlerinin oransal olarak paylaştırılmasını öngören hükümdür. Anayasa Mahkemesi, bu kuralın manevi tazminat davalarına uygulanmasının, öngörülebilirlik ve ölçülülük ilkeleriyle bağdaşmadığı ve mahkemeye erişim hakkı üzerinde orantısız bir sınırlama oluşturduğu gerekçesiyle iptal kararı vermiştir. Çalışmada, söz konusu karar doğrultusunda manevi tazminat davalarının kendine özgü niteliği ile hâkim takdirine dayalı karar yapısının, karşı vekâlet ücreti ve yargılama gideri bakımından nasıl anayasal bir değerlendirme gerektirdiği ele alınmıştır. Yargılamanın mali sonuçlarının davacı lehine doğurduğu caydırıcı etki, adil yargılanma hakkı ve hak arama özgürlüğü kapsamında irdelenmiştir. Ayrıca uygulamada ortaya çıkan dengesizliklerin nasıl giderilebileceğine dair çözüm önerileri sunulmuştur. Bu bağlamda, manevi tazminat davalarına özgülenmiş, farklılaştırılmış bir vekâlet ücreti rejiminin gerekliliği savunulmuştur.

Within the framework of the Turkish Constitutional Court's decision numbered 2024/29, this study deals with the re-evaluation of the practice regarding attorney's fees in cases of non-pecuniary damages in the light of constitutional principles. The regulation subject to the decision is the provision in the second paragraph of Article 326 of the Code of Civil Procedure No. 6100, which stipulates the proportional allocation of the costs of the proceedings in case the parties are partially vindicated. The Constitutional Court annulled this rule on the grounds that its application to non-pecuniary damages cases is incompatible with the principles of foreseeability and proportionality and constitutes a disproportionate limitation on the right of access to court. In line with the aforementioned decision, the study analyzes how the unique nature of non-pecuniary damages cases and the decision structure based on the discretion of the judge require a constitutional evaluation in terms of counter-attorney fees and trial expenses. The deterrent effect of the financial consequences of the proceedings in favor of the plaintiff is examined within the scope of the right to a fair trial and the freedom to seek justice. In addition, solution proposals are presented on how the imbalances arising in practice can be eliminated. In this context, the necessity of a differentiated attorney fee regime specific to non-pecuniary damages cases is argued.